ئەم وتارە کاریگەری ڤیتامینی د بۆ ئەسمە و ڕۆڵی لە کەمکردنەوەی توندی نیشانەکانی هەناسەدان، بە پشتبەستن بە توێژینەوە نوێکان دەخاتەڕوو.
کاریگەری ڤیتامینی د بۆ ئەسمە
ئەسمە دەبێتە هۆی هەوکردن و تەنگبوونەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان، کە نۆبەتی هەناسەتەنگی و کۆکەی درێژخایەن لێدەکەوێتەوە. توێژەران پەیوەندییان لە نێوان توندبوونی ئەم نیشانانە و نزمبوونی ئاستی ڤیتامینی (د) دۆزیوەتەوە؛ ئەو ڤیتامینە لە جەستەدا بەهۆی بەرکەوتن بە ڕاستەوخۆی تیشکی خۆرەوە دروست دەبێت.
تاقیکردنەوە تاقیگەییەکان لەسەر ٢٨ کەسی تووشبوو بە ئەسمە نیشانیان داوە کە زیادکردنی ڤیتامینی (د) یارمەتی کەمکردنەوەی چڕی «ئینتەرلۆکین-١٧» دەدات؛ ئەو فاکتەرە بەرگرییەی پەیوەندی بە بەرەنگاربوونەوەی تووشبوون بە نەخۆشییەوە هەیە. توێژەران ئێستا ئەو حاڵەتانە دەکۆڵنەوە کە وەڵامیان بە چارەسەری ستیرۆیدی نییە. ئاستی ئینتەرلۆکین-١٧ لەواندا بە بەراورد بە کەسانی دیکە ٧ هێندەیە، و چاوەڕوان دەکرێت ڤیتامینەکە یارمەتی ئەمانە بدات:
- وەڵامی جەستە بە دەرمانە ستیرۆیدییەکانی سەرکوتکەری بەرگری هان بدات.
- نیشانەکانی نەخۆشی بە بەکارهێنانی دۆزی کەمتر لەم دەرمانانە کۆنترۆڵ بکات.
ڕۆڵی ڤیتامینی ئە لە تەندروستی سییەکان
ڤیتامینی ئە یارمەتی گەشەکردنی سییەکان و پاراستنی تەندروستی بافتەکانیان لەگەڵ تێپەڕبوونی کات دەدات. بەڵام، ئەنجامەکان سەبارەت بە توانای ئەم ڤیتامینە بۆ پێشگرتن لە ئەسمە جیاوازن؛ هەندێک لە تێبینییە پێشووترەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە کەمی ئەم ڤیتامینە لەوانەیە ئەگەری تووشبوون زیاد بکات، بەڵام توێژینەوەیەک کە زیاتر لە ٥,٠٠٠ کەسی لەخۆگرتبوو (لە تەمەنی ٩ تا ٢٣ ساڵ) نیشانی دا کە پێدانی ڤیتامینەکە بە منداڵان یان دایکان لە کاتی دووگیانیدا ڕێگری لە تووشبوونی منداڵان بە ئەسمە نەکرد.
لەگەڵ ئەوەشدا، دەرکەوت منداڵانی ئەو دایکانەی لە کاتی دووگیانیدا ڤیتامینی ئەیان خواردووە، سییەکانیان گەورەتر بووە؛ ئەمەش یارمەتی زیادبوونی هەلەکانی مانەوەیان داوە، هەروەها ئەگەری مردن لە کاتی دووگیانیدا کەم کردووەتەوە.
پرسیارە باوەکان
ئایا بەرکەوتن بە خۆر دۆخی کەسی تووشبوو بە ئەسمە باشتر دەکات؟
بەڵێ، توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەسەربردنی کات لە ژێر تیشکی ڕاستەوخۆی خۆردا لەوانەیە تەندروستی کەسانی تووشبوو باشتر بکات، چونکە کەمی ڤیتامینی (د) پەیوەندی بە توندبوونی نیشانەکانەوە هەیە.
ئایا ڤیتامینی ئە ڕێگری لە تووشبوونی منداڵان بە ئەسمە دەکات؟
توێژینەوەیەک نیشانی دا کە پێدانی ڤیتامینی ئە بە منداڵان یان بە دایکان لە ماوەی دووگیانیدا ڕێگری لە تووشبوونی منداڵان بە ئەسمە نەکرد، هەرچەندە بۆ گەشەی سییەکان گرنگە.
پەیوەندی نێوان ڤیتامینی (د) و چارەسەرە ستیرۆیدییەکان چییە؟
توێژەران پێیان وایە ڤیتامینی (د) لەوانەیە وادەکات نەخۆشان وەڵامی باشتر بە دەرمانە ستیرۆیدییەکان بدەن، یان ڕێگە بدات بە بەکارهێنانی دۆزی کەمتر لەم دەرمانانە نیشانەکانی ئەسمە کۆنترۆڵ بکرێن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەدا پێویستە داوای چاودێری پزیشکی بکرێت:
- دووبارەبوونەوەی نۆبەکانی کۆکەی درێژخایەن.
- هەستکردن بە هەناسەتەنگی.
- وەڵام نەدانەوە بە چارەسەرە ستیرۆیدییە پێشنیارکراوەکان.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ٥ زانیاری گرنگ دەربارەی ئەسم
- جۆرەکانی ئەسمە و ڕێگاکانی بەڕێوەبردن
- پیسبوونی هاتووچۆ و ڕەبۆی درێژخایەن
- مەترسییەکانی گەشت بۆ نەخۆشانی هەناسەتەنگی و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team