بزانە لێدانی دڵ پێش خەوتن خەوتنت چی دەردەخات؟ ئەم خوێندنەوانە تا چەند لەگەڵ ئاسوودەیی و ئامادەبوونی جەستە بۆ خەوتن پەیوەستن.
لێدانی دڵ لە کاتی پشوودان چۆن دەگۆڕێت؟
ڕێژەی لێدانی دڵ لە کاتی پشوودان، ژمارەی لێدانەکانی دڵە لە یەک خولەکدا، کاتێک جەستە بێجووڵەیە. لەلای گەورەساڵانی تەندروستدا، ئەم ڕێژەیە بە شێوەیەکی ئاسایی لە نێوان ٦٠ و ١٠٠ لێدان لە خولەکێکدا دەبێت؛ ئەم ژمارەیە لە کەسانی خاوەن ئامادەیی جەستەیی بەرزدا لەوانەیە کەمتر بێت.
ئەم ڕێژەیە هەمیشە جێگیر نامێنێتەوە، بەڵکو چەندین هۆکار کاری تێدەکەن، لەوانە:
- دۆخی دەروونی، وەک نیگەرانی و فشار.
- خواردنەوەی کحول یان خواردنەوە کافئین‌دارەکان، وەک خواردنەوە وزەبەخشەکان و قاوە.
- تووشبوون بە نەخۆشی یان بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی جەستە.
- ئەنجامدانی چالاکی جەستەیی یان خواردنی هەندێک دەرمان.
خەوتنت چی دەردەخات؟ پەیوەندی لێدانی دڵ پێش خەوتن بە ئارامگرتن
کاتێک جەستە خۆی بۆ خەوتن ئامادە دەکات، سیستەمی دەمار بە هێواشی دەگوازرێتەوە بۆ دۆخی ئارامی، و ئەمە زۆرجار دەبێتە هۆی دابەزینی ڕێژەی لێدانی دڵ. ئەم خوێندنەوەیە نیشاندەرێکی گشتییە بۆ ئەوەی جەستە تا چەند ئامادەی پشوودانە، بەڵام بە تەنها قووڵی خەوتن یان بەردەوامییەکەی پێشبینی ناکات.
لەوانەیە لێدانی دڵ بەهۆی خواردنی ژەمێکی قورس، وەرزشکردن یان فشار پێش خەوتن بەرز ببێتەوە. هەمان ئەم هۆکارانەش لەوانەیە کاریگەرییان لەسەر کوالێتی خەوتن هەبێت؛ واتە بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ بە پێویستی هۆکاری خەوتنی خراپ نییە، بەڵکو هەردووکیان لەوانەیە ئەنجامی هۆکارێکی هاوبەش بن.
ئایا بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ واتای خراپبوونی کوالێتی خەوتنە؟
هەمیشە وا نییە؛ بەرزبوونەوەی خوێندنەوەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی واتای ئەوە نییە کە خەوتنت خراپ دەبێت. دەتوانیت ئەم بەرزبوونەوەیە وەک نیشانەیەک سەیر بکەیت بۆ ئەوەی بیر لە هۆکارەکانی بکەیتەوە، وەک قاوەخواردن لە کاتێکی درەنگدا یان نیگەرانی؛ ئەم هۆکارانە لە ژمارەیەک کە لەسەر کاتی زیرەک دەردەکەوێت کاریگەریی زیاتر لەسەر ئامادەبوونی جەستە بۆ خەوتن هەیە.
مەترسییەکانی پشتبەستن بە شێوەیەکی زۆر بە کاتژمێرە زیرەکەکان
هەرچەندە ئامێرە زیرەکەکان بۆ شوێنکەوتنی عادەتەکان سوودیان هەیە، بەڵام سەرنجدانی زۆر بە داتاکانیان لەوانەیە کاریگەریی پێچەوانە هەبێت. لەوانەیە هەندێک کەس نیگەران ببن ئەگەر ژمارەکان لەگەڵ چاوەڕوانییەکانیان یەک نەگرێتەوە. ئەمە بە «بێخەوی پەیوەست بە هەوڵدان بۆ خەوتنی تەواو» (Orthosomnia) ناسراوە؛ واتە خەریکیبوون بە باشترکردنی ژمارەکان دەبێتە سەرچاوەی فشار، لەبری ئەوەی سەرنج لەسەر ئارامگرتن بێت.
باشترین ڕێگاکانی ئامادەبوون بۆ خەوتن
لەبری چاودێریکردنی یەک ژمارە، پێشنیار دەکرێت سەرنج بخەیتە سەر ئەو عادەتانەی یارمەتی جەستە دەدەن پشووی باش بکات:
- پابەندبوون بە کاتی جێگیری خەوتن و هەستانەوە.
- خۆپاراستن لە خواردنی ژەمی گەورە لە لانیکەم دوو کاتژمێر پێش خەوتن.
- کەمکردنەوەی بەکارهێنانی شاشەکان و سنووردارکردنی کافئین لە کاتە درەنگەکاندا.
- ئەنجامدانی چالاکی جەستەیی لە ڕۆژدا و تەرخانکردنی کاتێک بۆ ئارامگرتن پێش چوونە ناو جێگا.
- خۆپاراستن لە خواردنەوەی کحول.
پرسیارە باوەکان دەربارەی لێدانی دڵ پێش خەوتن
بۆچی لێدانی دڵ لە کاتی پشوودان دەگۆڕێت؟
چەندین هۆکار کاریگەری لەسەر ڕێژەکە هەیە، وەک دۆخی دەروونی، چالاکی جەستەیی، خواردنەوەی کافئین یان هەندێک دەرمان؛ هەروەها دۆخی گشتی تەندروستی و پلەی گەرمی جەستەش کاریگەرییان هەیە.
ڕێژەی لێدانی دڵ پێش خەوتن چ پەیوەندییەکی بە ئارامگرتنەوە هەیە؟
دابەزینی هێواشی لێدانی دڵ گواستنەوەی سیستەمی دەمار بۆ دۆخی ئارامی دەردەخات، کە نیشانەی ئامادەبوونی جەستەیە بۆ چوونە ناو خەوتن.
ئایا بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ واتای خراپبوونی کوالێتی خەوتنە؟
بە دڵنیایی واتای ئەوە نییە؛ بەڵکو نیشانەیەکە بۆ ئەوەی عادەتەکانت پێش خەوتن پێداچوونەوەیان بۆ بکەیت، وەک فشار، خواردنی ژەمی قورس یان وەرزشکردن.
باشترین ڕێگا بۆ ئامادەبوون بۆ خەوتن چییە؟
بریتییە لە ڕێکخستنی کاتی خەوتن، دوورکەوتنەوە لە شاشە و کافئین و ژەمی قورس پێش خەوتن، لەگەڵ ئەنجامدانی وەرزش لە ڕۆژدا.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ بۆ یەک شەو نیگەرانی دروست ناکات، بەڵام لەم دۆخانەدا پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- ئەگەر بەرزبوونەوەی لێدانی دڵ دووبارە ببێتەوە یان بەبێ هۆکارێکی ڕوون بەردەوام بێت.
- ئەگەر بەرزبوونەوەکە لەگەڵ تەنگەنەفەسی یان ئازاری سنگدا بێت.
- هەستکردن بە سەرگێژە یان بێهۆشبوون.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی پزیشکی: ئەم زانیارییانە تەنها بۆ مەبەستی فێرکارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە. کاتژمێرە زیرەکەکان ئامرازی دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکانی دڵ نین.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زیانە شاراوەکانی کەمخەوی و کاریگەرییەکانی
- خەوتنی زوو و تەندروستی دڵ
- ترسی شەوانە لە خەودا: هۆکار و چارەسەر
- ملحفەی گراندینگ و چۆنیەتی کارکردنی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team