تاقیکردنەوەی خەو پشکنینێکی وردە بۆ چاودێریکردنی چالاکی مێشک، ئۆکسجین و هەناسەدان؛ یارمەتی دەدات ئاڵۆزییەکانی خەو بناسرێنەوە و پلانی چارەسەری گونجاو دابنرێت.
تاقیکردنەوەی خەو چییە و چۆن کار دەکات؟
ئەم پشکنینە دەتوانێت قۆناغ و خولەکانی خەو چاودێری بکات. جیاوازی دەخاتە نێوان خەوی جوڵەی خێرای چاو (NREM)، کە شەپۆلەکانی مێشک تێیدا هێواشن، و خەوی جوڵەی خێرای چاو (REM)، کە چالاکیی مێشک تێیدا زیاترە و زۆربەی خەونەکان تێیدا دەبینرێن. کەسێکی ئاسایی چەند خولێکی خەو دەبڕێت، کە هەر یەکەیان نزیکەی ٩٠ خولەک دەخایەنێت؛ بەڵام ئاڵۆزییەکان دەتوانن ئەم پرۆسەیە تێک بدەن.
لە کاتی پشکنینی خەودا چەند نیشاندەرێکی زیندوویی تۆمار دەکرێن، لەوانە:
- خێرایی لێدانی دڵ و ڕێژەی هەناسەدان.
- جوڵەی چاو و ئەندامەکان و دۆخی جەستە.
- ئاستی ئۆکسجین لە خوێندا.
- دەنگە دەرچووەکان، وەک خڕەخڕ.
حاڵەتەکانی پێویست بە پشکنینی خەو
ئەگەر پزیشک گومانی هەبوو کە کەسەکە تووشی یەکێک لەم حاڵەتانە بووە، لەوانەیە ئەم پشکنینەی بۆ داوا بکات:
- وەستانی هەناسە لە خەودا یان ئاڵۆزییەکانی هەناسەدان کە پەیوەستن بە خەوەوە.
- بێخەویی درێژخایەن و قورسایی خەوتن.
- نارکۆلێپسی، واتە هەستکردن بە خەواڵوویی زۆر لە ڕۆژدا لەگەڵ خەوتنی لەناکاو.
- ئاڵۆزیی جوڵەی دووبارەی ئەندامەکان یان سندرۆمی بێئارامیی قاچ.
- ئاڵۆزیی ڕەفتاریی خەوی جوڵەی خێرای چاو، کە تێیدا کەسەکە خەونەکانی بە کردەوە دەردەبڕێت.
- ڕەفتاری نائاسایی لە خەودا، وەک ڕۆیشتن یان گەڕان بە خەو.
هەڵبژاردەکانی پشکنین: پشکنینی خەو لە نەخۆشخانە یان تاقیکردنەوەی خەو لە ماڵەوە
دەتوانرێت پشکنینەکە لە بەشە تایبەتەکانی نەخۆشخانە یان ناوەندە تایبەتەکان ئەنجام بدرێت. نەخۆش شەوێک لە ژوورێکدا دەمێنێتەوە کە وەک ژووری هۆتێلە، و بە کامێرای چاودێری و سیستەمێکی دەنگی بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ تەکنیکەکان ئامادەکراوە.
لە تاقیکردنەوەی خەو لە ماڵەوەدا، ئامێری تایبەت بۆ دەستنیشانکردنی وەستانی هەناسەی گیراو لە خەودا بەکاردێت. ئەم ئامێرانە ڕێژەی ڕەوتی هەوا، ڕێژەی هەناسەدان، خێرایی لێدانی دڵ و ئاستی ئۆکسجین پێوانە دەکەن و لەوانەیە زانیاری دەربارەی خوێنبەرەکانیش بدەن.
ئامادەکاری، ئەنجامەکان و مەترسییەکان
بۆ دڵنیابوون لە وردیی ئەنجامەکان، پێویستە پێش پشکنین ڕێنماییەکانی خوارەوە جێبەجێ بکەیت:
- لە نیوەڕۆ و ئێوارەدا دووربکەوەرەوە لە کافئین و کحول.
- لە ڕۆژدا خەوی نیوەڕۆ مەکە.
- بۆنخۆش، کەرەستەی جوانکاری، کرێم و ڕۆن بەکارمەهێنە، چونکە لەوانەیە کاری ئەلیکترۆدەکان تێک بدەن.
سەبارەت بە مەترسییەکان، پشکنینەکە ئازارناک نییە و پێویستی بە نەشتەرگەری نییە. باوترین کاریگەریی لاوەکی، هەوکردنی پێستە کە بەهۆی بەکارهێنانی ماددەی نووسێنەر بۆ جێگیرکردنی هەستەوەرەکان ڕوودەدات.
دوای تەواوبوونی پشکنینەکە، تەکنیکەکە زانیارییەکان شیدەکاتەوە و نەخشەی خولەکانی خەو دەکێشێت؛ پاشان پزیشک پێداچوونەوەیان بۆ دەکات تا دەستنیشانی نەخۆشی بکات یان، ئەگەر پێویست بوو، ڕێکخستنەکانی ئامێرەکانی فشاری ئەرێنی لە ڕێڕەوی هەناسەدان (PAP) بگۆڕێت.
پرسیارە باوەکان دەربارەی پشکنینی خەو
ئامێری تاقیکردنەوەی خەو چییە؟
کۆمەڵێک هەستەوەر و ئەلیکترۆدەیە کە لەسەر سەر، سنگ و قاچ دادەنرێن و بە کۆمپیوتەرەوە دەبەسترێن بۆ چاودێریکردنی چالاکیی زیندوویی. هەروەها، کڵێپێکی بچووک لەسەر پەنجە یان گوێ دادەنرێت بۆ پێوانەکردنی ئۆکسجین.
پشکنینی خەو لە ناوەنددا چۆن ئەنجام دەدرێت؟
نەخۆش ئێوارە دەگات و جل‌وبەرگی ئاسایی خەوی خۆی لەبەر دەکات؛ پاشان تەکنیکەکە هەستەوەرەکان جێگیر دەکات. تەکنیکەکان شەوەکە بە شاشەکانی چاودێرییەوە چاودێریی نەخۆش دەکەن و لەوانەیە داوای لێ بکەن ئامێرەکانی هەناسەدان، وەک CPAP یان BPAP، تاقی بکاتەوە تا وەڵامدانەوەی بۆ هەڵبسەنگێنن.
تاقیکردنەوەی خەو لە ماڵەوە چۆن ئەنجام دەدرێت؟
نەخۆش ئامێرەکە لە کلینیک وەردەگرێت یان لە ڕێگەی پۆستەوە بۆی دەنێردرێت. بە پێی ڕێنماییە دیاریکراوەکان هەستەوەرەکان لەسەر جەستەی خۆی دادەنێت و پابەندی کاتی خەوی ئاسایی خۆی دەبێت؛ پاشان ئامێرەکە دەگەڕێنێتەوە کلینیک یان، ئەگەر یەکجار بەکاردێت، فڕێی دەدات.
کەی دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە بەدی کرد، پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕی خەو بکەیت:
- وەستانی دووبارەی هەناسەدان یان لەناکاو بەهۆی تەنگەنەفەسییەوە لە خەو هەستان.
- ئارەزووی زۆر و کۆنترۆڵنەکراو بۆ جوڵاندنی قاچ لە کاتی خەوتندا.
- خەوتنی لەناکاو و چاوەڕواننەکراو لە کاتی چالاکییەکانی ڕۆژدا.
- ئەنجامدانی جوڵەی توند یان ڕۆیشتن بە خەو، کە دەبێتە هۆی برینداربوون.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی پەروەردەییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دەرمانی سروشتی بۆ خەوتن: هەڵبژاردە کاریگەرەکان
- سەرگێژی لە کاتی هەستان لە خەو: هۆکارەکان
- سندرۆمی کلاین-لێڤین و نیشانەکانی
- ئازاری قاچ لە خەو خەبەر بوونەوە: هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Photo: mdburnette, CC0 1.0, via wordpress.org
approved by: Medica Health team