ئەم وتارە ڕوونی دەکاتەوە کە ڤیتامین سی بۆ زکام تا چەند دەتوانێت لە تووشبوون پێشگیری بکات یان ماوەی نەخۆشی کەم بکاتەوە، بە پشتبەستن بە توێژینەوە زانستییەکان.
ڤیتامین سی بۆ زکام: ڕاستییەکەی چییە؟
بۆچوونە زانستییەکان دەربارەی توانای ئەم ماددە خۆراکییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەرماخۆردن جیاوازن. هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە سوودی بەکارهێنانی بۆ پێشگیری لە نەخۆشی یان چارەسەرکردنی کەمە یان هیچ نییە؛ هەروەها کاریگەرییەکەی لە کورتکردنەوەی ماوەی نیشانەکاندا لەوانەیە جیاوازییەکی لەگەڵ چارەسەری پلاسیبۆدا نەبێت.
بەڵام، پێداچوونەوەیەکی توێژینەوەیی لە ساڵی ٢٠٠٧دا کە ٦٠ ساڵ تاقیکردنەوەی کلینیکی لەخۆگرتبوو، لە کاتی خواردنی ٢٠٠ ملیگرام یان زیاتر لە ڕۆژێکدا ئەنجامی جیاوازی پیشان دا:
- لە گەورەساڵاندا: ماوەی نەخۆشی لەوانەیە بە ڕێژەی ٨% کەم ببێتەوە.
- لە منداڵاندا: ماوەی نەخۆشی لەوانەیە بە ڕێژەی ١٤% کەم ببێتەوە.
- کات: خواردنی پاشکۆکان دوای دەستپێکردنی نیشانەکانی زکام کاریگەری لەسەر ماوەی نەخۆشی نییە.
زانیاری گرنگ دەربارەی ڤیتامین سی و سوودەکانی
جگە لە کاریگەرییەکەی لە پێشگیری و چارەسەری زکامدا، ئەم ڤیتامینە یارمەتی پشتگیریکردنی سیستەمی بەرگریی جەستە دەدات و کارکردە خانەییەکانی چالاک دەکات. سوودە تەندروستییەکانی ئەمانە دەگرێتەوە:
- بەهێزکردنی تەندروستی ئێسک و ددان.
- یارمەتیدان بۆ کەمکردنەوەی فشاری خوێنی بەرز.
- پاراستنی جەستە لە سکتەی مێشک و نەخۆشییەکانی دڵ.
- باشترکردنی دەرکەوتنی قژ و پێست.
- زیادکردنی هەڵمژینی ئاسن لە خواردنەوە، بۆ پێشگیری لە کەمخوێنی.
پێشنیار دەکرێت لە سەرچاوە سروشتییەکانەوە و بە خواردنی پێنج بەشی ڕۆژانە لە سەوزە و میوە وەربگیرێت، بۆ دڵنیابوون لە وەرگرتنی ماددە خۆراکییەکانی تر.
ئاگادارییەکانی دۆزی بەرز
خواردنی دۆزی ٢٠٠٠ ملیگرام یان زیاتر لە ڕۆژێکدا لەوانەیە ببێتە هۆی کاریگەریی لاوەکی وەک:
- ئازاری ناوچەی سک.
- هەستکردن بە دڵتێکچوون.
- تووشبوون بە سکچوون.
هەروەها ژنانی دووگیان دەبێت لە خواردنی بڕی زۆری ئەم ڤیتامینە خۆیان بپارێزن، و بەکارهێنانی بۆ ئەو کەسانەی نەخۆشیی گورچیلەیان هەیە بە تەواوی قەدەغەیە.
ڕێگاکانی پێشگیری لە زکام
لەبەر ئەوەی ڤایرۆسەکانی هۆکاری زکام لە ڕێگەی پشکنین و پەیوەندیی ڕاستەوخۆوە بڵاودەبنەوە، دەتوانرێت ئەمانە بکرێن بۆ کەمکردنەوەی تووشبوون:
- بەردەوام دەستەکان بشۆن و خۆ لە دەستدان بە چاو، لووت و دەم بپارێزن.
- لە کەسانی تووشبوو دوور بکەونەوە، بەتایبەتی ئەوانەی بە دەستیان دەکۆخن.
- هەوای ماڵەوە تەڕ بکەن بۆ خۆپاراستن لە وشکبوونی پەردەی موکۆزی، کە بەرگری لە ڤایرۆسەکان کەم دەکاتەوە.
پرسیارە باوەکان
ئایا ڤیتامین سی بۆ زکام پێشگیری لە تووشبوون دەکات؟
خواردنی بەردەوامی ئەم ڤیتامینە ئەگەری تووشبوون بە زکام کەم ناکاتەوە، و ئەو بانگەشەیانەی دەڵێن دۆزی بەرز ڕێگری لە نەخۆشی دەکات پشتگیریی زانستییان نییە.
سوودی ڤیتامین سی بۆ زکام لە کورتکردنەوەی ماوەی نەخۆشیدا چییە؟
خواردنی ڕۆژانەی (بە دۆزی ٢٠٠ ملیگرام یان زیاتر) لەوانەیە بە ڕێژەیەکی کەم ماوەی نەخۆشی لە منداڵان و گەورەساڵان کورت بکاتەوە، بەڵام بەڵگە زانستییەکانی ئەمە زۆر لاوازن.
ئایا جێگرەوەی سروشتی بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکان هەیە؟
دەتوانرێت هەنگوین لەگەڵ لیمۆ بۆ ئارامکردنەوەی کۆکە و ئازاری قوڕگ بەکاربهێنرێت، یان زەنجەفیلەی خاو لە ئاوی کوڵاو، یان سیر و ڕووەکی ئێکیناسیا بۆ بەهێزکردنی بەرگریی جەستە.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکرێت؟
پێشنیار دەکرێت کاتێک نیشانەکانی مەترسی دەردەکەون، یان ئەگەر نەخۆش تووشی ئەمانەی خوارەوە بێت، دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگیرێت:
- هەڵەمەتی.
- کەمی بەرگریی جەستە.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان.
- جگەرەکێشان؛ چونکە لەم حاڵەتانەدا لەوانەیە ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان دەربکەون.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کۆکە و خسخس لە سەرماخۆردندا
- جیاوازی نێوان سەرماخۆردن و ئەنفلوەنزا
- پرسیارەکان دەربارەی کۆرۆنا: نیشانە و خۆپاراستن
- خرافەکانی گریپ و ڕاستییە زانستییەکان
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team