بزانە چۆن بە ڕێگاکانی پاراستن و خواردنی گونجاو، چاوەکانت لە نەخۆشییەکانی چاو و کێشە باوەکان بپارێزیت و بیناییت تەندروست بهێڵیتەوە.
ڕێگاکارییە کردارییەکان بۆ پاراستنی چاو لە ماندووبوون و مەترسییەکان
ژیانی سەردەم پاراستنی تایبەتی بینینی دەوێت، بە تایبەتی لەگەڵ بەکارهێنانی زیاتر لە تەکنەلۆژیای دیجیتاڵ و بەرکەوتن بە هۆکارە ژینگەییەکان:
- مامەڵەکردن لەگەڵ شاشەکان: لە کاتی بەکارهێنانی شاشەدا ڕێژەی پلک‌لێدان بە نیوە کەم دەبێتەوە و ئەمەش وشکی چاو دروست دەکات. پێشنیار دەکرێت ڕێسای ٢٠/٢٠/٢٠ جێبەجێ بکەیت؛ واتە هەر ٢٠ خولەک جارێک، بۆ ماوەی ٢٠ چرکە سەیری خاڵێک بکە کە ٢٠ پێ لە تۆ دوورە.
- پاراستن لە خۆر: تیشکی بەنەوەشەیی دەتوانێت مەترسییەکانی وەک زەرق، سووتانی قەرنیە و شێرپەنجەی پلک دروست بکات. پێویستە چاویلکەی خۆر بپۆشیت کە ٩٩-١٠٠%ی تیشکەکانی (A) و (B) ڕەت دەکاتەوە؛ تەنانەت لە کەشی هەوراویدا یان کاتێک لە نزیک بەفر و لم دەبیت.
- ڕێکارەکانی سەلامەتی: لە کاتی وەرزشکردن یان ئەنجامدانی کاری ماڵەوە کە ڕەنگە وردەپارچە بڵاو ببێتەوە یان ماددەی کیمیایی بپڕژێت، چاویلکەی پاراستن بەکاربهێنە.
- چاودێریی لێنز و بۆیاغی جوانکاری: پێش دەست‌لێدان بە لێنزی پەیوەندی، دەستەکانت باش بشۆ. لەگەڵیاندا مەخەوە و کاتی لەبەردایەتیان مەمە. هەروەها، بۆ ڕێگریکردن لە گەشەی بەکتریا، پێویستە پاش ٣ مانگ بەکارهێنان، کەرەستەکانی بۆیاغکردنی چاو فڕێ بدەیت.
خۆراکی بەسوود بۆ چاوەکانت و شێوازی ژیانی تەندروست
ڕژێمی خۆراک و چالاکیی جەستەیی ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر تەندروستیی بینین هەیە:
- خۆراکی تەندروست: سەوزەی گەڵاگەورە و تۆخ، ترشییەکان و دانەوێڵەی تەواو یارمەتی باشترکردنی گەڕانی خوێن دەدەن. خۆراکە دەوڵەمەندەکان بە زینک (وەک مریشک، گۆشتی سوور، پستە و بازێڵە) یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی زیان دەدەن.
- ڤیتامین و کانزاکان: گێزەر بەهۆی ڤیتامینی (A) سوودبەخشە؛ ماددەی بێتا-کارۆتینیش کە لە میوە و سەوزەی زەرد و پرتەقاڵی‌ڕەنگدا هەیە، یارمەتی پشتگیریکردنی بینین دەدات. هەندێک بەڵگە ئاماژە بەوە دەکەن کە ڤیتامینی (C) لە سەرچاوە خۆراکییەکانەوە ڕەنگە مەترسیی تووشبوون بە ئاوەسپێی چاو کەم بکاتەوە.
- چالاکیی جەستەیی: وەرزش یارمەتی کەمکردنەوەی مەترسیی لەدەستدانی بینین دەدات کە لە تەسکبوونی خوێنبەرەکان، شەکرە یان بەرزبوونەوەی فشاری خوێنەوە سەرچاوە دەگرێت.
- دوورکەوتنەوە لە خووە زیانبەخشەکان: جگەرەکێشان ئەگەری تووشبوون بە زەرق، زیانی تۆڕی چاو و وشکی چاو زیاد دەکات. خواردنەوەی زۆری کحولیش پەیوەندی بە زیادبوونی مەترسیی شێوانی ناوەندی تۆڕی چاوەوە هەیە کە بە تەمەنەوە پەیوەستە.
پشکنینە بەردەوامەکان و کەی دەبێت سەبارەت بە نەخۆشییەکانی چاو پزیشک ببینیت
تەنانەت ئەگەر ئازارت نییە، نابێت چاوەکانت پشتگوێ بخەیت؛ چونکە زۆر کێشە لە سەرەتادا ئازار دروست ناکەن.
کاتی پشکنین:
پێشنیار دەکرێت گەورەساڵان و منداڵان نزیکەی هەر دوو ساڵ جارێک پشکنینی بینین بکەن، بەڵام ئەوانەی تەمەنیان لە ٤٠ ساڵ زیاترە پێویستیان بە پشکنینی زۆرتریە. چاودێریی بەردەوام بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە ٦٠ ساڵ زیاترە، یان تووشی شەکرە و فشاری خوێنن، یان مێژووی خێزانیی نەخۆشیی چاو هەیە، گرنگترە.
نیشانەکانێک کە پێویست دەکەن دەستبەجێ پزیشک ببینیت:
- بینینی برقی تیشک یان خاڵی ڕەشی هەڵفڕیو.
- هەستکردن بە ئازار، ئاوسان یان هەستیاریی زۆر بە ڕووناکی.
- بوونی دەرچووی نائاسایی، یان بەردەوامبوونی خوران و سووربوونەوە.
- تێبینیی گۆڕانی لەناکاو لە کوالێتیی بینین.
پرسیارە باوەکان
ئاوەزەردەی چاو چییە؟
بە زەرق یان گلوکۆماش ناسراوە؛ نەخۆشییەکە لە بەرزبوونەوەی فشاری ناو چاو بەهۆی زیان‌دیدانی دەمارە بیناییەکەوە دروست دەبێت. ئەگەر چارەسەر نەکرێت، ڕەنگە ببێتە هۆی کێشەی بینین یان کوێریی هەمیشەیی.
ئاوەسپێی چاو (cataract) چییە؟
بە ئاوەسپی یان کاتاراکتیش ناسراوە؛ ئەمە ئەستووربوونێکی هێواشی لێنزی چاوە و زۆرجار کەسانی بەساڵاچوو تووشی دەبن (بەتایبەتی دوای تەمەنی ٧٠ ساڵ)، کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی بینین.
چۆن بزانم منداڵەکەم کێشەی بینینی هەیە؟
لەبەر ئەوەی منداڵان زۆرجار گلەیی ناکەن، چاودێریی نیشانەکانی وەک مالینی زۆری چاو، پلک‌لێدانی زۆر، دانیشتن لە نزیکەوەی تەلەفزیۆن، نزیککردنەوەی شتەکان لە ڕووخسار، یان جوڵەی یەکێک لە چاوەکان بۆ ناوەوە یان دەرەوە بکە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکاریی پزیشکی پسپۆڕ نییە بۆ دەستنیشانکردنی دۆخەکە یان دیاریکردنی چارەسەری گونجاو.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چاککردنی بینایی بە لەیزەر: جۆر و مەترسییەکان
- هۆکاری داخستنی کەناڵی فرمێسکی منداڵ و چارەسەر
- نەخۆشییەکانی چاو و پاراستنی بینایی
- نەشتەرگەری گۆڕینی ڕەنگی چاو: ڕاستی و مەترسی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی چاو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team