هلیکۆباکتەری پیلۆری جۆرێکە لە بەکتریای هێرشبەر کە لە خانەکانی پەردەی موکۆزیی گەدە دادەنیشێت و هەوکردنی خانەیی دروست دەکات.
هلیکۆباکتەری پیلۆری چییە و کاریگەرییەکانی چین؟
ئەم بەکتریایە دەچێتە ناو گەدە و خانەکانی پەردەی موکۆزی تێکدەدات؛ ئەمەش ژینگەیەک دروست دەکات کە یارمەتی دەرکەوتنی برینی گەدە دەدات، بەهۆی هەستیاریی زۆری گەدە و زیادبوونی ترشیی ئەنزایمەکان. داتاكان ئاماژە دەکەن کە ئەم تووشبوونە هۆکاری ٩٠% تا ٩٥%ی برینەکانی گەدە و دوازدەپەنجەییە.
بڵاوبوونەوەی تووشبوونەکە بەپێی تەمەن و ڕەگەز جیاوازە:
- نزیکەی ٨٠%ی ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ زیاترە.
- ڕێژەی تووشبوون لە نێوان تەمەنی ٢٠ و ٣٠ ساڵدا نزیکەی ٤٠%ە.
- ڕێژەی تووشبوون لە نێوان پیاوان و ژناندا یەکسانە.
هۆکارەکانی تووشبوون بە جرثومەی معدە و هۆکارە مەترسیدارەکان
تووشبوونەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی تفەوە دەگوازرێتەوە؛ بۆیە ئەندامانی هەمان خێزان کە کەلوپەلی کەسی بەکاردەهێنن، زیاتر لە مەترسیی تووشبووندان. پشتگوێخستنی پاکوخاوێنیی کەسیش ئەگەری تووشبوون زیاد دەکات.
نیشانەکانی جرثومەی معدەی باو
لە کەسی تووشبوودا ڕەنگە کۆمەڵێک نیشانەی جیاواز دەرکەون، لەوانە:
- ئاوسانی بەشی سەرەوەی سک، گاز و هەستی سووتان.
- کەمخوێنی، هەڵەمەتی، لاوازیی گشتی و دەرکەوتنی بەڵغەم.
- شکانی نینۆک و ڕژانی قژ.
- لە هەندێک حاڵەتدا، ڕەنگە پەیوەندی بە شێرپەنجەی گەدە یان گلوکۆماوە هەبێت.
ڕێگاکانی دەستنیشانکردنی تووشبوون
چەندین ڕێگا بۆ دۆزینەوەی بوونی بەکتریاکە بەکاردەهێنرێن:
- تاقیکردنەوەی پاشماوە: تاقیکردنەوەیەکی زۆر وردە بۆ گەڕان بەدوای ئەنتیجەنەکانی بەکتریاکەدا.
- ئەندۆسکۆپیی گەدە: بۆ وەرگرتنی نموونەیەک لە پەردەی موکۆزی و پشکنینی، تیوبێکی نەرم کە فایبەری بینایی تێدایە دەخرێتە ناو گەدە.
- تاقیکردنەوەی خوێن: بەدوای دژەتەنەکاندا دەگەڕێت، بەڵام بە تەنها بەس نییە؛ چونکە دژەتەنەکان تەنانەت دوای چاکبوونەوەش لە خوێندا دەمێننەوە.
- تاقیکردنەوەی هەناسە: بڕی دووئەکسیدی کاربۆن بە بەکارهێنانی هاوئایزۆتۆپە ڕادیۆئاکتیڤەکان دەپێوێت؛ ئەم تاقیکردنەوەیە بە ١٠٠% متمانەپێکراو دانانرێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری جرثومەی معدە
ڕێگاکانی مامەڵەکردن لەگەڵ تووشبوونەکە لە نێوان دەستێوەردانی دەرمانی و شێوازی خۆراکدا جیاوازن:
چارەسەری دەرمانی:
بەکارهێنانی دژە هیستامین، دژە ترشی و دژە بەکتریا لەخۆدەگرێت.
ڕێژیمی خۆراک و پێکهاتە زیادکراوەکان:
- ئەو خۆراکانەی پێشنیار دەکرێن: ماسی، سیر، سەوزە، میوە، زەڵاتە، تۆوی کەتان، دانەوێڵەی تەواو و خۆراکی دەوڵەمەند بە ئۆمێگا ٣.
- پێکهاتە سروشتییە زیادکراوەکان: ڕۆنی ئۆرێگانو، نەبق و پرۆبایۆتیک (بەکتریای زیندوو).
- ئەو خۆراکانەی دەبێت خۆیان لێ بپارێزرێت: خواردنەوەی گازدار، قاوە، شیرینی، ئاردی سپی، خۆراکی پرۆسێسکراو، بەرهەمەکانی شیر و میوە ترشەکان.
هەروەها پزیشکی چینی ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەنگە سوود لە دەرزی‌دان وەربگیرێت، یان بۆ ماوەی ٢ تا ٣ ڕۆژ بە خواردنەوەی شەربەت ڕۆژوو بگیرێت بۆ ئارامکردنەوەی برینەکان.
پرسیارە باوەکان
هلیکۆباکتەری پیلۆری چییە؟
بەکتریایەکی هێرشبەرە کە لە پەردەی موکۆزیی گەدە دادەنیشێت و دەبێتە هۆی تێکدانی خانەکانی؛ ئەمەش ڕێگا بۆ دەرکەوتنی برینی هەرس خۆش دەکات.
ئایا هلیکۆباکتەری پیلۆری مەترسیدارە؟
ڕەنگە ببێتە هۆی هەوکردن و تێکدانی خانەکانی گەدە، هۆکاری زۆربەی برینەکانی دوازدەپەنجەیی و گەدەیە و لە هەندێک حاڵەتدا ڕەنگە ببێتە هۆی شێرپەنجەی گەدە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، وەک ئەمانە، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکەیت:
- هەستی بەردەوام بە سووتانی توند یان ئاوسانی بەشی سەرەوەی سک.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی کەمخوێنی یان لاوازیی گشتیی بێهۆ.
- بوونی نیشانەی شکانی توندی نینۆک یان ڕژانی بەرچاوی قژ.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- جلبکە شینەکان و کاریگەرییان لەسەر مرۆڤ
- چارەسەری کۆرۆنا ٢٠٢٢ و ڕێگاکانی پاراستن
- کاریگەریی ڤایرۆسی کۆرۆنا و نەخۆشی شەکر
- تاوی خوێنبەربوونی ڤایرۆسی: نیشانە و خۆپاراستن
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team