زیانی نیو کاتژمێر کەم خەوتن لە درێژخایەندا کاریگەری لەسەر سووتاندنی وزە و کێشی جەستە دەکات، بە تایبەتی لە کەسانی تووشی شەکرەی جۆری دووەم.
مەترسییە تەندروستییەکانی زیانی نیو کاتژمێر کەم خەوتن
توێژینەوەیەک کە ٥٢٢ کەسی لەخۆ گرتبوو و تازە پشکنینی شەکرەی جۆری دووەمیان بۆ کرابوو، پیشانی دا کە کەمکردنەوەی کاتژمێرەکانی خەوتن لە ڕۆژانی هەفتەدا دەبێتە هۆی ئەنجامی نەرێنی. دەرکەوت کە ئەو کەسانەی «قەرزی خەوتن»یان هەیە، بە ڕێژەی ٧٢% زیاتر لەوانەی بە قەدەر پێویست دەخەون، مەترسیی تووشبوونیان بە قەڵەوی هەیە.
هەروەها، لەدەستدانی کاتژمێرەکانی خەوتن پەیوەندی بە زیادبوونی بەرگریی ئینسولین و قەڵەوی هەبوو. دوای ١٢ مانگ، دەرکەوت کە لەدەستدانی هەر ٣٠ خولەک خەوتن، مەترسیی بەرگریی ئینسولین بە ڕێژەی ٣٩% بەرز دەکاتەوە و ئەگەری قەڵەوی بە ڕێژەی ١٧% زیاد دەکات. ئەم هۆکارانە لە هۆکارە سەرەکییەکانی شەکرەن؛ ئەم نەخۆشییەش دەتوانێت کاریگەری لەسەر دەمارەکان، گورچیلەکان و چاوەکان دابنێت.
تێکچوونی خەوتنی زۆر: سندرۆمی کلاین-لیڤین
لە لایەکی دیکەی کەمخەوتنەوە، تێکچوونێکی دەمارەیی هەیە کە بە «سندرۆمی جوانی خەوتوو» یان سندرۆمی کلاین-لیڤین ناسراوە. ئەم نەخۆشییە بە هەڵەتی دووبارەبووەوە ناسراوە کە وا دەکات تووشبوو ڕۆژانە لە نێوان ١٥ تا ٢١ کاتژمێر بخەوێت و لە ماوەی هەڵەتەکەدا تەنها بۆ خواردن یان بەکارهێنانی ئاودەست لە خەو هەڵبستێت.
نیشانە و ڕەفتارەکانی سندرۆمەکە
ئەم هەڵەتانە زۆرجار لە قۆناغی هەرزەکاری دەردەکەون و ڕێژەی تووشبوونی کوڕان چوار هێندەی کچانە. نیشانەکان ئەمانەن:
- زیادبوونی زۆری ئیشتیا و خواردنی خواردنی نائاسایی لەلایەن دوو لەسەر سێی تووشبووان.
- بینینی خەونی ناخۆش و خەیاڵی ترسناک لە کاتی خەوتندا.
- هەستکردن بە سەرلێشێواوی، بێهێزیی زۆر، یان ڕەفتاری تووڕە و خەیاڵبینین دوای هەستانەوە.
هۆکارەکان و پشکنین
هۆکاری سەرەکی هێشتا نەزانراوە، بەڵام هەندێک توێژەر ئەمە بە هۆکارە بۆماوەییەکان، یان تێکچوون لە ناوچەی ژێر تالامۆسی مێشک، یان تێکچوونی سیستەمی بەرگریی خۆکار دوای تووشبوون بە ئەنفلەوەنزا، یان برینداربوونی سەرەوە دەبەستنەوە.
پشکنین بە دوورخستنەوەی نەخۆشییەکانی دیکە ئەنجام دەدرێت؛ بۆ ئەمە پشکنینی خوێن، وێنەگرتنی بە ڕێزونانەی مەغناطیسی و وێنەگرتنی بە تیشکی CT بەکاردەهێنرێن، تاکو تومۆری مێشک یان کەمکاریی غودەی تیروئید لاببرێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری و چاکبوونەوە
چارەسەرێکی کاریگەر و کۆتایی نییە، بەڵام هەندێک دەرمان بۆ کەمکردنەوەی ماوەی هەڵەتەکە یان باشترکردنی بارودۆخی دەروونی بەکاردەهێنرێن، وەک:
- ئامانتادین: کاریگەرییەکەی لە ٤٥%ی نەخۆشاندا سەلمێنراوە.
- لیتیم: لە ٢٥%ی حاڵەتەکاندا یارمەتی ڕێکخستنی بارودۆخی دەروونی داوە.
- حەبی هۆشیارکەرەوە: بۆ بەهێزکردنی هۆشیاری و کەمکردنەوەی خەواڵوویی.
ئەگەر شەش ساڵ بەبێ ڕوودانی هیچ هەڵەتێک تێپەڕێت، نەخۆش چاکبووەوە دادەنرێت؛ زۆرجار نیشانەکان لە ماوەی ٨ تا ١٢ ساڵ لە سەرەتای دەرکەوتنیاندا لەناو دەچن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانەی خوارەوە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگیرێت:
- بە شێوەیەکی لەناکاو و دووبارەبووەوە، بۆ ماوەی زۆر درێژ خەوتن (زیاتر لە ١٥ کاتژمێر).
- دوای هەستانەوە، گۆڕانی توندی ڕەفتار وەک تووڕەیی یان خەیاڵبینین ڕووبدات.
- ئیشتیا و کێش بە شێوەیەکی لەناکاو و بێ هۆکار زیاد بکات.
- بەهۆی خەواڵوویی زۆرەوە نەیتوانێت ئەرکە ڕۆژانە یان خوێندنییەکان ئەنجام بدات.
پرسیارە باوەکان
سندرۆمی جوانی خەوتوو چییە؟
تێکچوونێکی دەمارەییە کە دەبێتە هۆی هەڵەتەکانی خەوتنی زۆر کە چەند ڕۆژ یان چەند هەفتە بەردەوام دەبن؛ تووشبوو زۆربەی کاتژمێرەکانی ڕۆژ دەخەوێت.
ئایا کەمخەوتنی کەم کاریگەری لەسەر کێش دەکات؟
بەڵێ، توێژینەوەکان نیشانیان داوە کە لەدەستدانی تەنها ٣٠ خولەک خەوتن لە ڕۆژێکدا، مەترسیی قەڵەوی و بەرگریی ئینسولین زیاد دەکات.
سندرۆمی کلاین-لیڤین چۆن پشکنین دەکرێت؟
پشکنینەکە بە دوورخستنەوەی نەخۆشییە دەروونی و جەستەییەکانی دیکە ئەنجام دەدرێت؛ بۆ ئەمە وێنەگرتنی بە ڕێزونانەی مەغناطیسی، وێنەگرتنی بە تیشکی CT و پشکنینی خوێن بەکاردەهێنرێن.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- باشترین کاتی خەوتنی هەرزەکاران چییە؟
- نەخۆشی جووڵەی ڕیتمیک لە منداڵاندا
- جۆرەکانی تێکچوونی خەو و نیشانەکانی
- تاقیکردنەوەی خەو: ڕێنمایی تەواو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team