بێخەوی لە پیریدا لە تەمەنی پیریدا بەهۆی گۆڕانکارییە تەندروستی، دەروونی و جەستەییە جۆراوجۆرەکانەوە ڕوودەدات و خەوی کەسانی بەساڵاچوو تێک دەدات.
هۆکارە سەرەکییەکانی بێخەوی لە تەمەنی پیری
لەگەڵ زیادبوونی تەمەن، ئەگەری تووشبوون بە نائاساییەکانی خەو زیاد دەبێت؛ لە هەر چوار کەسێکی سەرووی ٦٥ ساڵ، یەک کەس تووشی ئەم کێشەیە دەبێت. ئەم نائاساییانە چەند هۆکارێکیان هەیە:
- دەرمانەکان: هەندێک چارەسەری دەرمانی لەوانەیە کاریگەریی لاوەکی هەبێت و ببێتە هۆی بێخەوی، وەک دەرمانی دژەخەمۆکی و دەرمانی چارەسەری پەستانی خوێن.
- نەخۆشییەکان: هەندێک نەخۆشی بەهۆی ئازار یان نیشانەکانی تر، خەوتن قورس دەکەن؛ لەوانە پارکینسۆن، شێرپەنجە، ئاوسانی جومگەکان، ترشەڵۆکی گەدە و خەمۆکی.
- کێشی زیادە: قەڵەویی ئەگەری تووشبوون بە وەستانی هەناسە لە خەودا، خڕەخڕ، نەخۆشیی بێئارامیی قاچ و جووڵەی دووبارەی ئەندامەکان لە کاتی خەودا زیاد دەکات.
- میزکردنی دووبارە: کێشەکانی پرۆستات لە پیاواندا، کێشەکانی مەثانە یان شەکرە دەتوانن ببنە هۆی ئەوەی کەسەکە دووبارە لە خەو هەڵبستێت و بچێتە ئاودەست؛ ئەمەش گەڕانەوە بۆ خەوی قورس دەکات.
- هۆکارە دەروونییەکان: بیرکردنەوەی بەردەوام و نەرێنی دەربارەی مردن، نەخۆشی یان کێشە خێزانییەکان دەبێتە هۆی بێخەوی.
کاریگەرییەکانی کەمخەوی لە کەسانی بەساڵاچوو
لەو قۆناغەدا جەستە پێویستی بە ٧ بۆ ٩ کاتژمێر خەو هەیە. کەمبوونی خەوی پێویست لەوانەیە کێشەی تەندروستی وەک خەیاڵبینین، خەمۆکی، ماندووبوون و نائاساییەکانی بیرەوەری دروست بکات؛ ئەمانەش لەوانەیە گەشە بکەن و ببنە ئەلزهایمەر. هەندێک توێژینەوەش ئاماژە بەوە دەکەن کە کەمخەوی خێرایی پیربوونی مێشک زیاد دەکات؛ هەر کاتژمێرێک کەمبوون لە ماوەی خەودا، ڕێژەی فراوانبوونی ساڵانەی نیوەکانی مێشک بە ڕێژەی ٠.٥٩% زیاد دەکات و توانای مەعریفی ساڵانە بە ڕێژەی ٠.٦٧% کەم دەکاتەوە.
ڕێنمایی بۆ باشترکردنی کوالێتی خەو
بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی خەو، دەتوانرێت ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکرێن:
- هەموو ڕۆژێک کاتی خەوتن و هەستان جێگیر بکرێت.
- لە خەوەکانی ڕۆژانەی درێژ یان دووبارەبووەوە خۆ بپارێزرێت.
- بەردەوام وەرزش بکرێت و بۆ هەناسەدانی هەوای پاک بڕۆنە دەرەوە.
- خواردنەوە کحولییەکان و کافایین کەم بکرێتەوە.
- دوو کاتژمێر پێش خەوتن، خواردنەوەی شلە کەم بکرێتەوە و پێش چوونە ناو جێگا مەثانە بەتاڵ بکرێت.
- ئەگەر لە جێگا زیاتر لە ١٥ خولەک بەخەبەری مایەوە، باشترە بۆ ژوورێکی تر بڕوات تا هەست بە ماندووبوون بکات.
پرسیارە باوەکان دەربارەی تەمەنی پیری
ئایا پێویستە لە تەمەنی پیریدا عادەتی خەو بگۆڕێت؟
بەڵێ، خەواڵوویی لە ئێوارەدا زووتر دەست پێدەکات و هەستان لە بەیانی زووتر دووبارە دەبێتەوە؛ لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە خەو لە نێوان ٧ و ٩ کاتژمێردا بێت.
ئایا لەبیرچوون بەشێکی ئاساییی پیر بوونە؟
بەڵێ، لەبیرکردنی هەندێک ناو یان شوێنی شتەکان بەهۆی کەمبوونی ماددە کیمیاییەکان لە خانەکانی مێشکدا شتێکی ئاساییە؛ بەڵام ئەگەر کەسەکە لە گەڕەکی خۆیدا ون ببێت یان نەیتوانێت ڕێنمایییە سادەکان جێبەجێ بکات، ئەوا ئاسایی نییە.
ئایا ئاستیۆئارترایتیس پەیوەندی بە پیربوونەوە هەیە؟
بەڵێ، ئەمە نەخۆشییەکە کە کۆڵەکەی جومگەکان دەگرێتەوە، بە تایبەتی جومگەی ئەژنۆ، ڕان و دەست؛ ڕەقبوون و ئازار دروست دەکات و بە زیادبوونی کێش یان بریندارییە کۆنەکانی سەردەمی گەنجی توندتر دەبێت.
بۆ کەسانی بەساڵاچوو چەند جار چالاکیی جەستەیی پێویستە؟
ژمارەیەکی دیاریکراو نییە، بەڵام پێشنیار دەکرێت تا ئەو جێگایەی دەکرێت چالاکیی جەستەیی زیاد بکرێت، بە تایبەتی پیاسە؛ جا لە یانەی وەرزشی یان لە ماڵەوە بێت.
چۆن مامەڵە لەگەڵ کەسانی بەساڵاچوو لە قۆناغی خانەنشینی بکەین؟
پێش خانەنشینی پێویستە ڕێنمایی و ئامۆژگارییان پێشکەش بکرێت، هەروەها هەڵسەنگاندنی پزیشکی و دەروونی بە شێوەیەکی بەردەوام بۆیان بکرێت، پشتگیریی خێزانی و کۆمەڵایەتییان بۆ دابین بکرێت و هان بدرێن کە بەشداریی خولیای خۆیان و چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان بکەن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت:
- لەبیرکردنی چۆنیەتی ئەنجامدانی ئەرکە سادەکان کە پێشتر بە ئاسانی ئەنجام دەدران.
- ونبوون لە شوێنە ئاشناکان، وەک گەڕەکی نیشتەجێبوون.
- دەربڕینی مەیلی خۆکوژی یان تووشبوون بە بارودۆخی دەروونیی لەناکاو.
- هەستکردن بەوەی دەرمانەکانی ئێستا بێخەوییەکی زۆر دروست دەکەن (بۆ گەڕان بەدوای جێگرەوەیاندا).
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دۆزینەوەی نەخۆشی بە کاتژمێری زیرەک؛ ڕاستییەکان
- کاریگەری خەوی نیوەڕۆ لەسەر خەوی شەو
- خواردنەوەیەک ئاستی شەکر کەم دەکاتەوە پێش خەوتن
- هێشتا تەلەفزیۆن دەبینیت؟ | کاریگەری لە خەوتن
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team