توێژینەوەیەک دەریدەخات باشبوونی کۆکە دوای وازهێنانی جگەرە لە چەند هەفتەدا دەتوانێت هاندەرێک بێت بۆ بەردەوامبوون لە وازهێنان.
توێژینەوەکە دەربارەی باشبوونی کۆکە دوای وازهێنانی جگەرە چی دەڵێت؟
ئەنجامەکانی توێژینەوەیەک نیشانیان دا کە کەسانی تەمەنی ١٨ تا ٢٤ ساڵ، دوای لانیکەم دوو هەفتە وازهێنان لە جگەرە، کەمبوونەوەیەکی بەرچاوی نیشانەکانی کێشەی هەناسەدانیان بەخۆوە بینیوە، بە تایبەتی کۆکە. لە توێژینەوەکەدا خوێندکارانی بەشدار بوون کە بۆ ماوەیەک لە ساڵێک تا ٥ ساڵ، ڕۆژانە ٥ تا ١٠ جگەرەیان دەکێشا. ئەم داتایانە پشتڕاستی دەکەنەوە کە سوودەکانی چەند ڕۆژ یان چەند هەفتە دوای وازهێنان دەردەکەون و هاندەرێکی بەهێزن بۆ ئەوەی گەنجان لە زیانە خێرا و داهاتووەکان دوور بکەونەوە.
گۆڕانکارییە جەستەییەکان دوای وازهێنان لە جگەرە
جەستە بە دەستبەجێ وازهێنان لە جگەرە دەست بە چاکبوونەوە دەکات، و باشبوونەکان بە پێی ئەم خشتەی کاتە ڕوودەدەن:
- دوای ٢ کاتژمێر: نیکۆتین دەست دەکات لە جەستەدا کەم ببێتەوە.
- دوای ١٢ کاتژمێر: مۆنۆکسیدی کاربۆن لە جەستە دەردەچێت، کە توانای خوێن بۆ گواستنەوەی ئۆکسجین زیاد دەکات.
- دوای هەفتەیەک: نیکۆتین بە تەواوی لە جەستە دەردەچێت، تام و بۆنکردن باشتر دەبن، و بۆنی هەناسە و ددانەکان باشتر دەبێت.
- دوای مانگێک: ئەهدابی سییەکان دەست بە چاکبوونەوە دەکەن، کەم‌هەناسەیی و گرتنی کەللەسەر کەم دەبنەوە.
- لە درێژخایەندا: دوای ساڵێک مەترسی تووشبوون بە جەڵتەی دڵ و شێرپەنجەی سییەکان کەم دەبێتەوە؛ دوای ٥ ساڵ مەترسی سکتەی مێشک دەگاتە ئاستی کەسانی جگەرەنەکێش؛ و دوای ١٥ ساڵ مەترسی نەخۆشیی دڵ دەگاتە ئاستی کەسانی جگەرەنەکێش.
بۆچی دوای وازهێنان لە جگەرە کۆکە زیاد دەبێت؟
هەندێک کەس لەوانەیە سەرەڕای وازهێنان لە جگەرە، زیادبوونی کۆکە و بلغم تێبینی بکەن؛ ئەمە زۆرجار نیشانەیەکی ئەرێنییە کە سییەکان دەست بە پاککردنەوە دەکەن. دووکەڵ «ئەهداب»ەکان، واتە مووچە باریکەکان کە ڕێگاکانی هەناسەدان لە موخات پاک دەکەنەوە، لەناو دەبات. کاتێک جگەرەکێشان وەستێت، ئەهدابەکان دووبارە گەشە دەکەن و چالاک دەبنەوە بۆ دەرکردنی ماددە کیمیاییەکان و تاردی کە کۆبووەتەوە؛ ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی کۆکە.
ماوەی ئەم کۆکەیە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە؛ لەوانەیە چەند ڕۆژ یان چەند هەفتە بەردەوام بێت، و لە هەندێک حاڵەتدا تا ساڵێک بخایەنێت، بەڵام زۆرجار بە خۆی لادەچێت.
ڕێگاکانی پشتگیریکردنی تەندروستیی سییەکان و کەمکردنەوەی نیشانەکان
دەتوانرێت ئەم هەنگاوانە بگیرێن بۆ یارمەتیدانی پاکبوونەوەی سییەکان و کەمکردنەوەی ئازاری قوڕگ:
- شلەمەنی و خۆراک: خواردنەوەی ئاوی زۆر و شلەی گەرم وەک چا و شۆربا بۆ کەمکردنەوەی ئەستووری موخات، و خواردنی خۆراکی دژەئاوسان وەک بروکۆلی، تۆوی تووت و زەردەچووە.
- شێدارکردن و هەڵمی ئاو: بەکارهێنانی ئامێری شێدارکەری هەوا یان حەمامی هەڵمی ئاو بۆ کردنەوەی ڕێڕەوەکانی هەناسەدان.
- خووی تەندروست: وەرزشکردنی بەردەوام بۆ باشترکردنی سووڕی خوێن، و دڵنیابوون لە خەوی پێویست لەگەڵ بەرزکردنەوەی سەری جەستە بە کەمێک.
- چارەسەری ماڵەوە: غرغره‌کردن بە ئاوی خوێ‌دار، یان خواردنی دوو کەوچکی بچوکی هەنگوین پێش خەوتن، و مەمژینی شیرینیی ڕەق بۆ ئارامکردنەوەی قوڕگ.
- هەڵبژاردە دەرمانییەکان: دەتوانرێت دەرمانی گۆایفێنیسین (Mucinex) کە بەبێ ڕەچەتە دەست دەکەوێت بۆ چارەسەری گرتنی سنگ بەکاربهێنرێت.
پرسیارە باوەکان
«ئەنفلۆنزای وازهێنان لە جگەرە» چییە؟
کۆمەڵێک نیشانەی وازهێنان لە نیکۆتینە کە لە نیشانەکانی ئەنفلۆنزا دەچن، وەک کۆکە، سەرئێشە، سەرگێژە، ماندووبوون و ئازاری جەستە؛ بەڵام جیاوازییەکەی لە ئەنفلۆنزای ئاسایی ئەوەیە کە تا نادات.
بۆچی وابەستەبوون بە نیکۆتین سەختە؟
چونکە نیکۆتین هاندەری دەرچوونی دۆپامینە لە مێشکدا و هەستی خۆشی دروست دەکات. کاتێک نیکۆتین لە جەستەدا نامێنێت، کەسەکە هەستی بێزاری و نیگەرانی دەکات و تووشی تێکچوونی خەو دەبێت؛ ئەمەش پاڵی پێوە دەنێت دووبارە جگەرە بکێشێت.
ئایا چارەسەری داهاتوو بۆ یارمەتیدان لە وازهێنان لە جگەرە هەیە؟
توێژینەوەی سەرەتایی لەسەر ئەنزایمێکی سروشتی بە ناوی NicA2 هەیە کە هەندێک بەکتریا دروستی دەکەن. ئەم ئەنزایمە نیکۆتین لە جەستەدا بەکار دەهێنێت پێش ئەوەی بگاتە مێشک، و بۆ بەکارهێنانی لە دەرمانی داهاتوودا پەرەی پێ دەدرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکرێت:
- ئەگەر کۆکە زیاتر لە مانگێک بەردەوام بوو یان بە تێپەڕبوونی کات خراپتر بوو.
- دەرکەوتنی خوێن لە کاتی کۆکەکردن.
- هەستکردن بە ئازاری سنگ.
- ئەگەر کۆکە ڕێگری لە خەوتن بکات.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هەوکردنی گوێ: نیشانەکان و چارەسەر
- ڤیتامین سی بۆ زکام؛ پێشگیری و چارەسەر؟
- میوە و سەوزەی چڕکراو ڕۆژەکانی سەرماخۆردن کەم دەکاتەوە
- کۆرۆنای نوێ: کێ زیاتر مەترسیی هەیە؟
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team