لە وەرزی سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا، هۆکارەکانی ئازاری قوڕگ جۆراوجۆرن و زۆرجار ئەم نیشانانە نیشانەی سەرەتایی تووشبوون بە ڤایرۆسن.
هۆکارەکانی ئازاری قوڕگ و پەیوەندییان بە سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا
ڤایرۆسەکان هۆکاری سەرەکین بۆ هەوکردنەکان لە زستاندا، و نیشانەکان بە پێی جۆری تووشبوون جیاوازن:
- سەرماخۆردن: بە گیربوونی لووت، ئاوسانی لووت، کۆکە و ئازاری قوڕگ دەناسرێتەوە؛ پلەی گەرمیی جەستە بە دەگمەن لە ٣٨.٣ پلەی سێلسیۆس زیاتر دەبێت.
- ئەنفلۆنزا: توندترە و تا، سەرئێشە، ئازاری ماسولکەکان، ماندووبوونی گشتی و نیشانەکانی سیستەمی هەناسەدان لەخۆدەگرێت.
جگە لە ڤایرۆسەکان، هۆکارەکە دەکرێت تووشبوون بە باکتریا بێت. بە دەرکەوتنی خاڵی سپی لەسەر لۆزەکان و ئاوسانی گرێکانی لیمفاوی لە مل دەناسرێتەوە و زۆرجار لەگەڵ کۆکە یان ئاوسانی لووتدا نییە. ئەگەری تووشبوون بە جۆری باکتریایی لە منداڵان و هەرزەکارانی تەمەنی ٥ تا ١٥ ساڵ زیاترە، لە کاتێکدا لە گەورەساڵاندا ڕێژەکە لە ١٠% زیاتر نابێت.
هۆکارەکانی زیادکردنی مەترسیی تووشبوون
هەندێک بارودۆخ وا دەکەن کە کەسەکە زیاتر لە مەترسیی تووشبووندا بێت، لەوانە:
- دۆخی تەندروستی و بەرگریی جەستە: لاوازیی بەرگریی جەستە لە کەسانی بەساڵاچوون، دووگیانان و منداڵان، یان تووشبوون بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان وەک ئایدز و گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری.
- ژینگەی دەوروبەر: بوون لە شوێنی داخراوی خراپ‌هەواگۆڕکێکراو وەک ئۆفیس و قوتابخانە، یان بەرکەوتن بە ماددە کیمیاییە هەستیارکەرەکان و دووکی توتن.
- کێشەکانی تری هەناسەدان: تووشبوون بە هەوکردنی درێژخایەنی سینوس، یان هەستیاری بە پەڕی ئاژەڵان، تۆز و کپک.
- هۆکارە جۆراوجۆرەکان: ئازارەکە دەکرێت لە کشانی ماسولکە لە وەرزشکارانەوە بێت، یان نیشانەی هەندێک لە شێرپەنجەکانی دەم و قوڕگ بێت.
ڕێگاکانی مامەڵەکردن لەگەڵ نیشانەکان و پێشگیری
پشوودانی تەواو، خواردنەوەی شلەی گەرم و خواردنی شۆربای مریشک دەتوانن توندیی نیشانەکان کەم بکەنەوە. غرغڕەکردن بە ئاوی گەرم و خوێ دەتوانێت قوڕگ شێدار بکاتەوە. بۆ چارەسەرکردنی گیربوونی لووت، دەتوانرێت هەڵمی ئاوی گەرم هەڵمژرێت، یان محلولێکی خوێیی بە ٣ کەوچکی بچوکی خوێ و ١ کەوچکی بچوکی بیکاربۆناتی سۆدیۆم لەگەڵ ئاوی گەرم بەکاربهێنرێت.
بۆ پێشگیری لە سەرماخۆردنی منداڵان و گەورەساڵان، پێشنیار دەکرێت:
- دەستەکان بە ئاو و سابون بۆ لانیکەم ٢٠ چرکە بشۆردرێن.
- پێش پاککردنەوەی دەستەکان، لە دەستدان بە چاو، لووت و دەم خۆ بپارێزرێت.
- لە کەسانی تووشبوو دوور بکرێتەوە و لە کاتی پچڕاندا دەستماڵ بەکاربهێنرێت.
- لە سەرەتای وەرزدا ڤاکسینی ئەنفلۆنزا وەربگیرێت.
پرسیارە باوەکان
ئەنفلۆنزا چییە؟
نەخۆشییەکی وەرزییە کە سیستەمی هەناسەدان دەگرێتەوە و بە ڤایرۆسی ئەنفلۆنزا دروست دەبێت. نیشانەکانی لە سەرماخۆردنی ئاسایی توندترن و دەکرێت ببنە هۆی ئاڵۆزیی وەک هەوکردنی سییەکان.
چۆن خۆت لە سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا دەپارێزیت؟
بە پابەندبوون بە پاکوخاوێنیی کەسی، دوورکەوتنەوە لە پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لەگەڵ نەخۆشان، وەرگرتنی ڤاکسینە پێشنیارکراوەکان، پاراستنی خۆراکێکی تەندروست و دوورکەوتنەوە لە فشار.
ئایا ڤیتامینی C دەتوانێت ڕێگری لە سەرماخۆردن بکات؟
بەڵگەی پزیشکی نییە کە بسەلمێنێت ڤیتامینی C ڕێگری لە تووشبوون دەکات؛ بەڵام خواردنی بەردەوامی لەوانەیە ماوە و توندیی نەخۆشی لای کەسانی ئاسایی کەم بکاتەوە.
ئایا ڕووەکی ئەکیناسیا ڕێگری لە سەرماخۆردن دەکات؟
ئەنجامی توێژینەوەکان دەربارەی کاریگەرییەکەی جیاوازن و ئەنجامی پشتڕاستکراوە نییە کە بسەلمێنێت ڕێگری لە تووشبوون دەکات. نابێت بە منداڵانی خوار تەمەنی ١٢ ساڵ بدرێت.
کەی بۆ ئازاری قوڕگ پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر هەوکردنەکە زیاتر لە هەفتەیەک بەردەوام بوو، یان هەناسەدان یان قووتدان قورس بوو، یان تا، ڕەشەڵەک، خشەی دەنگ، ئازاری جومگەکان یان گوێ هەبوو، پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگیرێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مەترسیدارترین جۆرەکانی ئەنفلۆنزا کامانەن؟
- ئەنتیبیۆتیک بۆ زکام؛ ڕاستییەکان
- ڤاکسینی ئەنفلۆەنزای خووک لە کاتی دووگیانیدا
- پێناسەی کۆرۆناڤایرۆسی نوێ بۆ پاراستنی منداڵان
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team