مەترسیدارترین جۆرەکانی ئەنفلۆنزا لە توندی جیاوازن؛ جۆری A بەهۆی توانای دروستکردنی پەتای جیهانی، لە مەترسیدارترینەکانە.
مەترسیدارترین جۆرەکانی ئەنفلۆنزا و پۆلێنکردنی جۆرەکانی ڤایرۆسی ئەنفلۆنزا
ڤایرۆسەکانی دروستکەری ئەم تووشبوونە هەناسەییە، بە پێی ئاستی کاریگەرییان لەسەر تەندروستی مرۆڤ جیاوازن:
- جۆری A: بەهۆی خێرایی گۆڕانکاری و دروستکردنی حاڵەتی توندتر، مەترسیدارترین جۆرە بۆ مرۆڤ. ئەم جۆرە بەرپرسی زۆربەی حاڵەتەکانی نەخۆشی ئەنفلۆنزای وەرزییە و دەتوانێت مرۆڤ و ئاژەڵانی وەک باڵندەکان (H5N1) و بەرازەکان (H1N1) تووش بکات.
- ئەنفلۆنزای جۆری B: تەنها مرۆڤ تووش دەکات و زۆرجار کاریگەرییەکانی کەمتر لە جۆری A توندن؛ بەڵام هێشتا زیانبەخشە و دەتوانێت تا دوو هەفتە بەردەوام بێت.
- جۆری C: نەخۆشییە هەناسەییە سووکەکان دروست دەکات کە لەوەی سەرماخۆردن دەچن و زۆرجار لە نێوان ٣ تا ٧ ڕۆژدا لە کەسانی تەندروستدا چاک دەبنەوە؛ بەڵام دەتوانن بۆ منداڵانی ساوا، کەسانی بەساڵاچوو و ئەوانەی بەرگریی جەستەیان لاوازە مەترسیدار بن.
- جۆری D: بەراز و ئاژەڵانی مەڕ و مانگا تووش دەکات و تا ئێستا سەلمێنراو نییە کە بە مرۆڤ بگوازرێتەوە، هەرچەندە بەپێی هەڵسەنگاندنی زاناکان ئەگەری ئەوە هەیە.
نیشانەکانی تووشبوون و ڕێگاکانی خۆپاراستن لە ئەنفلۆنزا
ئەوانەی بە جۆری A تووش دەبن، نیشانەکانیان بریتین لە تا، لەرز، سەرئێشە، ئازاری ماسولکەکان، ماندووبوون، کۆکە، ئازاری قوڕگ و ئاوی لووت.
بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی گریپ، پێشنیار دەکرێت ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- بەردەوام دەست بشۆن و ئەو ڕووانە پاک بکەنەوە کە زۆر دەست لێدەدرێت.
- لە دەستدان بە ڕووخسار (چاو، لووت و دەم) خۆ بپارێزن، بۆ ئەوەی میکرۆبەکان نەچنە ناو جەستە.
- ڤاکسینی ساڵانە وەربگرن.
- ئاگاداری خەوی پێویست بن بۆ بەهێزکردنی بەرگریی جەستە.
- کەلوپەلی خواردن و قاپ و قاچاخ لەگەڵ کەسانی تر بەکارمەهێنن.
بۆچی مەترسی لە کەسانی بەساڵاچوودا زیاترە؟
ئەگەری ڕوودانی ئاڵۆزییە سەختەکان لە کەسانی بەساڵاچوودا زیاترە، نەک تەنها بەهۆی لاوازیی بەرگریی جەستە، بەڵکو بەهۆی گۆڕانکارییەکانی سییەکانیش. لەوانەیە خانە لیفییەکانی سییەکان دەست بە ناردنی نیشانەی هەوکردن بکەن کە سیستەمی بەرگریی جەستە بە شێوەیەکی زۆر چالاک دەکات؛ ئەمەش دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی خانە هەوکردنییەکان، کە بافتەکان زیانمەند دەکەن و هەناسەدان قورس دەکەن. هەروەها خانە بەرگرییەکانی نیشانەی GZMK هەڵگرتوو بەشداری لە زیادکردنی ئەم هەوکردنە و خراپترکردنی زیانی سییەکان دەکەن.
پرسیارە باوەکان
مەترسیدارترین جۆری ئەنفلۆنزا کامەیە؟
جۆری A مەترسیدارترینە، چونکە تەنها ئەو جۆرە دەتوانێت بەهۆی خێرایی گۆڕان و بڵاوبوونەوەیەوە پەتای جیهانی دروست بکات.
چی دەتوانێت وای بکات جۆری لامبدا لە جۆرەکانی تر مەترسیدارتر بێت؟
جۆری لامبدا (لە ڤایرۆسی کۆرۆنا) توانای خۆدزینەوەی لە وەڵامە بەرگرییەکانی ڤاکسین هەیە؛ هەروەها گۆڕانکارییە دیاریکراوەکانی دەتوانن کوشندەیی و خێرایی بڵاوبوونەوەی زیاد بکەن.
ئایا هەموو گۆڕانکارییەکان کاریگەریی نەرێنییان لەسەر کاریگەریی ڤاکسین هەیە؟
نەخێر؛ هەندێک گۆڕانکاری توانا تووشکەرییەکەی ڤایرۆس زیاد دەکەن، یان بەرگرییەکی سنووردار لە بەرامبەر هەندێک دژەتەن نیشان دەدەن، بەبێ ئەوەی کاریگەریی وەڵامی گشتیی بەرگریی جەستەی دروستکراو بەهۆی ڤاکسینەوە لەناوببەن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، پێویستە داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت، وەک:
- بە زەحمەت هەناسەدان.
- خراپتربوونی دۆخی تەندروستی کە لەوانەیە پێویستی بە چاودێریی چڕ هەبێت.
- لەدەستدانی بۆنکردن یان لاوازبوونی هەستی بۆنکردن دوای تووشبوون بە کۆڤید-١٩؛ ئەمە لەوانەیە نیشانەی مەترسییە دەمارەییەکان بێت یان کاریگەری لەسەر سەلامەتیی کەسی هەبێت (وەک نەبۆنکردنی دەرچوونی گاز).
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- باشبوونی کۆکە دوای وازهێنانی جگەرە
- خرافەکانی گریپ و ڕاستییە زانستییەکان
- ڤایرۆسی کۆرۆنا: پرسیار و وەڵام
- جیاوازی گریپ یان سەرماخواردن
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team