هۆکاری لەرزینی جەستە لە خەودا، گرژبوونی لەناکاو و بێ‌ئیرادەی ماسولکەکانە؛ ئەم دۆخە باوە و نزیکەی ٧٠%ی خەڵک دەگرێتەوە.
هۆکاری لەرزینی جەستە لە خەودا چییە؟
ئەم لەرزینانە زۆرجار وەک جووڵەیەکی لەناکاو لە تەواوی جەستەدا دەردەکەون، بەڵام ڕەنگە تەنها لە قاچ یان باڵدا بن؛ هەندێک جار هاوڕێی دەنگەیەکی توندیش دەبن. هەندێک کەس پێیان وایە بە بەتاڵبوونەوەیەکی کارەبایی لە دەمارەکان دەست پێدەکات، پاشان مێشک ئەمە بە وێنەی خەیاڵی، وەک هەستی کەوتن لە شوێنێکی بەرزەوە، لێک دەداتەوە. لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دۆخە ئەمانەن:
- فشاری دەروونی: نیگەرانی و دڵەڕاوکێی زۆر وای دەکەن مێشک لە دۆخی ئاگاداربوونەوەدا بمێنێتەوە؛ ئەمە ئارامبوونەوە قورس دەکات و نیشانەی ئاگادارکردنەوە دەنێرێت کە دەبنە هۆی لەرزین.
- ماددە هەژێنەرەکان: نیکۆتین و کافایین ڕێگە لە مێشک دەگرن بۆ گەیشتن بە خەوی قووڵ و بەردەوام ئاڵۆزیی دەکەن.
- چالاکی جەستەیی لە کاتی درەنگدا: وەرزشکردن لە کۆتایی ئێوارەدا هاندانی جەستە زیاد دەکات و ئارامبوونەوە قورس دەکات؛ ئەمە ڕەنگە ببێتە هۆی دەرکەوتنی لەرزینی لەناکاوی جەستە.
- ناڕێکییەکانی خەو: عادەتی خەوی نانەریتی یان بێبەشبوون لە خەو بەشداری لە زیادبوونی ئەم نۆشانەدا دەکەن.
ڕێگاکانی پێشگیری و چارەسەری لەرزینی جەستە لە خەودا
ئەم لەرزینە زۆرجار دۆخێکی ئاساییە و بە پێویستی نیشانەی نەخۆشییەکی شاراوە نییە؛ بە گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان دەتوانرێت دووبارەبوونەوەی کەم بکرێتەوە:
- ڕێکخستنی کافایین: کەمکردنەوەی بەکارهێنانی ماددە هەژێنەرەکان لە نیوەڕۆ و ئێوارەدا، بۆ ئەوەی مێشک زیاتر لە پێویست هان نەدرێت.
- کاتی وەرزش: ڕاهێنانەکان لە سەرەتای ڕۆژدا بکە، بۆ ئەوەی جەستە کاتی پێویستی بۆ ئارامبوونەوە پێش خەو هەبێت و لە گرژبوونی ماسولکەکان دوور بکەویتەوە.
دۆخەکانی تری هۆکاربوونی لەرزینی لەناکاوی جەستە
جگە لە کاتی خەو، لەرزینەکان ڕەنگە لە دۆخی جیاوازدا دەربکەون:
- لە منداڵاندا: ڕەنگە بەهۆی کەشی سارد، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لە ٣٧.٨ پلەی سیلیزییەوە، وەڵامدانەوە بە دەنگ، یان دابەزینی شەکری خوێن بۆ خوار ٥٠ mg/dL بێت.
- لە کاتی برسێتی: کەمی شەکری خوێن دەبێتە هۆی دەرکردنی ئەدرینالین و نۆرئەدرینالین، کە لەرزین، ئارەقکردن و خێرابوونی لێدانی دڵ دروست دەکەن.
- لە کاتی تووڕەیی و نیگەرانی: هۆرمۆنەکانی فشار، وەک ئەدرینالین، دەردەدرێن و دەبنە هۆی لەرزینی ماسولکەکان وەک وەڵامێکی ئاسایی بە فشار.
- هۆکاری نەخۆشی: وەک نەخۆشیی پارکینسۆن، سکڵێرۆزی چەندگانه، یان بەکارهێنانی هەندێک دەرمانی هەناسەبڕ و کۆرتیکۆستیرۆید.
پرسیارە باوەکان
لەرزینی جەستە لە خەودا واتای چییە؟
جووڵەیەکی بەهێز و بێ‌ئیرادەی ماسولکەکانە کە لە سەرەتای خەودا ڕوودەدات و ڕەنگە کەسەکە لە خەو هەڵبستێنێت، لەگەڵ هەستێکی خێرای خەیاڵی بە کەوتن.
ئایا لەرزینی جەستە لە خەودا مەترسیدارە؟
لە زۆربەی دۆخەکاندا ئاسایی و باوە؛ بەڵام ئەگەر لەگەڵ ڕشانەوە یان جووڵەی نائاسایی چاو بێت، یان زیاتر لە ٢٠ چرکە بخایەنێت (بەتایبەتی لە منداڵاندا)، پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
چۆن دەتوانرێت لەرزینی لەناکاوی جەستە لە منداڵاندا ڕوونەدات؟
دەتوانرێت پلەی گەرمیی منداڵ بپشکنرێت، لە کەشی سارددا گەرم بکرێتەوە و دڵنیابیت لەوەی بۆ ماوەیەکی درێژ بەبێ خواردن نامێنێتەوە، بۆ ئەوەی شەکری خوێنی دابەزینی نەبێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێشنیار دەکرێت دەستبەجێ داوای چاودێری پزیشکی بکەیت:
- لەرزینەکە زیاتر لە ٢٠ چرکە بەردەوام بێت.
- لەرزینەکە لەگەڵ ڕشانەوە، لەدەستدانی هۆش یان تشەنج بێت.
- لەرزینەکە لەگەڵ بەرزبوونەوەی زۆری پلەی گەرمی، تەنگەنەفەسی یان ئارەقکردنی زۆر بێت (گومان لە ژەهراویبوونی خوێن).
- قورسایی لە هاوئاهەنگیی جووڵەدا هەبێت، وەک کێشە لە نووسین یان گرتنی شتەکان.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- لێدانی دڵ پێش خەوتن؛ خەوتنت چی دەردەخات؟
- دوگمەی دواخستنی زەنگ: سوود یان زیان؟
- ڕێنمایی تەندروستی بۆ کارمەندانی شەفت
- خواردنی پڕ لە ڕیشاڵ بۆ خەوتنی باشتر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team