قروچاندنی ددان دۆخێکە کە تێیدا ددانەکان بەیەکدا دەپەستێندرێن یان بەیەکدا دەخشێندرێن؛ ئەمە لە کاتی بەئاگایی یان خەودا ڕوودەدات.
قروچاندنی ددان چییە و هۆکارەکانی چین؟
ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بە دووبارەکردنەوەی خشاندنی ددان بەیەکدا، کە ئەم تێکچوونە ڕەنگە لە تێکەڵەیەک لە هۆکاری میراتی، جەستەیی و دەروونییەوە بێت.
- لە کاتی بەئاگایی: زۆرجار پەیوەندی بە هەستی فشار، تووڕەیی یان نیگەرانییەوە هەیە، و ڕەنگە تەنها عادەتێک بێت لە کاتی سەرنجدانی قووڵدا.
- لە کاتی خەو: وەک تێکچوونێکی جووڵەیی پەیوەست بە خەو پۆلێن دەکرێت و ڕەنگە لەگەڵ کێشەی دیکە وەک خڕەی خەو هاوکات بێت.
ئەگەری تووشبوون لە کەسانی خاوەن کەسایەتیی پێشبڕکێکار یان تووڕە، یان ئەوانەی تووشی فشاری دەروونیی زۆر دەبن، زیاترە. هەروەها ئەم دۆخە ڕەنگە وەک کاریگەریی لاوەکیی هەندێک دەرمان یان بەهۆی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی وەک نەخۆشیی پارکینسۆن یان تێکچوونی خەو دەربکەوێت.
نیشانەکانی قروچاندنی ددان لە خەودا و کاتی بەئاگایی
ڕەنگە کەسەکە ئاگاداری تووشبوونی خۆی نەبێت، بە تایبەتی لە کاتی خەودا، تاوەکو ئاڵۆزییەکان دەردەکەون. گرنگترین نیشانەکان ئەمانەن:
- خورانی مینای ددان یان تەختبوون و شکانی ددان.
- هەستکردن بە ئازار لە ڕووخسار، مل یان چەناگە، یان سەرئێشەیەکی سووک لە ناوچەی شەقی سەر.
- بیستنی دەنگی تەق‌تەق لە کاتی کردنەوە یان داخستنی دەم.
- ماندووبوونی ماسولکەکانی چەناگە یان گەورەبوونیان زیاتر لە ئاسایی.
- ئازارێک کە وەک ئازاری گوێ وایە، لەگەڵ ئەوەی خودی گوێ تەندروستە.
دەستنیشانکردن و چارەسەری قروچاندنی ددان
پزیشکی ددان لە پشکنینی خولییدا، بە چاودێریکردنی گۆڕانکارییەکانی ددان و پشکنینی ماسولکەکانی چەناگە، دۆخەکە دەستنیشان دەکات و ڕەنگە پەنا بباتە بەر بەکارهێنانی وێنەی ئێکسڕەی. لە هەندێک حاڵەتدا، ڕەنگە نەخۆش بنێردرێت بۆ پسپۆڕی پزیشکی خەو بۆ ئەنجامدانی تۆمارکردنی خەو، یان بۆ پسپۆڕی تەندروستی دەروونی ئەگەر هۆکارەکە نیگەرانی بێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری بەردەست:
١. چارەسەری ددانی: بەکارهێنانی پارێزەری دەم یان پارچەی پلاستیکی بۆ ڕێگریکردن لە سایش، یان چاککردنەوەی ددانە خوراوەکان بە بەکارهێنانی تاجی ددان.
٢. گۆڕانکاریی ڕەفتاری: فێربوونی دۆخی دروستی چەناگە، و ئەنجامدانی ڕاهێنانی شلکردنەوەی چەناگە یان گەڕاندنەوەی زانیاریی زیندەیی.
٣. دەستێوەردانی دەرمانی: ڕەنگە پزیشک بۆ ماوەیەکی کورت شلکەری ماسولکە بنووسێت، یان دەرزیی بۆتۆکس بۆ شلکردنەوەی ماسولکەکانی چەناگە، یان دەرمانی دژەنیگەرانی.
٤. بەڕێوەبردنی شێوازی ژیان: ئەنجامدانی یۆگا و مەدیتەیشن بۆ کەمکردنەوەی فشار، و خۆپاراستن لە کافئین، ئەلکۆل و جگەرەکێشان لە ئێواراندا.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی نیشانەکانی خوارەوەدا پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- خورانی بەرچاوی ددان یان شکانیان.
- ئازاری توند و بەردەوام لە چەناگە یان ڕووخسار.
- قورسایی لە کردنەوە یان داخستنی تەواوی چەناگە.
- سەرئێشەی پەیوەست بە فشار کە بەردەوام دووبارە دەبێتەوە.
پرسیارە باوەکان
قروچاندنی ددان چییە؟
دۆخێکە کە تێیدا ددانەکان بە شێوەیەکی دووبارەبوو دەپەستێندرێن یان بەیەکدا دەخشێندرێن؛ جا بە ئاگایی لە ڕۆژدا بێت یان بەبێ ئاگایی لە کاتی خەودا.
ئایا قروچاندنی ددان هەمیشە پێویستی بە چارەسەر هەیە؟
نەخێر، زۆرێک لە منداڵان بە شێوەیەکی سروشتی لەم دۆخە تێدەپەڕن، هەروەها هەندێک گەورەساڵ تووشی دۆخێکی ئەوەندە توند نابن کە پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکی هەبێت، مەگەر زیان بە ددان بگات.
چۆن دەتوانم لە ماڵەوە فشار لەسەر ددانەکانم کەم بکەمەوە؟
دەتوانیت بە پەیڕەوکردنی عادەتی تەندروستی خەو، کەمکردنەوەی خواردنەوە هاندەرەکان لە ئێواراندا، و ئەنجامدانی تەکنیکەکانی ئارامبوونەوە وەک گوێگرتن لە میوزیک یان وەرگرتنی حەمامێکی گەرم ئەمە بکەیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کەلێنی ددان و پوسانی ددان: هۆکار و چارەسەر
- خواردن بۆ بەهێزکردنی ددان و سپی‌کردنەوە
- سپی کردنی ددان بە لەیزەر؛ ڕێگا و ئەنجامەکان
- زمانی سپی: هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی تەندروستی ددان
Photo: Daniel Frank, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team