لەبارەی کۆکەی وشک، هۆکارە سەرەکییەکانی و ڕێگاکانی کەمکردنەوەی توندییەکەی بزانە؛ هەروەها چارەسەرە ماڵی و پزیشکییەکان بناسە.
کۆکەی وشک چییە؟
کۆکەی وشک جۆرێک لە کۆکەیە کە هیچ بلغم یان موکۆسێک لە قوڕگ دەرناکات. زۆرجار کەسەکە هەستی بە خارشی سووک یان پڕبوون و ئاوسانی ناوچەی حەنجەرە دەکات، ئەمەش وای لێدەکات کۆکە بکات بۆ ئەوەی لەو هەستە ڕزگاری ببێت، بەڵام بێ ئەنجام؛ ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی ئازاری قوڕگ.
هۆکارەکانی کۆکەی وشک
هۆکارەکانی ئەم دۆخە جۆراوجۆرن. ڕەنگە بێ هیچ نیشانەیەکی دیکە دەربکەوێت، یان دوای تووشبوون بە سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا ڕووبدات. لە هۆکارە گرنگەکانیدا ئەمانە هەن:
- هەوکردنی قوڕگ، یان ئەسم، یان هەستیاریی سنگ و لووت.
- هەناسەدانی ماددە هەستیارکەرەکان وەک دووکەڵ و تۆز.
- گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ ناو مری.
- تووشبوون بە ڤایرۆس، وەک کۆرۆنا (کە ڕەنگە تا، ماندووبوونی گشتی و ئازاری سنگی لەگەڵدا بێت)، یان هەوکردنی سییەکان کە بە بەکتریای مایکرۆپلاسما پێشکەوتووە.
- هۆکاری دیکە وەک فیبرۆزی سییەکانی نەناسراو، یان ئەمبۆلیی مزمنی سییەکان، یان شێرپەنجەی سییەکان، یان جگەرەکێشان.
جۆرەکانی کۆکەی وشک
ئەم دۆخە دەتوانرێت بە سێ شێوازی سەرەکی دابەش بکرێت:
١. کۆکەی وشکی ئاسایی: زۆرجار پەیوەندی بە تووشبوونی ڤایرۆسیی قوڕگ یان لووتەوە هەیە، و نەخۆش هەست دەکات شتێک لە قوڕگیدا گیرساوە.
٢. کۆکەی پارسەیی: بەهۆی ئاوسان یان هەوکردنی حەنجەرەوە دروست دەبێت و لەگەڵدا سەختیی هەناسەدان و ئازاری قوڕگ هەیە.
٣. کۆکەی دیکە: بەکتریا دەبێتە هۆی، و تایبەتمەندییەکەی ئەوەیە کە لە دوای هەر نۆبەیەکی کۆکەی بەردەوام، هەناسەهەڵمژین ڕوودەدات.
چارەسەری کۆکەی وشک
شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخەکە بە هۆکاری سەرەکییەکەوە پەیوەستە، و هەڵبژاردەکان ئەمانەن:
دەستێوەردانە پزیشکییەکان
- دەرمانەکان: بەکارهێنانی دەرمانەکانی کەمکەرەوەی کۆکە کە پزیشک یان دەرمانساز پێشنیاری دەکات.
- دانیشتنەکانی هەڵمی گەرم: هەناسەدانی هەڵمی گەرم بۆ کەمکردنەوەی هەستیاربوون، چ لە ناوەندە پزیشکییەکان چ بە ئامێری ماڵەوە.
چارەسەری ماڵی و ڕێچکە سروشتییەکان
- هەنگوین: دەتوانرێت ڕۆژانە ٣ کەوچک بخورێت بۆ ئارامکردنی قوڕگ.
- زەنجەفیل: سێ جار لە ڕۆژێکدا بە گەرمی بخورێتەوە، یان پارچەی تازەی بجوێت، یان بە پۆدەری سنگ بمالرێت.
- زەردەچۆبە: کەوچکێکی لێ لە ئاو بجووشێنە تا نیوەی بڕەکەی هەڵم ببێت؛ پاشان کەوچکێک هەنگوین تێکەڵ بکە و بە گەرمی بیخۆرەوە.
- سیر: حەبەکانی سیر لە ئاوی کوڵاو بخە، پاشان کە ئاوەکە سارد بووەوە، کەوچکێکی بچوکی هەنگوین زیاد بکە.
- غرغرە: محلولێک بە کەوچکێکی بچوکی خوێ لە پەرداخێک ئاو دروست بکە، و هەر جارێک ١٥ چرکە غرغرەی پێوە بکە.
- شیرین‌بیان: شیرین‌بیانی وشک بجووشێنە و بۆ ماوەی ١٥ تا ٢٠ خولەک بیهێڵەوە؛ ڕۆژانە دوو جار بیخۆرەوە.
- حەبی مژین: ئەو جۆرانە بەکاربهێنە کە مێنتۆڵ یان هەنگوینیان تێدایە بۆ تەڕکردنی قوڕگ.
- گۆڕانکاریی دیکە: بەرزیی جێگاکە زیاد بکە بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی گەڕانەوەی ترشیی مری، یان حەمامێکی گەرم بکە بۆ تەڕکردنی قوڕگ بە هەڵم.
پرسیارە باوەکان
کۆکەی وشک واتای چییە؟
وەڵامدانەوەیەکی هەناسەدانە کە بە کۆکەکردن بێ دەرکردنی بلغم دەردەکەوێت و زۆرجار لەگەڵ هەستی خارشی سووک لە حەنجەرەدا پەیوەندی هەیە.
چۆن کۆکەی وشک لە ماڵەوە چارەسەر بکەم؟
دەتوانیت بە خواردنەوەی شلەی گەرم وەک زەنجەفیل و شیرین‌بیان، خواردنی هەنگوین، غرغرەکردن بە ئاو و خوێ، و بەکارهێنانی هەڵم، نیشانەکان کەم بکەیتەوە.
کۆکەی وشک لەگەڵ تەنگەنەفەسدا چی مانایەکی هەیە؟
ڕەنگە ئاماژە بێت بە دۆخە تەندروستییە جۆراوجۆرەکان وەک ئەسم، فیبرۆزی سییەکان، گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری، یان تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا.
هۆکاری کۆکەی وشکی بەردەوام چییە؟
هۆکارەکە ڕەنگە دۆخی درێژخایەن بێت وەک ئەسم، جگەرەکێشان، بەرکەوتنی درێژخایەن بە ماددە کیمیاییەکان و تۆز، یان گەڕانەوەی ترشیی مری.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر هەر یەکێک لە نیشانەکانی خوارەوە دەربکەوێت، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگریت:
- لەگەڵ کۆکەدا خوێن یان موکۆس دەرچێت.
- تەنگەنەفەسی زۆر یان بیستنی دەنگی فیشەفیش لە سنگدا.
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە، یان سەرئێشەی بەردەوام، یان دەرکەوتنی ڕەشەڵەک.
- بەردەوامبوونی ئازار بۆ زیاتر لە ١٠ ڕۆژ، یان چاکنەبوونەوەی نیشانەکان بۆ چەند هەفتەیەک.
- کەمبوونەوەی بەرچاوی کێش، یان سەختیی قووتدان، یان ئازاری ماسولکەکان.
- مێژووی نەخۆشیی دڵ، یان بەرزبوونەوەی فشاری خوێن، یان ئەسم.
هەروەها پێشنیار دەکرێت ئەم کەسانە سەردانی پزیشک بکەن: منداڵانی خوار ٥ ساڵ، دووگیانان و شیردەران، جگەرەکێشان، یان ئەوانەی دەرمانێک دەخۆن کە کۆکە وەک کاریگەرییەکی لاوەکی دروست دەکات.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ یان وەرگرتنی دەستنیشانی پزیشکی نابێت.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سەرماخۆردن بە ئینگلیزی و جیاوازییەکانی
- ڕێنمایی چی بکەین و چی نەکەین لە کۆرۆنا
- چارەسەری گریپ بە شەش ڕێگای کاریگەر
- ڤایرۆسی کۆرۆنا: پرسیار و وەڵام
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team