هەڵبژاردنی کەرکەدەی سارد یان گەرم بە ئامانجی تەندروستییەوە پەیوەستە؛ ئەم خواردنەوەیە بە خواردنی مامناوەند سوودی بۆ جەستە و دڵ هەیە.
سوودی کەرکەدە بۆ جەستە
ڕێژەی ماددە خۆراکییەکان لە بەشەکانی ڕووەکەکەدا جیاوازە؛ تۆوەکان بە پرۆتین (تا ٢٨ گرام) و کەلسیۆم (٣٥٠ ملغ) دەوڵەمەندن، لە کاتێکدا ڤیتامینەکان زیاتر لە گەڵا و گوڵەکاندا کۆدەبنەوە. گوڵەکان ڤیتامین Cیان تێدایە بە ڕێژەی تا ١٧ ملغ، هەروەها ڕووەکەکە پێکهاتەی «فلاڤۆنۆید» و «ئەنتۆسیانین» لەخۆدەگرێت کە یارمەتی پاراستنی خوێنبەرەکان دەدەن.
سوودە تەندروستییەکانی کەرکەدە ئەمانە دەگرنەوە:
- پشتگیری لە جگەر: کۆبوونەوەی چەوری لە جگەر کەم دەکاتەوە و لە دژەچەوریبوونی جگەر دەپارێزێت.
- ڕێکخستنی شەکر: بە ڕێگەگرتن لە کارکردنی ئەنزایمەکانی هەرسکردنی کاربۆهایدرەت، یارمەتی نەخۆشانی شەکری جۆری دوو دەدات.
- تەندروستی دەروونی: پێکهاتەکانی یارمەتی ئارامکردنەوەی دەمارەکان و کەمکردنەوەی هەستی نیگەرانی و خەمۆکی دەدەن.
- بەرگری و هەرسکردن: دژ بە ڤایرۆسەکانی هۆکاری ئەنفلۆنزا دەوەستێتەوە و جووڵەی ڕوودە باشتر دەکات بۆ چارەسەرکردنی قەبزی.
- دژەباکتریا: کاریگەری لە ڕێگریکردن لە باکتریای ستافیلوکۆک و ئیشریشیا کۆلیدا پیشان دەدات.
کەرکەدەی سارد یان گەرم و کاریگەرییان لەسەر پەستانی خوێن
لە کاتی بەراوردکردنی کەرکەدەی سارد و گەرم لە ڕووی کاریگەرییان لەسەر پەستانی خوێن، هەردوو جۆرەکە توانای کەمکردنەوەی پەستانی خوێنی بەرز و کەمکردنەوەی مەترسی نەخۆشییەکانی دڵیان هەیە. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک سەرچاوە دەڵێن جۆرە ساردەکە لە کەمکردنەوەی پەستاندا کاریگەرتر بێت، چونکە کاریگەرییەکەی لە ماوەی ١٥ تا ٣٠ خولەک دوای خواردن دەردەکەوێت.
بەکارهێنانی کەرکەدەی سارد بۆ کەمکردنەوەی کێش
کەرکەدەی سارد وەک جێگرەوەی خواردنەوە شیرینەکان بەکاردەهێنرێت بۆ کەمکردنەوەی کالۆری. تاقیکردنەوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە دەرهێنراوەکانی یارمەتی کەمکردنەوەی پێوەری جەستە (BMI) و ڕێژەی چەوری لە خوێندا دەدەن، بە تایبەتی لەگەڵ پابەندبوون بە ڕێژەیەکی خۆراکی و وەرزشکردن.
ئاگاداری و وریایی لە کاتی بەکارهێناندا
سەرەڕای سوودەکان، هەندێک دۆخ پێویستیان بە وریاییە:
- دووگیانی و شیردان: پێشنیار دەکرێت لە سێ مانگی یەکەمی دووگیانیدا بەهۆی کاریگەریی لەسەر هۆرمۆنەکان خۆی لێ بپارێزرێت؛ هەروەها لە کاتی شیردانیش لەوانەیە سەلامەت نەبێت.
- دەرمانەکان: لەوانەیە کارلێک لەگەڵ دەرمانی میزڕێژ، دەرمانی شەکر و چارەسەری ماڵاریا وەک «کلۆرۆکین» بکات.
- نەشتەرگەری: بۆ ڕێگریکردن لە نوسانی ئاستی شەکر، پێویستە لانیکەم دوو هەفتە پێش نەشتەرگەری وەستاندرێت.
- پەستانی خوێنی نزم: لەوانەیە لە کەسانی تووشبوو بە پەستانی خوێنی نزمدا ببێتە هۆی دابەزینێکی توندی پەستان.
پرسیارە باوەکان
کەرکەدەی سارد باشترە یان گەرم؟
هەردووکیان سوودیان هەیە، بەڵام جۆرە ساردەکە لە هاویندا زیاتر سەریان دەکاتەوە و ئاماژە بەوە دەکرێت کە لە خێرایی کەمکردنەوەی پەستانی خوێندا باشتر بێت.
کەرکەدەی سارد یان گەرم پەستانی خوێن دادەبەزێنێت؟
هەردوو جۆرەکە پەستانی خوێنی سیستۆلی و دایاستۆلی کەم دەکەنەوە، بۆیە بۆ نەخۆشانی پەستانی خوێنی بەرز هەڵبژاردەیەکی سروشتین.
چەند کەرکەدە بخۆم بۆ کەمکردنەوەی کێش؟
زانیاریی دڵنیایی لەبارەی دیاریکردنی بڕێک نییە، بەڵام هەندێک ڕاسپاردە پێشنیاری خواردنەوەی ١ تا ٣ پەرداخ لە ڕۆژێکدا، نیم کاتژمێر پێش خواردن، دەکەن؛ لەگەڵ خۆپاراستن لە زیادکردنی شەکر.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر نیشانەی هەستیاری وەک سووربوونەوەی چاو یان خورانی توندت هەبوو، یان بەهۆی دابەزینی لەناکاوی پەستانی خوێنەوە هەستت بە سەرگێژەی توند و بێهۆشی کرد، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت. ئەگەر دەرمانی درێژخایەنی دڵ یان شەکر بەکاردەهێنیتیش، بۆ دیاریکردنی بڕی سەلامەت ڕاوێژ وەربگرە.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زیانەکانی چای سەوز و ئاگادارییەکان
- زەعفەران: زیان و ئاگادارییەکان
- ڕۆنی دارچین: سوود و زیانەکانی
- زیانەکانی شیح بۆ پیاوان: سوود و مەترسی
- زیاتر دەربارەی گیا پزیشکییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team