دابەشکردنی حەب دەتوانێت یارمەتیت بدات دەرمانەکەت بە سەلامەتی بەکاربهێنیت، پارە پاشەکەوت بکەیت یان قوتدانی حەب ئاسانتر بکەیت.
تێگەیشتن لە دابەشکردنی حەب
دابەشکردنی حەب واتە پارچەکردنی حەبێک بۆ بەشە بچووکترەکان. خەڵک ئەم شێوازە بەکاردەهێنن بۆ کەمکردنەوەی تێچووی دەرمانخانە، ئاسانکردنی قوتدانی حەب یان بەدەستهێنانی دۆزێکی دیاریکراو. بۆ نموونە، ئەگەر حەبێکی ٣٠ mg بە هەمان نرخ بێت وەک حەبێکی ١٥ mg، پزیشک ڕەنگە دۆزە بەرزترەکە بۆ دابەشکردن بۆت بنووسێت، کە بە هەمان نرخ بڕی دەرمانەکەت دوو هێندە دەکات.
بەڵام، ئەمە تەنها دەبێت بە ڕێنماییی پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی و بۆ ئەو دەرمانانە بکرێت کە FDA پەسەندی کردوون.
حەبەکانی نابێت دابەش بکرێن
هەموو دەرمانێک بۆ دابەشکردن سەلامەت نییە. دەبێت لە دابەشکردنی ئەمانە خۆت بپارێزیت:
- حەبەکانی دەرچوونی کات‌بەندی‌کراو یان کاریگەریی درێژخایەن: بڕینی ئەمانە دەتوانێت ببێتە هۆی ئەوەی دەرمانەکە زۆر خێرا دەربچێت و مەترسیی خواردنی دۆزی زۆر زیاد بکات.
- کەپسولەکان: ئەمانە ژێل یان پۆدەر لەخۆدەگرن و دەبێت بە تەواوی قوت بدرێن.
- حەبە پۆشراوەکان: پۆششی دەرەوەی ڕەق دەتوانێت کاریگەری لەوە بکات کە جەستە چۆن دەرمانەکە هەڵدەمژێت، یان ئەگەر بشکێندرێت قوتدانی حەبەکە قورس بکات.
- بەستەبەندیی دۆزی تایبەت: ئەمە دەرمانەکانی وەک دەرمانی ڕێگری لە دووگیانی لەخۆدەگرێت.
- شێوەی نایەکسان: حەبە زۆر بچووکەکان یان ئەوانەی شێوەیان نایەکسانە، بە وردی دابەش ناکرێن.
هەروەها، لە دابەشکردنی هەر دەرمانێک خۆت بپارێزە کە پێویستە ڕۆژانە زیاتر لە جارێک بیخۆیت؛ چونکە جیاوازییەکی بچووک لە دابەشکردنەکەدا دەتوانێت ببێتە هۆی گۆڕانی ئاستی دەرمانەکە لە جەستەدا.
کام دەرمانان بە سەلامەتی دابەش دەکرێن؟
بە گشتی، دەتوانیت بیر لە دابەشکردنی حەبێک بکەیتەوە ئەگەر FDA پەسەندی کردبێت (لە زانیاریی ناو پاکەتەکەدا ئاماژەی پێکراوە) و پزیشک یان دەرمانسازەکەت ڕازی بێت. هێڵێک کە لە ناوەڕاستی حەبەکەدا هەیە بڕینی ئاسانتر دەکات، بەڵام بە خۆی واتای ئەوە نییە کە دەرمانەکە بە سەلامەتی دابەش دەکرێت.
لە دەرمانە باوەکان کە دابەش دەکرێن ئەمانە هەن:
- ڕێگرەکانی ACE (وەک لیزینۆپریل یان فۆسینۆپریل سۆدیۆم)
- ستاتینەکان (وەک ڕۆسۆڤاستاتین یان ئاتۆرڤاستاتین)
- ڕێگرەکانی وەرگرتنی ئەنجیۆتێنسین (وەک لۆسارتان پۆتاسیۆم یان ئیر‌بێسارتان)
- دژەخەمۆکییەکان (وەک سێرترا‌لین، پارۆکسێتین یان سیتاڵۆپرام)
چۆن حەب بە سەلامەتی بە نیوە بکەین
ئەگەر پێشکەشکاری چاودێری تەندروستیت پشتڕاستی کردەوە کە نیوەکردنی حەبەکە سەلامەتە، ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە:
١. ئامرازێک بەکاربهێنە: حەب‌بڕێک لە دەرمانخانە یان لە سەر ئینتەرنێت بکڕە؛ بە گشتی نرخی لە نێوان $٣ و $١٠ دایە.
٢. پاکوخاوێنی بپارێزە: پێش و دوای بەکارهێنان دەستەکانت و ئامرازی دابەشکردنەکە بشۆ.
٣. تەنها بە پێویست دابەشی بکە: هەر جارێک یەک حەب دابەش بکە، نەک هەموو دەرمانەکەی ڕەچەتەکەکە یەکجارەکی ئامادە بکە.
٤. لە دەرمانساز بپرسە: بپرسە ئایا کاریگەریی دەرمانەکە بەهۆی بەرکەوتن بە شێ یان گەرما کەم دەبێتەوە.
چی ڕەنگە بە هەڵەدا بچێت؟
مەترسییەکان لەوانەیە ئەوە لەخۆبگرن کە ئەگەر حەبەکە ورد ببێت، یان سنووردارییەکی جەستەییت هەبێت، وەک لەرزینی دەست یان لاوازیی بینین، دۆزێکی نایەکسان بخۆیت. هەروەها مەترسیی تێکەڵبوون هەیە؛ ڕەنگە بیرت بچێت حەبەکە دابەش بکەیت و بە هەڵە دوو دۆز بخۆیت. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەچەتەی نووسراو بە شێوەی «١/٢ حەب» هەندێک جار دەرمانسازان بە هەڵە وەک «١-٢ حەب» دەخوێننەوە.
هەرچەندە هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم نیگەرانییانە بۆ زۆربەی دەرمانەکان کەمە، بەڵام بۆ دەرمانەکانی دەرچوونی بەردەوام، هێشتا گرنگن.
پرسیارە باوەکان
کام حەبان دەتوانرێت دابەش بکرێن؟
دەتوانیت ئەو دەرمانانە دابەش بکەیت کە FDA بۆ دابەشکردنی پەسەندی کردوون و پزیشکیش ڕازییە. نموونەیان هەندێک ستاتین، دژەخەمۆکی و ڕێگری ACE ـە.
بۆچی بڕینی حەب تێچوو کەم دەکاتەوە؟
لەبەر ئەوەی هێزی جیاوازی هەمان دەرمان زۆرجار بە هەمان نرخن، دابەشکردنی حەبێکی دۆزی بەرز دەتوانێت دەرمانی ٣٠ ڕۆژ بۆ ٦٠ ڕۆژ بەردەوام بکات، بە هەمان پارەی بەشداریی بیمە.
ئایا دەتوانرێت بەبێ ئامراز حەب دابەش بکرێت؟
هەرچەندە هێڵی دابەشکردن لەسەر هەندێک حەب هەیە، بەکارهێنانی حەب‌بڕێکی تایبەت بۆ وردیی زیاتر پێشنیار دەکرێت.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر دوای دابەشکردنی دەرمانێکی درێژخایەن نیشانەکانی خواردنی دۆزی زۆرت هەبوو، دەستبەجێ پەیوەندی بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستیتەوە بکە. هەروەها ئەگەر کێشەی بینین یان توانای جووڵە و وردکاریی دەستت هەیە و ڕێگرت لە دابەشکردنی وردی حەبەکە، داوای ڕاوێژی پزیشکی بکە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم زانیارییە بۆ مەبەستی فێرکارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە. پێش گۆڕینی شێوازی خواردنی دەرمانەکەت، هەمیشە ڕاوێژ بە پزیشک یان دەرمانسازت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نیشانەکانی کەمی ڤیتامین و چارەسەری
- زیانەکانی فلفڵی توند و کاریگەرییەکانی
- نەخۆشییەکانی بەهۆی خواردن: هۆکار و پاراستن
- ڕژیمی ئەتکینز: ئایا بەڕاستی کاریگەرە؟
- زیاتر دەربارەی ڤیتامین و کانزاکان
Photo: Keilidh Ewan, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team