وەرگرتنی ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا دەتوانێت کێشی منداڵی لەدایکبوو باشتر بکات و دایک و منداڵ بپارێزێت، کە بەرگری جەستەی دایک لاوازترە.
کاریگەریی ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا لەسەر کۆرپە
داتاکانی توێژینەوە نیشانیان داوە کە ڤاکسینکردنی ژنانی دووگیان لە سێیەمی کۆتایی دووگیانیدا کاریگەریی ئەرێنی لەسەر گەشەی کۆرپە هەیە، بە تایبەتی لە وەرزەکانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆس. دەرکەوتووە کە:
- ناوەندی کێشی منداڵانی لەدایکبوو لە گرووپی وەرگرانی ڤاکسینەکە ٣١٧٨ گرام بوو، بە بەراورد بە ٢٩٧٨ گرام لەوانەی وەریان نەگرتبوو.
- ڕێژەی لەدایکبوونی پێشوەخت و منداڵانی کێشیان کەمە بە بەراورد بە تەمەنی دووگیانی، لە نێو دایکانی وەرگری ڤاکسینەکەدا دابەزی.
- لەو ماوەیەی ڤایرۆسەکە بڵاو نەبووەوە، ڕێژەی کێشی منداڵانی لەدایکبوو لە هەردوو گرووپەکەدا نزیک لە یەک بوو.
سەلامەتیی ڤاکسین لە ماوەی دووگیانیدا
ڤاکسینی ئەنفلۆنزای دروستکراو لە ڤایرۆسی کوژراو، لە هەموو قۆناغەکانی دووگیانیدا هەڵبژاردەیەکی سەلامەتە. ڕاپۆرتە تەندروستییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڤاکسینی H1N1 بە تایبەتی، نەبووەتە هۆی نیشانەی مەترسیدار لە ژنانی دووگیاندا؛ لە تۆمارێکدا کەمتر لە ٣٠٠ ئاڵۆزیی گوماناوی لە نێو ملیۆنان ژنی وەرگری ڤاکسینەکەدا تۆمار کراوە. گرنگیی ئەم هەنگاوە لەوەدایە کە ژنانی دووگیان زیاتر لە ژنانی نەدووگیانی هەمان تەمەن مەترسیی تووشبوون بە ئاڵۆزییە توندەکانیان هەیە، کە لەوانەیە پێویستی بە مانەوە لە نەخۆشخانە دروست بکات.
ڕاستییەکان دەربارەی کاریگەرییە لاوەکییەکان و نیگەرانییە باوەکان
هەندێک تێگەیشتنی هەڵە دەربارەی ڤاکسینکردن هەیە؛ ئەمانە ڕاستییەکانن:
- دروستکردنی نەخۆشی: ڤاکسینێک کە ڤایرۆسی کوژراوی تێدایە ناتوانێت ئەنفلۆنزا دروست بکات. بەڵام سپرەی لووت ڤایرۆسی لاوازکراوی تێدایە و تەنها لەوانەیە نیشانەیەکی وەک سەرماخۆردن دروست بکات.
- کاریگەری: ئەگەر کەسێک پێش ئەوەی کاریگەریی ڤاکسینەکە دەست پێ بکات ڕووبەڕووی ڤایرۆس بووبێتەوە، یان جۆری ڤایرۆسی بڵاوبووەوە بە تەواوی لەگەڵ جۆری ناو ڤاکسینەکەدا یەک نەگرێتەوە، لەوانەیە دوای ڤاکسینکردنیش تووشی نەخۆشییەکە ببێت.
- نیشانە باوەکان: لەوانەیە وەڵامی ئاسایی وەک تاوی سووک، سەرئێشە، دڵتێکچوون، یان ئاوسان و سووربوونەوەی شوێنی دەرزی دەرکەوێت؛ ئەمانە لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا دەڕەونەوە.
چارەسەرکردنی هەستیاری بە هێلکە
ئەوانەی هەستیارییان بە هێلکە هەیە دەتوانن ڤاکسین وەربگرن، چونکە بڕی پرۆتینی هێلکەی ماوە لە ڤاکسینە نوێکاندا زۆر کەمە (کەمتر لە ١.٢ مایکرۆگرام/مل). لەگەڵ ئەوەشدا، پێویستە ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- بۆ هەڵبژاردنی جۆری جێگرەوەی ڤاکسین کە لە بەرهەمهێنانیدا هێلکە بەکارناهێنرێت، ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
- ئەگەر پێشتر وەڵامی هەستیاریی توندیان هەبووە، لە ڤاکسینە بەرهەمهاتووەکان بە پشتبەستن بە هێلکە خۆ بپارێزن.
پرسیارە باوەکان
ئەگەر هەستیارییم بە هێلکە هەبێت، دەتوانم ڤاکسینی ئەنفلۆنزا وەربگرم؟
بەڵێ، زۆربەی ئەو کەسانەی هەستیارییان بە هێلکە هەیە دەتوانن ڤاکسین وەربگرن، چونکە بڕی پرۆتینی تێیدا زۆر کەمە؛ بەڵام باشترە بۆ دیاریکردنی جۆری گونجاوتر ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
ئایا ڤاکسینەکە کاریگەریی لاوەکیی مەترسیدار دروست دەکات؟
لە ئێستادا کاریگەرییە توندەکان زۆر دەگمەنن؛ لە نموونەکانیاندا سندرۆمی گیلان-بارێ هەیە، کە لەوانەیە یەک کەس لە هەر ملیۆن کەسێک تووشی ببێت.
چۆن ئازاری شوێنی دەرزی کەم بکەمەوە؟
پێشنیار دەکرێت بەردەوام شانەکە بجوڵێنرێت؛ هەروەها دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک، دەتوانرێت دەرمانەکانی کەمکردنەوەی ئازار وەک ئایبۆپرۆفین یان پاراسیتامۆڵ بەکاربهێنرێت.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینیت؟
ئەگەر دوای ڤاکسینکردن نیشانەکانی هەستیاریی توند دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگیرێت. لە نیشانەکاندا ئەمانە هەن:
- هەناسەتەنگی، یان دەنگی فیشەفیش و خشەخش لە دەنگدا.
- ئاوسانی لێوەکان یان ناوچەی دەوروبەری چاوەکان.
- خێرابوونی لێدانی دڵ، سەرگێژە، یان کاڵبوونەوەی لەناکاو.
- دەرکەوتنی کەژاوە (پەڵەی پێست) یان لاوازیی گشتی.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نیشانەکانی مێرس و خۆپاراستن لێی
- کۆکەی شەوانە: هۆکار و چارەسەر
- مەترسیدارترین جۆرەکانی ئەنفلۆنزا کامانەن؟
- ڕێنماییەک بۆ ڤاریانتەکانی کۆرۆنا
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team