لە کاتی گەشت و گوزار، ڕێکارە تەندروستییەکان و دوورکەوتنەوە لە مەترسییەکان یارمەتیت دەدەن خۆت لە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بپارێزیت.
گەشت و گوزار: ئایا دەبێت گەشتەکان هەڵبوەشێنرێن؟
پێویست ناکات بە حەتمی گەشتەکان هەڵبوەشێنرێن، بەڵام پێشنیار دەکرێت لە دۆخی تەندروستیی شوێنی مەبەست بپرسیت و پەیوەندی بە کۆمپانیای فڕۆکەوانییەوە بکەیت. ئەگەر گەشت دەکەیت، ئەم ڕێکارانەی پێشگیرییە جێبەجێ بکە:
- لە تێکەڵبوون بەو کەسانە دوور بکەوە کە نیشانەکانی نەخۆییان هەیە.
- دەستەکانت بە ئاو و سابون بۆ ماوەی لانیکەم ٢٠ چرکە بشۆ، یان ماددەی پاککەرەوەی ئەلکۆلی بەکاربهێنە.
- دەست لە ڕوو، چاو، لووت و دەم مەدە.
ڕێکارەکانی پێشگیری لە کاتی گواستنەوە
ئاستی سەلامەتی بە پێی جۆری گواستنەوە دەگۆڕێت:
- فڕۆکە: بەهۆی سیستەمی پاڵاوتنی هەواوە، ڤایرۆسەکان بە ئاسانی لە فڕۆکەدا بڵاو نابنەوە؛ بەڵام باشترە تا دەکرێت لە بەکارهێنانی ئاودەستەکانی فڕۆکە دوور بکەویتەوە، ڕووت لە هاوسەفەرەکەت دوور بخەیتەوە و لە نەخۆشەکان دوور بیت.
- گەشتی دەریایی: مەترسیی تووشبوون لەوانەدا زیاترە، چونکە کۆبوونەوەی گەورە و پەیوەندیی ڕاستەوخۆ تێیدا هەیە. بۆیە باشترە لێیان دوور بکەویتەوە، بە تایبەتی ئەگەر دووگیان بیت، تەمەنت بەرز بێت، بەرگریی جەستەت لاواز بێت یان نەخۆشییەکی درێژخایەنت هەبێت.
- کۆبوونەوە گشتییەکان: لە شوێنە قەرەباڵغەکان و ژوورە داخراوەکان دوور بکەوە و کاتێک لە ڕیزدا وەستاوەیت، مەودایەکی سەلامەت بپارێزە.
ڕێکارە تەندروستییە زیادەکان
بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون، دەتوانیت ئەم ڕێکارانە جێبەجێ بکەیت:
- پاکوخاوێنیی کەسی: کاتێک پێت دێت یان کۆکە دەکەیت، دەستمالی کاغەزی بەکاربهێنە و دەستبەجێ فڕێی بدە. بۆ دەستدان بە دەستگرتەکان و ڕووکاری دەوروبەرەکەش دەستمال بەکاربهێنە، بۆ ئەوەی نەخۆشییەکە نەگوازیتەوە.
- پاککردنەوە: ماددەی پاککەرەوەی دەست بەکاربهێنە کە ڕێژەی ئەلکۆلیی لە نێوان ٦٠% و ٩٥% بێت.
- ڤاکسین: ڤاکسینەکان دەتوانن لە پاراستن لە نەخۆشییەکەدا گرنگ بن.
پۆشینی ماسک لە کاتی گەشتدا بۆ کەمکردنەوەی تووشبوون
بۆچوونەکان دەربارەی پێویستیی ماسک جیاوازن؛ هەندێک کەس پێشنیاری بەردەوام پۆشینی دەکەن بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون، بەڵام هەندێکی تر دەڵێن تەنها ئەو کەسانە پێویستیان پێیە کە نیشانەکانی نەخۆییان هەیە؛ لە کاتێکدا کە تەندروستەکان پێویستیان پێی نییە، بە مەرجێک ڕێنماییەکانی پاکوخاوێنی و دوورایەتی جێبەجێ بکەن.
پرسیارە باوەکان دەربارەی کۆرۆنا و گەشت
ئەگەری تووشبوون بە کۆرۆنا لە فڕۆکەدا چەندە؟
بە گشتی ئەگەری تووشبوون کەمە، بەهۆی شێوازی بەڕێوەبردن و پاڵاوتنی هەوا لە ناو فڕۆکەدا؛ لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت دەستەکانت پاک بکەیتەوە و لە دەستدان بە ڕووت دوور بکەویتەوە.
لە گەڕانەوە لە شوێنێک کە ڤایرۆسەکەی تێدا بڵاوە، چی بکەم؟
باشترە بۆ ماوەی ١٤ ڕۆژ لە ماڵەوە خۆت جیا بکەیتەوە و چاودێری دەرکەوتنی هەر نیشانەیەک بکەیت، وەک کۆکە، هەناسەتەنگی یان بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی.
ئایا دەتوانرێت نوێژ و ڕێوڕەسمەکانی حەج و عومرە ئەنجام بدرێن؟
بەڵێ، دەتوانرێت بە جێبەجێکردنی ڕێنماییەکانی پێشگیری ئەنجام بدرێن؛ بەڵام پێشنیار دەکرێت ئەو کەسانەی زیاتر لە مەترسیدان ڕێوڕەسمەکان دوا بخەن، وەک کەسانی سەرووی ٦٥ ساڵ، منداڵانی خوار ١٢ ساڵ، ژنانی دووگیان و نەخۆشانی شێرپەنجە یان نەخۆشییەکانی گورچیلە، دڵ و شەکرە.
ئایا لە گەشتی دەریاییدا بوون سەلامەتە؟
مەترسی لەم جۆرە گەشتانەدا بەرزترە، چونکە ژمارەی زۆری خەڵک لە شوێنێکدا کۆدەبنەوە؛ بۆیە پێشنیار دەکرێت کەسانی خاوەن بەرگریی لاواز یان تووشبوو بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان لێیان دوور بکەونەوە.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکەیت:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە.
- هەناسەتەنگی یان کۆکە.
- سەرئێشە، ئازاری ماسولکەکان یان ئازاری قوڕگ.
- سکچوون یان ئاوسانی لووت.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا: سوود و سەلامەتی
- کۆکەی سیاه: نیشانەکان و چارەسەر
- نیشانەکانی ئەنفلۆنزای بەراز و چارەسەر
- قۆناغەکانی چاکبوونەوە لە زکام؛ ڕێنماییەکی کورت
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team