Çene kırığı veya çıkığı, alt yüzün ana kemiği olan mandibulanın hasar görmesi veya kafatası eklemlerinden yerinden çıkması durumudur.
Çene Kırığı veya Çıkığı Hakkında Bilgiler
Mandibula, temporomandibular eklemler (TME) aracılığıyla kafatasına bağlanan U şeklinde bir kemiktir. Bu kemik kırıldığında bir kırık meydana gelirken, kemiğin bir veya her iki TME’deki normal pozisyonundan çıkması durumunda bir çıkık oluşur.
Kırık ve Çıkık Arasındaki Temel Farklar
Her iki yaralanma da ağrıya neden olsa da, nedenleri ve görünüşleri açısından farklılık gösterirler:
- Kırıklar: Genellikle doğrudan travma sonucu oluşur. Yaygın nedenler arasında düşmeler, spor yaralanmaları, iş kazaları, darbeler ve motorlu araç kazaları yer alır. En sık 20 ile 29 yaş arasındaki erkeklerde ve kişilerde görülür.
- Çıkıklar: Genellikle esneme, diş prosedürleri veya yemek yeme sırasında ağzın çok geniş açılmasıyla meydana gelir, ancak yüz travmaları da buna neden olabilir.
Çene Kırığı Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Bir kırık tipik olarak travmatik bir olayı takip eder. Belirtiler şunları içerebilir:
- Konuşma zorluğu veya ağzı tam olarak açamama.
- Dişlerin doğru şekilde hizalanmadığı hissi (maloklüzyon).
- Çenede şişlik veya morarma ve potansiyel olarak dil altında morarmalar.
- Alt dudakta veya çenede uyuşma.
- Gevşemiş veya eksik dişler ve ağız içinde kanama.
- Bazı durumlarda kulak kanalında bir kesik.
Eğer bir çene çıkığı söz konusuysa, ağız bir yana doğru kaymış olabilir ve kişi yutkunmakta veya ağzını kapatmakta zorlanabilir.
Tanı ve Çene Kırığı Tedavisi
Doktorlar, yüz deformitesini kontrol ederek ve mandibulanın stabilitesini test ederek fiziksel muayene yoluyla bu yaralanmaları teşhis ederler. Dişlerin arasına tahta bir çubuk yerleştirerek “düz bıçak testi” yapabilirler. Görüntüleme genellikle panoramik röntgen veya BT taramasını içerir.
Tıbbi Müdahaleler
Şiddetine bağlı olarak, bir çene kırığı tedavisi planı şunları içerebilir:
- Cerrahi olmayan bakım: Stabil kırıklar için, bir ağız ve maksillofasiyal cerrah üst ve alt dişleri birbirine tellerle bağlayabilir.
- Çene kırığı ameliyatı: Stabil olmayan kırıklarda, hareketi geri kazandırmak için kırık bölgesine plaklar yerleştirilmesi gerekebilir.
- İlaçlar: Doku veya diş eti hasarını içeren açık kırıklar için antibiyotikler kullanılır ve tetanos aşısı yapılabilir.
Çene çıkığı durumunda, uzman kişi kemiği tekrar yerine oturtmak için manuel reposizyon uygular. İyileşme sırasında çeneyi sabit tutmak için Barton bandajı kullanabilirler. Sık tekrarlayan çıkıklarda, destekleyici bağları sıkılaştırmak için cerrahi müdahale gerekebilir.
İyileşme ve Önleme
Çoğu kırık bir ila iki ay içinde iyileşir. İyileşme süreci yumuşak gıdalarla beslenmeyi, reçete edilen antibiyotikleri kullanmayı ve çene çıkmışsa birkaç hafta boyunca ağzı çok geniş açmaktan kaçınmayı içerir.
Bu yaralanmaları önlemek için spor yaparken koruyucu ekipman kullanın, güvenli araç sürün ve şiddetli durumlardan kaçının.
SSS
Çene kırığı mı çıkığı mı olduğunu nasıl anlarım?
Kırık genellikle sert bir darbeyi takip eder ve çenede uyuşmaya veya dişlerin gevşemesine neden olabilir. Çıkık ise genellikle ağzın çok geniş açılmasından sonra olur ve çenenin bir yana kaymasına yol açabilir.
Çene kırığı nasıl teşhis edilir?
Doktorlar hizalamayı ve stabiliteyi kontrol etmek için fiziksel muayene yaparlar ve bunu genellikle panoramik röntgenler veya BT taramaları ile desteklerler.
Doktora ulaşmadan önce şüpheli bir kırık için ne yapabilirim?
Şişliği azaltmak için buz uygulayın ve çeneyi hareket ettirmekten kaçının. Sabitleme için çeneyi başın üst kısmına saran bir bandaj kullanabilirsiniz.
Kırık bir çenenin iyileşmesi ne kadar sürer?
Uygun tedavi ile kemik genellikle bir ila iki ay içinde iyileşir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda derhal acil yardım alın (112’yi arayın):
- Dilin desteğini kaybetmesi nedeniyle nefes alma zorluğu.
- Kontrol edilemeyen kanama.
- Şok belirtileri.
- Potansiyel kafa veya omurga yaralanmaları.
Çene ağrınız varsa, ısırma hizanız bozulduysa veya ağzınızı açıp kapatamıyorsanız derhal bir hastaneye veya ağız cerrahına başvurun.
Feragatname: Bu bilgiler eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Teşhis ve tedavi için bir sağlık uzmanına danışın.
İlgili makaleler
- Dil Yanığı Nedir ve Nasıl Geçer? Tedavi Yöntemleri
- Dilde Beyazlık Neden Olur ve Nasıl Geçer?
- Diş İmplantı Güvenli mi? Faydaları ve Riskleri
- Yirmilik Diş Eti Enfeksiyonu Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
- Ağız, Dil ve Diş Eti hakkında daha fazlası
Photo: yawning hunter, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team