ئەم بابەتە وەڵامی پرسیارە باوەکان دەربارەی کۆرۆنا و خێزان دەدات و ڕێگاکانی پاراستنی ئەندامانی ماڵ و مامەڵەکردن لەگەڵ تووشبوون ڕوون دەکاتەوە.
ڕێگاکانی پێشگیری و وەڵامدانەوەی پرسیارە باوەکان دەربارەی کۆرۆنا و خێزان
بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسەکە، پێویستە ڕێکارەکانی پێشگیری بە وردی جێبەجێ بکرێن بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری گواستنەوەی تووشبوون لە ناو ماڵدا. لە گرنگترین ڕێکارەکان:
- دوورکەوتنەوە لە پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کەسانی نەخۆش.
- لە ماڵەوە مانەوە کاتێک هەست بە نەخۆشی دەکەیت.
- بەکارهێنانی دەستماڵ بۆ داپۆشینی دەم و لووت لە کاتی پژمین یان کۆکەدا، و فڕێدانی لە سەبەتەی خاشاک.
- پاککردنەوە و گندزداییکردنی ئەو ڕوویانەی زۆر دەست لێدەدرێت، وەک کلیلی ڕووناکی و دەستگرتەی دەرگا.
ڕێگاکانی شۆردنی دەست و پاککردنەوەی ڕووەکان
شۆردنی دەست بە ئاو و سابوون بۆ ماوەی لانیکەم ٢٠ چرکە یەکێکە لە گرنگترین ڕێگاکانی پێشگیری، بە تایبەتی لەم دۆخانەدا:
- پێش دەستپێکردن بە ئامادەکردن یان خواردنی خواردن، و دوای تەواوکردنیان.
- دوای بەکارهێنانی ئاودەست.
- دوای کۆکەکردن، پژمین یان پاککردنەوەی لووت.
ئەگەر دەستگەیشتن بە ئاو و سابوون نەبێت، دەتوانرێت ماددەی گندزداییکەری دەست بەکاربهێنرێت کە ڕێژەی ئەلکۆڵی ٦٠% یان زیاتر بێت، بە مەرجێک دەستەکان بە ئاشکرا پیس نەبن. هەروەها، پاککەرەوە و گندزداییکەرە تایبەتەکان بۆ ڕووی شتەکان هەڵبژێرە کە ڕێژەی ئەلکۆڵیان لانیکەم ٦٠% بێت.
پلاندانانی خێزان و مامەڵەکردن لەگەڵ تووشبوون
ئامادەکردنی پلانێکی ماڵەوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەگەری تووشبوون سوودبەخشە. ئەم پلانە دەتوانێت ئەمانە لەخۆ بگرێت:
- گفتوگۆکردن لەبارەی ڤایرۆسەکە و هەنگاوە پەیڕەوکراوەکان لەگەڵ هەموو ئەندامانی خێزان.
- گرنگییەکی تایبەتدان بە دووگیانان و بەساڵاچووان، چونکە لە گرووپە زیاتر لە مەترسیدارەکانن.
- ئامادەکردنی لیستێک لە زانیاریی پەیوەندی و ناوی ئەو کەسانەی دەتوانرێت پەیوەندییان پێوە بکرێت.
- ڕێککەوتن لەگەڵ دراوسێکان لەسەر ئەم ڕێکارانە.
ئەگەر یەکێک لە ئەندامانی خێزان تووش ببێت، زۆربەی نەخۆشان دەتوانن بە مانەوە لە ماڵەوە چاک ببنەوە. پێویستە ژوورێکی جیاواز و ئاودەستێکی تایبەت بۆ تووشبوو دابین بکرێت، ماسک بپۆشرێت و کەلوپەلی کەسی لەگەڵی هاوبەش نەکرێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە لە کەسی تووشبوودا دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- قورسایی لە هەناسەدان یان هەستکردن بە تەنگەنەفەسی.
- فشار یان ئازاری توند لە ناوچەی سنگدا.
- گۆڕانی ڕەنگی ڕوو یان لێوەکان بۆ شینی.
- دەرکەوتنی هەر نیشانەیەکی دیکە کە پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکی هەبێت.
پرسیارە باوەکان
چۆن خۆم و خێزانەکەم بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا ئامادە بکەم؟
بە دانانی پلانێکی بۆ دۆخی لەناکاو کە پەیوەندیکردن لەگەڵ ئەندامانی خێزان و دراوسێکان، و دیاریکردنی کەسانی پەیوەندیکردن لەخۆ بگرێت. هەروەها گرنگی بە پاراستنی ئەو گرووپانە بدە کە زیاتر لە مەترسیدارن، وەک دووگیانان و بەساڵاچووان.
کام پاککەرەوە و گندزداییکەر بەکاربهێنم؟
پێشنیار دەکرێت بەرهەم و گندزداییکەرەکان بەکاربهێنرێن کە ڕێژەی ئەلکۆڵیان لانیکەم ٦٠% بێت، بۆ گندزداییکردنی ڕووەکان و دەستەکان.
ئەگەر یەکێک لە ئەندامانی خێزانەکەم تووشی ڤایرۆس بوو، چی بکەم؟
نەخۆشەکە لە ژوورێکی جیاوازدا جیا بکەرەوە و ئاودەستێکی تایبەتی بۆ دابین بکە. ماسک بپۆشە و کەلوپەلەکان هاوبەش مەکە، هەروەها چاودێریی نیشانەکان بکە تا ئەگەر خراپتر بوون یارمەتیی پزیشکی وەربگریت.
ئایا پێویستە هەمیشە دەستەکانم بشۆم و گندزداییکەم؟
بەڵێ، بە تایبەتی دوای پژمین یان کۆکەکردن، دوای بەکارهێنانی ئاودەست، و پێش و دوای مامەڵەکردن بە خواردن. دەستەکانت لانیکەم بۆ ماوەی ٢٠ چرکە بە ئاو و سابوون بشۆ.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- منداڵان هەر ساڵ ڤاکسینی ئەنفلۆنزا وەربگرن؟
- جیاوازی نێوان ئەنفلۆنزا و سەرماخۆردن؛ نیشانە و چارەسەر
- گەڕاندنەوەی حەسی بۆنکردن دوای سەرماخۆردن
- جیاوازی نێوان سەرماخۆردن و ئەنفلوەنزا
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team