ئەسمەی منداڵان نەخۆشییەکی درێژخایەنی سییەکانە؛ بەبێ چاودێریی گونجاو، دەکرێت ئاڵۆزییەکانی ئەسمەی منداڵان دروست بکات.
ناسینەوەی ئەسمەی منداڵان
ئەم نەخۆشییە هەڵئاوسانی ڕێگاکانی هەناسە و سییەکان لەخۆدەگرێت و دەکرێت بەهۆی سەرماخۆردن یان ماددەی هەستیارکەرەوە خراپتر ببێت. هەرچەندە ئەسمە لە گەورەساڵانیش هەمان نەخۆشییە، نیشانەکانی لە منداڵاندا زۆرجار جیاوازن. چارەسەری تەواوی بۆ نییە، بەڵام ڕێنمایی پزیشکی دەتوانێت یارمەتی بدات سییەکانی گەشەکردووی منداڵ لە زیانی هەمیشەیی بپارێزرێن.
ناسینەوەی نیشانەکانی ئەسمە
لە کاتی هێرشدا، بۆرییەکانی هەناسە هەڵدەئاوسێن و بڕێکی زۆر موکۆس دروست دەکەن، کە هەناسەدان قورس دەکات. نیشانە باوەکان ئەمانەن:
- کۆکەی بەردەوام، کە لە شەودا، لە کاتی وەرزش یان دوای تووشبوون بە ڤایرۆسێک وەک ئەنفلۆنزا دەکرێت خراپتر ببێت.
- دەنگی فیشەفیش لە کاتی هەناسەداندا (ویزەویز).
- کورتەهەناسە یان خێرا هەناسەدان.
- تەنگی یان ئازاری سنگ.
- کەمبوونەوەی وزە و دوورکەوتنەوە لە چالاکییە کۆمەڵایەتی یان جەستەییەکان.
- لە منداڵی شیرەخۆردەدا، دەنگی ناڵین یان قورسایی لە کاتی خواردندا.
هۆکارەکانی مەترسی ئەسمە لە منداڵان و هۆکارە هەڵگیرسێنەرەکان
هەندێک هۆکار ئەگەری تووشبوونی منداڵ بە ئەم نەخۆشییە زیاد دەکەن؛ لەوانە مێژووی خێزانیی هەستیاری یان ئەسمە، کێشی کەمی لە کاتی لەدایکبوون، یان تووشبوون بە ئێکزیما. بەرکەوتن بە دووکەڵی تووتن و تووشبوونی دووبارە بە نەخۆشییەکانی هەناسەدانیش هۆکاری بەشدارن.
هۆکارە باوە هەڵگیرسێنەرەکانی هێرش ئەمانەن:
- تووشبوون: نەخۆشییەکانی سی، ئەنفلۆنزا یان سەرماخۆردنی ئاسایی.
- ماددە هەستیارکەرەکان: گەردی گوڵ، کپک، پەڕ و پەڵەی ئاژەڵی ماڵی و مایتەکانی تۆز.
- هەڵچوونەکان: دووکەڵ، بۆنی توند، ماددەی کیمیایی و هەوای سارد.
- هۆکاری تر: ماندووبوونی جەستەیی و فشار و گرژیی دەروونی.
بەڕێوەبردنی نەخۆشییەکە بە دەرمانەکانی ئەسمە
پزیشکان پلانی چالاکیی ئەسمە دادەنێن بۆ ڕێنماییکردنی بەکارهێنانی چارەسەرە جۆراوجۆرەکان.
چارەسەری خێرا بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکان
ئەم چارەسەرانە بۆ نیشانەی لەناکاو بەکاردێن و دەبێت هەمیشە بەردەست بن. لەوانە:
- ئاگۆنیستەکانی بێتا٢ی کاریگەرییان کورتە (SABA) بۆ کردنەوەی ڕێگاکانی هەناسە.
- دژەکۆلینەرژیکەکانی کاریگەرییان کورتە.
- کۆرتیکۆستێرۆیدی هەڵمژراو بۆ کەمکردنەوەی هەڵئاوسان.
دەرمانە کۆنترۆڵکەرەکانی درێژخایەن
ئەم دەرمانانە بە شێوەی ئاسایی ڕۆژانە وەردەگیرێن بۆ پێشگرتن لە هەڵئاوسان. هەڵبژاردەکان ئەمانەن:
- کۆرتیکۆستێرۆیدی دەمەکی یان دەستکاریکەرەکانی لۆکۆترایین.
- فراوانکەرەوەکانی ڕێگای هەناسە بە کاریگەریی درێژخایەن (LAMA یان LABA).
- دەرزییە بایۆلۆژیکییەکان بۆ حاڵەتە توندەکان.
- دەرزیی هەستیاری بۆ کەمکردنەوەی وەڵامی جەستە بەرامبەر هۆکارە هەڵگیرسێنەرەکان.
ڕێگاکانی گەیاندنی دەرمان
بەپێی تەمەن، بخاخی ئەسمە دەکرێت لەگەڵ سپەیسەرێک بەکاربهێنرێت؛ ئەوە ژوورەیەکی هەڵگرتنی دەرمانە و یارمەتی منداڵ دەدات دەرمانەکە بە هێواشی هەڵمژێت. منداڵانی بچووکتر دەکرێت نیبولایزەر بەکاربهێنن، کە دەرمانی شل دەگۆڕێت بۆ وردەهەڵمی دەرمان و بە ماسک دەگەیەنرێت.
ئاڵۆزییە ئەگەرییەکانی ئەسمەی منداڵان
ئەگەر نەخۆشییەکە بە باشی کۆنترۆڵ نەکرێت، دەکرێت ببێتە هۆی ئاڵۆزیی توند، وەک:
- سەردانی دووبارەی ناوەندی چارەسەریی فریاکەوتن یان مانەوە لە نەخۆشخانە.
- کەمبوونەوەی گەشە یان دواخستنی گەیشتن بە بلوغ.
- زیانی هەمیشەیی بە ڕێگاکانی هەناسە و تووشبوونی سییەکان.
- کێشەی تەندروستیی دەروونی، لەوانە نیگەرانی و خەمۆکی.
- ماندووبوونی درێژخایەن و لەدەستدانی ڕۆژانی قوتابخانە.
- لە حاڵەتە توندەکاندا، مردن.
کەی پێویستە پزیشک ببینن
ئەگەر منداڵێک ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەیەی هەبوو، دەستبەجێ چاودێریی پزیشکیی فریاکەوتن بخوازن:
- شینبوونی ناخنەکانی پەنجە یان لێوەکان.
- چوونەژوورەوەی سک لەژێر پەراسووەکان، یان کێشانەوەی سنگ و لایەکانی لە کاتی هەناسەداندا.
- نەتوانینی قسەکردن یان ڕۆیشتنی ئاسایی.
- کۆکە یان ویزەویزی توند.
- فراوانبوونی کونەکانی لووت و خێرایی لێدانی دڵ.
- وەستان لە ناوەڕاستی ڕستەدا بۆ هەناسەهەڵکێشان.
پرسیارە باوەکان
ئەسمەی منداڵان چییە؟
ئەسمە نەخۆشییەکی درێژخایەنی هەڵئاوسانی سییەکانە، کە وای دەکات ڕێگاکانی هەناسە هەڵئاوسێن و موکۆسی زیادە دروست بکەن؛ ئەمەش هەناسەدان بۆ منداڵان قورس دەکات.
ئایا منداڵ دەتوانێت لە ئەسمە چاک ببێتەوە؟
ئەسمە نەخۆشییەکی تەمەنییە و بەڕاستی لێی چاک نابێتەوە. بەڵام نزیکەی ٥٠%ی منداڵان لە ماوەی هەرزەکارییاندا کەمبوونەوەیەکی بەرچاوی نیشانەکان ئەزموون دەکەن، هەرچەندە نیشانەکان دەکرێت لە گەورەساڵیدا بگەڕێنەوە.
ئەسمە چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
پزیشکان مێژووی پزیشکی، پشکنینی جەستەیی و تاقیکردنەوەکان بەکاردەهێنن. منداڵانی ٦ ساڵ و سەرووتر دەکرێت تاقیکردنەوەی سپیرۆمەترییان بۆ پێوانەکردنی توانای سی بکەن. ڕێگاکانی تری پشکنین بریتین لە وێنەگرتنی بە تیشکی ئێکس، تاقیکردنەوەی خوێن و تاقیکردنەوەی هەستیاریی پێست.
ڕاگەیاندنی بەرپرسیاری: ئەم زانیارییانە بۆ مەبەستی فێرکارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە. بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەر، هەمیشە ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکەن.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری جێگرەوە بۆ ئەسمە و ڕاهێنانی هەناسەدان
- مەترسی ئەسمای منداڵان
- ڕێنمایی بۆ هەناسەتەنگی: چاودێریی خۆ
- ئاڵۆزییەکانی ئەستما و ڕێگاکانی بەڕێوەبردن
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team