ڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشییە هەناسەییەکان بە گۆڕانی کەشوهەوا دەگۆڕێت؛ هۆکاری بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزا بە ئاستی شێی هەواوە پەیوەندییەکی نزیکی هەیە.
هۆکاری بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزا لە زستاندا چییە؟
توێژینەوەکان نیشانیان داوە کە دابەزینی شێی ڕێژەیی بۆ ژێر ٥٠% لە ناوچە مامناوەندەکاندا لە زستان، جێگیرمانەوەی ڤایرۆس لە موخاتدا ئاسانتر دەکات. هەروەها وشکبوونەوە دەبێتە هۆی ئەوەی دڵۆپە هەناسەییەکان بە تەواوی هەڵم ببن، کە توانای مانەوەی ڤایرۆس زیاد دەکات. بە پێچەوانەوە، لە ناوچە گەرمسیرییەکاندا لە کەشی باراناویدا تووشبوون زیاد دەبێت، چونکە ڤایرۆس لە شێی ڕێژەیی ١٠٠%دا باش دەگشێت. لە ئاستی مامناوەندی شێدا، هەڵمنەبوونی تەواوی دڵۆپەکان ڤایرۆس زیاتر بەرکەوتەی ماددە کیمیاییەکان دەکات و توانای تووشکردنی خانەکان کەم دەکاتەوە.
نیشانەکانی تووشبوون بە ئەنفلۆنزای وەرزی
نیشانەکانی ئەنفلۆنزا بە خێرایی، لە ماوەی دوو یان سێ ڕۆژ لە دوای بەرکەوتن بە ڤایرۆسەکەدا، دەردەکەون و زۆرجار لە نیشانەکانی سەرماخۆردن توندترن. نیشانە باوەکان ئەمانەن:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی، لەرز و ئارەقکردن.
- کۆکەی وشک و هەوکردن یان قەرەباڵغی لووت و قوڕگ.
- سەرئێشە و ئازاری ماسولکەکان و جەستە.
- ماندووبوونی گشتی، بێهێزی و لەدەستدانی ئارەزووی خواردن.
لە منداڵاندا، نیشانەکان لەوانەیە بە شێوەی بێئارامی یان ناڕەحەتی دەربکەون؛ هەروەها ئەگەری هەیە دڵتێکچوون، ڕشانەوە، سکچوون یان ئازاری گوێیان هەبێت.
سۆیەی H3N2 و ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان
سۆیەی H3N2 لە جۆری Aیە و گۆڕانی جینی لە پرۆتینی سەرەوەی «هیمەگلوتینین»دا بەسەردا هاتووە؛ ئەمەش توانای خۆشاردنەوەی لە سیستەمی بەرگریی جەستەدا زیاتر کردووە. نیشانەکانی زۆر لە نیشانەکانی جۆری وەرزی جیاواز نین، بەڵام لەوانەیە توندتر بن و کۆکەش دوای چاکبوونەوە تا سێ هەفتە بەردەوام بێت.
ئەم سۆیەیە لەوانەیە ببێتە هۆی ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان، وەک هەوکردنی سییەکان یان سندرۆمی تەنگەنەفەسیی توند، بە تایبەتی لەم گرووپانەدا:
- منداڵانی خوار تەمەنی ٥ ساڵ و کەسانی گەورەتر لە ٦٥ ساڵ.
- ژنانی دووگیان و ئەو کەسانەی بەرگریی جەستەیان لاوازە.
- نەخۆشانی نەخۆشییە درێژخایەنەکان، وەک شەکرە، ئەسمە و نەخۆشییەکانی دڵ.
ڕێگاکانی خۆپاراستن و دەستنیشانکردن
دەستنیشانکردن بە پشکنینی جەستەیی، وەرگرتنی نموونە لە قوڕگ یان تاقیکردنەوەی خێرای دەستنیشانکردن دەکرێت؛ ئەنجامی تاقیکردنەوە خێرایەکە لە ماوەی ١٠ تا ١٥ خولەکدا ئامادە دەبێت، هەرچەندە لەوانەیە وردیی تەواوی نەبێت. بۆ خۆپاراستن پێشنیار دەکرێت:
- ڤاکسینی ساڵانەی ئەنفلۆنزا وەربگیرێت (گونجاوە بۆ کەسانی سەرووی ٦ مانگ)؛ ئەم ڤاکسینە مەترسیی ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان کەم دەکاتەوە، تەنانەت ئەگەر بە تەواوی ڕێگری لە تووشبوون بە سۆیە گۆڕاوەکان نەکات.
- دەستەکان بە ئاو و سابون بۆ لانیکەم ٢٠ چرکە بشۆردرێن.
- لە دەستدان بە ڕوو و چاوەکان خۆبپارێزرێت و ڕوویەکان و کەلوپەلی کەسی پاک بکرێنەوە.
- شوێنەکە بە باشی هەوا بگۆڕێت و لە تێکەڵبوون بە کەسانی تووشبوو خۆبپارێزرێت.
- خواردنی تەندروست و خەوی بەشی پەیڕەو بکرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر هەر یەک لەم نیشانە مەترسیدارانە دەربکەوێت، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگیرێت:
- بۆ گەورەساڵان: هەناسەتەنگی، ئازار یان فشار لە سنگ، سەرگێژەی بەردەوام، شێواوی، وشکبوونەوە (میزنەکردن) یان هەڵچوونی شەڕەنجە.
- بۆ منداڵان: هەناسەدانی خێرا، شین یان خۆڵەمێشی بوونی لێوەکان یان نینۆکەکان، وشکبوونی دەم و نەهاتنی فرمێسک لە کاتی گریان، یان باشبوونی تا و کۆکە و پاشان گەڕانەوەیان بە شێوەیەکی خراپتر.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزا بە شێوەی وەرزی چییە؟
ئەمە بە کاریگەریی شێ لەسەر جێگیرمانەوەی ڤایرۆس لە موخات و توانای دڵۆپە هەناسەییەکان بۆ مانەوە پەیوەستە؛ لە زستاندا شێی نزم شانسی مانەوەی ڤایرۆس زیاد دەکات.
نیشانەکانی ئەنفلۆنزای H3N2 چین؟ چۆن لە ئەنفلۆنزای ئاسایی جیا دەکرێتەوە؟
نیشانەکانی لەگەڵ ئەنفلۆنزای ئاساییدا هاوبەشن، وەک تا، سەرئێشە، ئازاری ماسولکەکان و قەرەباڵغی لووت؛ بەڵام لەوانەیە توندتر بن و کۆکەیەکی توندی هاوەڵیان بێت کە تا سێ هەفتە بەردەوام دەبێت.
ئایا ئەنفلۆنزای H3N2 مەترسیدارە؟ کێ زیاتر لە مەترسیدایە؟
بەڵێ، لەوانەیە ببێتە هۆی هەوکردنی توندی سییەکان. منداڵانی بچووک، کەسانی گەورەساڵ، ژنانی دووگیان و ئەوانەی بەرگریی جەستەیان لاوازە یان نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، زیاتر لە مەترسیدان.
ئایا ڤاکسینی وەرزیی ئەنفلۆنزا لە سۆیەی نوێی H3N2 دەپارێزێت؟
لەوانەیە ڤاکسینەکە بە تەواوی ڕێگری لە تووشبوون بە سۆیە گۆڕاوەکە نەکات، بەڵام پاراستنی بەشەکی دابین دەکات و ئەگەری ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان یان پێویستی بە مانەوە لە نەخۆشخانە کەم دەکاتەوە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- گەڕاندنەوەی حەسی بۆنکردن دوای سەرماخۆردن
- ئەنتیبیۆتیک بۆ زکام؛ ڕاستییەکان
- ئازاری قوڕگ لە وەرزی سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا
- پرسیارە باوەکان دەربارەی کۆرۆنا و خێزان
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team