جۆرەکانی ئەسمە یارمەتی پزیشکان دەدەن توندیی نەخۆشییەکە و چارەسەری گونجاو دیاری بکەن، بەگوێرەی نیشانەکان و وەڵامی نەخۆش بە دەرمان.
ئەسمە چییە و هۆکارەکانی چین؟
ئەسمە نەخۆشییەکی داخەرەوەیی و پاشگەزبووەوەی ڕێگاکانی هەناسەدانە. وەڵامی زۆری سیستەمی بەرگریی جەستە بەرامبەر بە هەندێک هاندەر دەبێتە هۆی گرژبوونی ماسولکەکانی ڕێگاکانی هەناسەدان، زیادبوونی دەرچوونی شلە و هەڵئاوسان؛ ئەمەش ڕێگای هەناسەدان تەسک دەکاتەوە و هەناسەدان سەخت دەبێت.
هۆکارێکی تاک و دڵنیابوو بۆ تووشبوون بە ئەسمە نییە، بەڵام باوەڕ وایە لە تێکەڵەیەک لە هۆکارە بۆماوەیی و ژینگەییەکانەوە سەرچاوە بگرێت. ئەگەری تووشبوون لە کەسانێکدا زیاترە کە مێژووی ئەسمە، ئەگزیما یان هەستیاری لە خێزانەکەیاندا هەیە. «گریمانەی پاکوخاوێنی»ش ئاماژە بەوە دەکات کە کەمبوونی بەرکەوتن بە وردەزیندەوەران لە کۆمەڵگاکانی پاکوخاوێنتر، لەوانەیە منداڵان زیاتر لە مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشییە هەستیارییەکان دابنێت.
جۆرەکانی ئەسمە: پلەبەندی ئەسمە چۆنە؟
پزیشک بۆ دیاریکردنی پلەی نەخۆشی، ژمارەی جارەکانی دەرکەوتنی نیشانەکان، توندییەکەیان و ئەنجامی پشکنینەکان لەبەرچاو دەگرێت. پلەبەندییەکە چوار جۆرە:
- سووک و ناوبەناو: نیشانەکان سووکن و هەتا دوو ڕۆژ لە هەفتەیەکدا و دوو شەو لە مانگێکدا بەردەوام دەبن.
- سووک و بەردەوام: نیشانەکان زیاتر لە دوو جار لە هەفتەیەکدا دەردەکەون، بەڵام لە ڕۆژێکدا زیاتر لە جارێک نا.
- مامناوەند و بەردەوام: نیشانەکان ڕۆژانە دەردەکەون و زیاتر لە شەوێک لە هەفتەیەکدا ڕوودەدەن.
- توند و بەردەوام: نیشانەکان لە زۆربەی ڕۆژەکانی هەفتەدا بەردەوامن و شەوانەش دووبارە دەبنەوە.
ڕێگاکانی دەستنیشانکردن و پشکنینەکان
دەستنیشانکردن بە پشکنینی جەستەیی دەست پێدەکات و نەخۆشییەکانی تری وەک نەخۆشیی داخستنی درێژخایەنی سییەکان لەبەرچاو دەگیرێن و لێک جیا دەکرێنەوە. پشکنینەکان لەوانەیە ئەمانە بگرنەوە:
- پێوانەکردنی کارکردی سییەکان: وەک تاقیکردنەوەی پێوانەکردنی هەناسە و پێوەری زۆرترین ڕەوتی هەوا، بۆ هەڵسەنگاندنی هێزی دەرکردنی هەوا و پلەی تەسکبوونی ڕێگاکانی هەناسەدان.
- تاقیکردنەوەی زیادە: لەوانە تاقیکردنەوەی بە میثاکۆلین، پشکنینی ئۆکسیدی نایتریک لە هەناسەدا، شیکردنەوەی خانە ئێۆزینۆفیلییەکان لە بەڵغەمدا و تاقیکردنەوەی وێنەگرتنی بە تیشکی ئێکس.
- تاقیکردنەوەی هەستیاری: لە ڕێگەی پێست یان خوێنەوە، بۆ دیاریکردنی هاندەرەکانی وەک تۆز یان گەردی گوڵ.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر و دەرمان
چارەسەرەکان بە دوو جۆری پارێزگاریی درێژخایەن و چارەسەری خێرای هێرشەکان دابەش دەبن:
١. دەرمانەکانی کۆنترۆڵی درێژخایەن: ڕۆژانە بەکاردەهێنرێن بۆ کەمکردنەوەی هەڵئاوسان؛ وەک کۆرتیکۆستێرۆیدی هەناسەیی، دەستکاریکەرەکانی لێکۆترایین، ئینهاڵەری تێکەڵ و تیۆفیلین.
٢. دەرمانەکانی چارەسەری خێرا: لە کاتی پێویستدا بەکاردەهێنرێن بۆ کردنەوەی خێرای ڕێگای هەناسەدان؛ وەک ئاگۆنیستی بێتای کورت‌کاریگەری و دەرمانەکانی دژەکاری کولین.
٣. چارەسەری پێشکەوتوو: دەرمانە بایۆلۆژییەکان بۆ حاڵەتە توندەکان، یان گەرمادرمانی ڕێگاکانی هەناسەدان دەگرێتەوە کە بۆ کەمکردنەوەی ماسولکە نەرمەکانی سییەکان بەکاردێت.
پێشنیار دەکرێت بە هاوکاریی پزیشک، پلانی کاری بۆ ئەسمە بە نووسراوی دابنرێت تا دیاری بکات بەگوێرەی نیشانەکان کەی دۆزەکانی دەرمان زیاد یان کەم بکرێنەوە.
ڕێنمایی بۆ ژیان لەگەڵ ئەسمەی مزمن
بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری ڕوودانی هێرشەکان، دەتوانرێت ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکرێن:
- دوورکەوتنەوە لە هاندەرەکان: بەکارهێنانی کۆندیشنەر بۆ کەمکردنەوەی شێ و گەردی گوڵ، گۆڕینی فەرش بە زەوی دارین و داپۆشینی مەتر بە داپۆشی دژە تۆز.
- شێوازی ژیان: پاراستنی کێشی تەندروست، وەرزشکردنی بەردەوام بۆ بەهێزکردنی دڵ و سییەکان و چارەسەرکردنی گەڕانەوەی ترشیی گەدە کە لەوانەیە نیشانەکان خراپتر بکات.
- پاراستن: وازهێنان لە جگەرەکێشان و دوورکەوتنەوە لە دووکەڵی جگەرەی کەسانی تر، هەروەها لە کەشوهەوای سارددا لەبەرکردنی ماسک.
پرسیارە باوەکان
چی دەبێتە هۆی ئەسمە؟
ئەسمە لە وەڵامدانەوەی زۆری سیستەمی بەرگریی جەستە بەرامبەر بە هاندەرەکانی وەک دووکەڵ، ڤایرۆس، پەڕی ئاژەڵان یان گۆڕانی پلەی گەرمییەوە سەرچاوە دەگرێت؛ هۆکارە بۆماوەییەکانیش ڕۆڵیان هەیە.
پێویستە پاکوخاوێنی تا چ ئاستێک بێت؟
هەندێک تیۆری ئاماژە بەوە دەکەن کە پاکوخاوێنیی زۆر لە منداڵیدا لەوانەیە بەرکەوتن بە میکرۆبەکان کەم بکاتەوە و ئەگەری دروستبوونی هەستیاری بەرامبەر ژینگەی دەوروبەر زیاد بکات.
لە پزیشک چی چاوەڕێ بکەیت؟
پزیشک پرسیارت لێ دەکات دەربارەی کاتی دەرکەوتن و توندیی نیشانەکان، و لەوانەیە داوات لێ بکات تێبینییەک لەسەر هاندەرەکانی خراپتربوونی حاڵەتەکە بنووسیت، پێش ئەوەی پشکنینەکانی دەستنیشانکردن ئەنجام بدات.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- تەنگەنەفەسی توند، تەنانەت لە کاتی پشوودانیشدا.
- سەختی لە قسەکردن یان ڕۆیشتن.
- باشنەبوونی حاڵەت دوای بەکارهێنانی بخاخی چارەسەری خێرا.
- شینبوونەوەی لێو یان ناخن، یان هەستکردن بە شێواوی و لەدەستدانی هۆش.
- ئاوسانی ڕوو یان قوڕگ و سەختیی قووتدان (نیشانەکانی شۆکی هەستیاری).
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تەنگبوونەوەی برۆنکە و ڕاهێنانی وەرزشی
- مەترسی ئەسمای منداڵان
- ئەسیتامینۆفین لە دووگیانیدا و ڕەبۆ
- ئەنتیبیۆتیک و مەترسی ئەسمای منداڵان زیاد دەکات
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team