عوامل متعددی باعث بروز مشکلات خواب در افراد مسن می‌شوند و دلایل عدم خواب در دوران سالمندی در نتیجه تغییرات متنوع جسمی، روانی و سلامتی ظاهر می‌گردند.
دلایل اصلی اختلال خواب در سالمندان چیست؟
احتمال ابتلا به مشکلات خواب با افزایش سن بیشتر می‌شود، به‌طوری که از هر چهار نفر بالای ۶۵ سال، یک نفر از این مشکل رنج می‌برد. این اختلالات به عوامل زیر بازمی‌گردند:
- داروها: برخی درمان‌ها مانند داروهای ضد افسردگی و داروهای فشار خون ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند که منجر به بی‌خوابی شود.
- بیماری‌ها: برخی بیماری‌ها به دلیل درد یا علائم همراه، باعث دشواری در خواب می‌شوند؛ از جمله بیماری پارکینسون، سرطان، التهاب مفاصل، سوزسوزان یا رفلاکس و افسردگی.
- وزن اضافی: چاقی شانس ابتلا به آپنه خواب، خرخر کردن، سندرم پای بی‌قرار و حرکات دوره‌ای اندام‌ها در هنگام خواب را افزایش می‌دهد.
- تکرار دفع ادرار: مشکلات پروستات در مردان، مشکلات مثانه یا بیماری دیابت منجر به بیدار شدن مکرر برای رفتن به دستشویی می‌شود و بازگشت به خواب را دشوار می‌کند.
- عوامل روانی: تفکرات منفی مداوم درباره مرگ، بیماری‌ها یا مشکلات خانوادگی منجر به بی‌خوابی می‌شود.
تأثیرات بی‌خوابی در دوران سالمندی
بدن در این مرحله به ۷ تا ۹ ساعت خواب نیاز دارد. کمبود ساعات کافی می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی مانند توهم، افسردگی، خستگی و اختلالات حافظه شود که ممکن است به آلزایمر تبدیل گردند. همچنین برخی تحقیقات نشان می‌دهد که کم‌خوابی باعث تسریع پیری مغز می‌شود؛ به‌طوری که هر ساعت کمبود خواب، نرخ گسترش سالانه بطن‌های مغز را ۰.۵۹٪ افزایش داده و عملکرد شناختی را سالانه ۰.۶۷٪ کاهش می‌دهد.
توصیه‌هایی برای بهبود کیفیت خواب
برای غلبه بر مشکلات خواب، می‌توان دستورالعمل‌های زیر را دنبال کرد:
- تثبیت زمان‌های خواب و بیداری به‌صورت روزانه.
- اجتناب از چرت‌های طولانی یا مکرر در طول روز.
- ورزش منظم و بیرون رفتن برای استنشاق هوای تازه.
- کاهش مصرف نوشیدنی‌های الکلی و کافئین.
- کاهش نوشیدن مایعات دو ساعت قبل از خواب و تخلیه مثانه پیش از رفتن به رختخواب.
- اگر بیداری بیش از ۱۵ دقیقه در رختخواب ادامه داشت، بهتر است به اتاق دیگری بروید تا زمانی که احساس خستگی کنید.
سوالات متداول درباره دوران سالمندی
دوران سالمندی چیست و آیا عادات خواب در این مرحله باید تغییر کند؟
دوران سالمندی مرحله‌ای از زندگی است که در آن تغییرات فیزیولوژیک رخ می‌دهد. بله، در این دوره احساس خواب‌آلودگی در اوایل شب بیشتر شده و دفعات بیدار شدن زود هنگام در صبح افزایش می‌یابد، اما همچنان نیاز است خوابی بین ۷ تا ۹ ساعت حفظ شود.
آیا فراموشی بخشی طبیعی از افزایش سن است؟
بله، فراموش کردن برخی نام‌ها یا مکان اشیاء به دلیل کاهش مواد شیمیایی در سلول‌های مغز طبیعی است، اما زمانی که فرد در محله خود گم شود یا نتواند دستورالعمل‌های ساده را دنبال کند، این موضوع غیرطبیعی است.
آیا التهاب مفاصل تخریبی با پیری مرتبط است؟
بله، این بیماری غضروف‌های مفاصل (به‌ویژه زانوها، لگن و دست‌ها) را درگیر کرده و باعث خشکی و درد می‌شود. این وضعیت با افزایش وزن یا آسیب‌های قدیمی دوران جوانی شدیدتر می‌شود.
آیا شدت مشخصی برای فعالیت بدنی سالمندان وجود دارد؟
شدت مشخصی وجود ندارد، اما توصیه می‌شود فعالیت بدنی تا حد امکان افزایش یابد، به‌ویژه ورزش پیاده‌روی، چه در باشگاه و چه در منزل.
چگونه با سالمندان در مرحله بازنشستگی برخورد کنیم؟
توصیه می‌شود پیش از بازنشستگی راهنمایی و مشاوره ارائه شود، ارزیابی‌های دوره‌ای پزشکی و روانی انجام گیرد، حمایت‌های خانوادگی و اجتماعی فراهم شود و آن‌ها به دنبال دنبال کردن سرگرمی‌ها و فعالیت‌های اجتماعی تشویق شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ظهور علائم زیر باید فوراً با پزشک مشورت کرد:
- فراموش کردن نحوه انجام کارهای ساده‌ای که پیش از این به‌راحتی انجام می‌شد.
- گم شدن در مکان‌های آشنا مانند محله محل سکونت.
- ظهور تمایلات خودکشی یا وضعیت‌های روانی اضطراری.
- احساس اینکه داروهای فعلی باعث بی‌خوابی شدید شده‌اند (برای یافتن جایگزین).
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- امکان تشخیص بیماری با ساعت هوشمند اپل برای آپنه خواب
- تأثیر چرت زدن بر خواب شبانه و فواید چرت روزانه
- راهنمای کاهش سطح قند خون با نوشیدنی قبل از خواب
- چرا هنوز تلویزیون تماشا می‌کنید و اثر آن بر خواب چیست؟
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team