کەمی ڤیتامین دەتوانێت لاوازی ئێسک دروست بکات و مەترسیی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی وەک شەکرە و شێرپەنجە لە جەستەدا زیاد بکات.
کەمبوونی ڤیتامین D و کاریگەرییەکانی لەسەر جەستە
نزمبوونەوەی ئاستی ڤیتامینی D ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر توانای جەستە بۆ هەڵمژینی کەلسیۆم دادەنێت و لە ئەنجامدا تەندروستیی گشتی کاریگەر دەبێت:
- تەندروستیی ئێسک: کەمی ڤیتامین دەبێتە هۆی پووکانەوەی ئێسک لە گەورەساڵاندا، لە کاتێکدا لە منداڵاندا ڕیکەوت دروست دەکات؛ ئەمەش نەرمیی ئێسک و لاربوونی قاچ دەهێنێتە کایەوە.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان: پەیوەندییەک هەیە لەنێوان کەمبوونەوەی ئاستی ڤیتامین و زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە شەکرەی جۆری دوو، نەخۆشیی دڵ و سکته‌ی مێشک.
- سیستەمی بەرگریی جەستە و دەمارەکان: کەمی ڤیتامین لەوانەیە مەترسیی تووشبوون بە سکلێرۆزی چەندگانه (MS) و هەندێک نەخۆشیی خۆبەرگری زیاد بکات؛ هەروەها پەیوەندیی بە دڵەڕاوکێ و شێتبوونەوە هەیە.
- شێرپەنجە: هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئاستی باشی ڤیتامین لەوانەیە مەترسیی شێرپەنجەی ڕیخۆڵە کەم بکاتەوە، لە کاتێکدا کەمییەکە لەوانەیە بەشداری لە گەشەکردنی خانە شێرپەنجەییەکاندا بکات.
- نیشانەی تر: کەمییەکە لەوانەیە بە ڕژانی قژ، کێشەی ددان، گرژبوونی ماسولکەکان و هەستی مورمورەوە دەربکەوێت.
هۆکارەکانی زیادبوونی مەترسیی کەمی ڤیتامین
چەندین هۆکار لەوانەیە ببنە هۆی دابەزینی ئاستی ئەم ڤیتامینە لە خوێندا، لەوانە:
- تەمەن و ڕەنگی پێست: پیر بوون (٥٠ ساڵ و زیاتر) و ڕەنگی تۆخی پێست، کارایی وەرگرتنی ڤیتامین لە تیشکی خۆر کەم دەکەنەوە.
- شێوازی ژیان: ژیان لە ناوچەیەکی کەم‌خۆردا، لەبەرکردنی جل کە زۆربەی جەستە دادەپۆشێت، یان بەکارهێنانی کرێمی پاراستن لە خۆر.
- بارودۆخی تەندروستی: قەڵەویی زۆر (چونکە چەوری ڤیتامینەکە لە خۆیدا دەگرێت)، نەخۆشییەکانی جگەر و کێشەکانی سیستەمی هەرسکردن وەک نەخۆشیی کرۆن.
- خۆراک: هەستیاری بە شیر یان نەبوونی توانای هەرسکردنی لاکتۆز.
ڕێگاکانی پێشگیری و چارەسەر
دەتوانرێت کەمی ڤیتامین D بە سێ سەرچاوەی سەرەکی قەرەبوو بکرێتەوە:
١. تیشکی خۆر: چەند جارێک لە هەفتەدا، بۆ ماوەی ٥ تا ١٥ خولەک، لە سەرەتای بەیانی یان پێش خۆرئاوابوون خۆت بخە بەر خۆر.
٢. خۆراک: ماسیی چەور (سالمۆن، ماکێرێل، تونا، ساردین)، زەردەی هێلکە، جگەرەی مانگا و خۆراکی پیتێندراو وەک شیر و دانەوێڵەی بەیانیان بخۆ.
٣. پاشکۆی خۆراکی: کەپسول یان حەب بە چاودێریی پزیشک بەکاربهێنە، بە تایبەتی بۆ کەسانی بەساڵاچوو و منداڵی شیرخۆر کە پێویستیان بە ٤٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی لە ڕۆژێکدا هەیە.
پرسیارە باوەکان
کەمی کام ڤیتامین دەبێتە هۆی ڕژانی قژ؟
ڕژانی قژ لە گەورەساڵاندا پەیوەندی بە کەمی ڤیتامینی D هەیە.
ئایا قەڵەویی دەبێتە هۆی کەمی ڤیتامین D؟
بەڵێ، قەڵەویی لەوانەیە ببێتە هۆی دابەزینی ئاستی ڤیتامین، چونکە چەوریی کۆبووەوە ڤیتامینەکە لە خۆیدا دەگرێت و بەردەستبوونی بۆ بەکارهێنانی جەستە کەم دەکاتەوە.
کەمی ڤیتامین چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
ئەمە بە ئەنجامدانی تاقیکردنەوەیەکی سادەی خوێن بۆ پێوانەکردنی ئاستی ڤیتامین لە جەستەدا دەکرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
پێشنیار دەکرێت کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- لاربوونی قاچی منداڵان یان لەرزینی ئەژنۆکان.
- ئازاری توندی ئێسک یان دووبارەبوونەوەی شکانی ئێسک بەبێ هۆکارێکی ڕوون.
- گرژبوونی بەردەوامی ماسولکەکان یان هەستی نائاساییی مورمورەوە.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی ژەهراویبوون بە ڤیتامین (ئەگەر دۆزی بەرز وەربگیرێت)، وەک ڕشانەوە، دڵتێکچوون و لەدەستدانی ئیشتھا.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤیتامین و زیادبوونی کێش؛ پەیوەندییەکە چییە؟
- ڤیتامین و کانزاکان: ڕێنمایی تەواو
- ڤیتامینی E بۆ نینۆک: سوود و ڕێگاکانی بەکارهێنان
- ڤیتامینی B12 و دەرکەوتنی ئەکنە
- زیاتر دەربارەی ڤیتامین و کانزاکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team