هۆکاری زیادبوونی کۆخە لە کاتی خەوتندا جۆراوجۆرن و خەوی شەوانە تێکدەدەن؛ لێرەدا هۆکارە باوەکان و ڕێگاکانی کەمکردنەوەی باس دەکەین.
هۆکاری زیادبوونی کۆخە لە کاتی خەوتندا چین؟
هۆکارەکانی کۆخەی شەوانە هاوشێوەی ئەوانەن کە لە ڕۆژدا ڕوودەدەن، بەڵام هەندێک هۆکار هەن کە لە کاتی پاڵکەوتندا خراپتری دەکەن. گرنگترینیان ئەمانەن:
- هۆکارە فیزیکی و ژینگەییەکان:
- هێزی کێشکردن: هۆکاری کۆخە لەسەر پشت خەوتن ئەوەیە کە لەبری دەرچوون، بلغم لە قوڕگدا کۆدەبێتەوە و کۆخە هەڵدەگیرسێنێت.
- وشکیی هەوا: هەوای وشکی ژوورەکە لووت و قوڕگ تووشی هەڵچوون دەکات.
- دۆخە باوە تەندروستییەکان:
- تووشبوون بە ڤایرۆس، وەک ئەنفلۆنزا و سەرماخۆردن، یان کۆخەی ماوەدوای تووشبوون بە کۆڤید-١٩.
- ئەسمە، هەستیاریی لووت (تاوی هەستیاری)، و چۆڕانی ترشەی لووت بۆ پشتەوەی قوڕگ.
- نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری، چونکە پاڵکەوتن گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری ئاسان دەکات.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکانی سییەکان، وەک ئەمفیزیم، هەوکردنی برۆنشی و فراوانبوونی برۆنشییەکان.
- هۆکارەکانی دیکە وەک جگەرەکێشان، وەستانی هەناسە لە خەودا، یان لاوازیی دڵ.
ڕێگاکانی چارەسەری کۆخە لە کاتی خەوتندا لە ماڵەوە
دەتوانرێت توندیی کۆخە لە کاتی خەوتندا بە چەند ڕێکاری سادەی ماڵەوە کەم بکرێتەوە. ئەمانە هەندێک ڕێگای چارەسەری کۆخەی شەوانەن:
- گۆڕینی شێوازی خەوتن: پێشنیار دەکرێت سەر و بەشی سەرەوەی جەستە بە چەند سەرینێکی زیادە بەرز بکرێتەوە، یان سەری جێگاکە بە بڕی ٤ ئینچ بەرز بکرێتەوە، بۆ ئەوەی ڕێگری لە کۆبوونەوەی ترشەکان بکرێت و گەڕانەوەی ترشیی گەدە کەم بێتەوە.
- شێدارکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان:
- بەکارهێنانی ئامێری شێدارکەری هەوا و پاراستنی شێداریی لەنێوان ٤٠% و ٥٠%، هەروەها بەکارهێنانی ئاوی ستەریل لە ئامێرەکەدا.
- هەناسەدانی هەڵمی گەرم بە خۆشۆردن پێش خەوتن (ئەم کارە بۆ نەخۆشانی ئەسمە قەدەغەیە، چونکە ڕەنگە دۆخەکەیان خراپتر بکات).
- غرغڕەکردن بە ئاوی خوێ (نیوەی کەوچکی خوێ لە پەرداخێک ئاوی گەرمدا).
- شەلیمەنی و خواردن:
- خواردنەوەی شلەی گەرم، وەک شۆربا و چا بێ کافایین.
- خواردنی هەنگوین (بۆ منداڵانی گەورەتر لە ١٢ مانگ) بۆ ئارامکردنەوەی قوڕگ و نەرمکردنی بلغم.
- خواردنەوەی بڕێکی پێویست لە ئاو (نزیکەی ٨ پەرداخ لە ڕۆژێکدا).
- باشترکردنی ژینگەی ژوورەکە:
- خۆپاراستن لە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ هەوای کۆندیشنەر یان پەنکە.
- هەفتانە جێخەوەکە بە ئاوی گەرم بشۆرە بۆ لابردنی کەنیزی تۆز و هۆکارەکانی هەستیاری.
- ڕێگە مەدە ئاژەڵە ماڵییەکان سەر جێخەوەکە هەڵبکەون.
ڕێگاکانی دیکەی چارەسەرکردن
هەندێک ڕێگای دیکەش هەن کە ڕەنگە یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکان بدەن:
- بەرهەمە موضعییەکان: بەکارهێنانی حەبی مەمک یان دڵۆپی هەڵگری مێنتۆڵ بۆ ساردکردنەوەی شانە هەڵچووەکان، دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک.
- پاشکۆ و گیاکان: خواردنەوەی چای گیا (وەک زەنجەفیل، کەما و نەنەع) یان خواردنی پرۆبایۆتیک ڕەنگە بۆ بەهێزکردنی بەرگریی جەستە سوودبەخش بێت؛ برۆمەیلینیش کە لە ئاناناسدا هەیە ڕەنگە ئاوسانی قوڕگ کەم بکاتەوە.
- چارەسەرە دەرمانییەکان: پزیشک دەرمانی گونجاو دیاری دەکات؛ ڕەنگە دەرمانی کۆخەبڕ بۆ کۆخەی وشک (وەک دێکسترۆمێتۆرفان)، دەرمانی هەڵکێشەر بۆ کۆخەی هاوڕێ لەگەڵ بلغم (وەک گوافینێسین)، یان دژەترشی بۆ دۆخی گەڕانەوەی ترشیی گەدە بنووسێت.
چاکبوونەوە لە کۆخەی کاتی خەوتندا
ماوەی چاکبوونەوە بە پێی هۆکارەکە دەگۆڕێت؛ کۆخەی سەرماخۆردن زۆرجار لە ماوەی ٣ تا ٤ هەفتەدا لادەچێت و دوای تووشبوون ڕەنگە لە ٣ تا ٨ هەفتە بەردەوام بێت، لە کاتێکدا لە دۆخی کۆڤید-١٩دا ڕەنگە چەند مانگێک بخایەنێت. کۆخەی پەیوەست بە جگەرەکێشان دوای چەند هەفتە لە وازهێنان لە جگەرە باشتر دەبێت، هەروەها دۆخی ئەسمە و گەڕانەوەی ترشیی گەدە بە پابەندبوون بە چارەسەرە نووسراوەکان باشتر دەبن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر کۆخە کاریگەری لەسەر کوالێتیی خەو و تەندروستیی گشتی دانا، یان ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە بۆ ٣٨ پلەی سیلیزی یان زیاتر.
- تەنگەنەفەسی، هەستی خنکان، یان بیستنی دەنگی قیژە (ویزە) لە سنگدا.
- ئازاری سنگ.
- ئاوسانی سک، قاچ یان قۆڵەپێ.
- دەرچوونی خوێن لەگەڵ بلغم، یان گۆڕانی ڕەنگی بلغم بۆ زەردی سەوزباو.
پرسیارە باوەکان
چۆن کۆخەی بەردەوام چارەسەر دەکرێت؟
چارەسەرییەکە بە هۆکارەکەوە پەیوەستە؛ پزیشک بۆ هەستیاری دژەهیستامین، بۆ ئەسمە دەرمانی ئەسمە، و بۆ گەڕانەوەی ترشیی مری دژەترشی بەکاردەهێنێت. ئەگەر کۆخەکە بەهۆی دەرمانێکی دیاریکراوەوە بێت (وەک دژەکارییەکانی ACE)، دەرمانەکە بە چاودێریی پزیشک دەگۆڕدرێت.
ڕۆنی کەنجد بۆ کۆخە: بەڕاستی سوودبەخشە؟
توێژینەوەیەک لەسەر منداڵانی (٢-١٢ ساڵ) باشبوونێکی کەم دوای ٣ ڕۆژ بەکارهێنانی ڕۆنی کەنجدی پیشان دا، بەڵام ئەنجامی کۆتایی ئەوەندە بەهێز نەبوو کە بتوانرێت بە دڵنیایی بگوترێت بۆ چارەسەری کۆخە کاریگەرە، هەرچەندە سوودی دیکەی بۆ تەندروستیی گشتی هەیە.
زیادبوونی کۆخەی منداڵ لە شەودا لە کۆخەی گەورەکان جیاوازە؟
هۆکارە سەرەکییەکان زۆر جیاواز نین، بەڵام بەکارهێنانی ئامێری شێدارکەری هەوا و خواردنەوەی شلەی گەرم (وەک هەنگوین بۆ ئەوانەی لە ١٢ مانگ گەورەترن) وەک ڕێگایەکی کاریگەر بۆ منداڵان گرنگن. ئەم ڕێکارانە دەتوانن ببنە بەشێک لە چارەسەری کۆخە بۆ خەوی ئاسوودە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشییەکانی سییەکان و کۆکەی سیاهۆک
- کاریگەری دۆخی کەش و هەوا لەسەر هەناسەدان
- سوودی پزیشکی جێگرەوە بۆ ئەسمە
- نەشتەرگەریی سینوس و چاکبوونەوە
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team