ڕێگاکانی پێشگیری لە سەرماخۆردن بناسە؛ ئامۆژگاریی پسپۆڕان لە خۆراک، پشوودان و پاکوخاوێنی بگرەبەر بۆ بەهێزکردنی بەرگریی جەستە لە ڤایرۆسەکان.
ڕێگاکانی پێشگیری لە سەرماخۆردن چین؟
بۆ پاراستنی تەندروستی و کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون، پسپۆڕان ئەم ڕێکارانە پێشنیار دەکەن:
- گرنگیدان بە پاکوخاوێنی کەسی: شۆردنی دەست بە ئاو و سابون یەکێکە لە کاریگەرترین ڕێگاکان بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکان؛ هەروەها پێویستە لە دەستدان بە چاو، لووت و دەم خۆ بپارێزرێت.
- خەوتنی پێویست: یەکێک لە توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکات کە خەوتن بۆ کەمتر لە حەوت کاتژمێر بەردەوام، لەوانەیە ئەگەری تووشبوون بە سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا سێ هێندە زیاد بکات.
- وەرزشکردن و هەناسەدانی هەوای پاک: دەرچوون لە شوێنە داخراوەکان و چالاکیی جەستەیی یارمەتی زیادبوونی خانە کوشەرە سروشتییەکان و نیوترۆفیلەکان دەدەن، کە کاراییی ئەرکی بەرگریی جەستە زیاد دەکات.
- کۆنترۆڵکردنی سترێس: فشاری دەروونیی بەردەوام دەبێتە هۆی دەرچوونی هۆرمۆنەکانێک کە لە بەرهەمهێنانی سایتیۆکاینە هاندەرەکانی بەرگریی جەستە دەکەن؛ بۆیە ئارامگرتن ئەگەری تووشبوون کەم دەکاتەوە.
جگە لەمانە، پێشنیار دەکرێت لە نزیکترین کاتدا ڤاکسینی ئەنفلۆنزا وەربگیرێت، وەک هەنگاوێکی سەرەکیی پێشگیری.
هەڵە باوەکان لە کاتی سەرماخۆردندا
زۆر کەس ئەو کردارە دەکەن کە لەوانەیە دۆخەکە خراپتر بکات یان ماوەی چاکبوونەوە درێژ بکاتەوە، لەوانە:
- پشتگوێخستنی نەخۆشی: بانگەشەکردنی ئەوەی کە نەخۆش نین و بەردەوامبوون لە کار و چالاکییە ڕۆژانەکان، ڕزگاربوونی جەستە لە ڤایرۆسەکە قورس دەکات.
- بەکارهێنانی دژەزیندەکان: ئەم دەرمانانە تەنها لەسەر بەکتریا کاریگەرییان هەیە و چارەسەری ڤایرۆسەکانی سەرماخۆردن ناکەن؛ بەکارهێنانیان بەبێ پێویستی لەوانەیە ببێتە هۆی دروستبوونی بەرگریی بەکتریا لە بەرامبەریان.
- پشتگوێخستنی شلە و پشوودان: نەخواردنەوەی ئاوی بە پێی پێویست یان نەخواردنەوەی شۆربا مەترسیی وشکبوونەوە زیاد دەکات؛ کەمبوونی پشوودانیش توانای جەستە بۆ چاکبوونەوە لاواز دەکات.
- جگەرەکێشان: جگەرەکێشان یان بەرکەوتن بە دووکەڵی جگەرە هۆی هەوکردنی سییەکان و زیادبوونی توندیی کۆکە دەبێت.
- زیادەڕەوی لە دەرمان: پشتبەستن بە تەواوی بە دەرمانەکانی بێ پێویستی بە ڕەچەتە، بەبێ شوێنکەوتنی ڕێنماییەکان یان بەبێ ئەوەی دەرفەت بە جەستە بدرێت پشووی پێویست وەربگرێت.
چۆن جیاوازی لە نێوان سەرماخۆردن و هەستیاریی وەرزی بکەین؟
هەندێک نیشانە وەک پژمین و ئاوسانی لووت هاوبەشن، بەڵام جیاوازیی گرنگیان هەیە:
- سەرماخۆردن: لە ئەنجامی تووشبوون بە ڤایرۆسەوە دروست دەبێت و زۆرجار تا، هەوکردنی قوڕگ و کۆکەی لەگەڵە. لە گەورەساڵاندا تووشبوونەکە بە گشتی لە ٣ بۆ ١٠ ڕۆژ دەخایەنێت.
- هەستیاری: لە ئەنجامی وەڵامی بەرگریی جەستە بە ماددەیەک وەک تۆوی گوڵەکانەوە دروست دەبێت؛ بە خورانی چاو، ئاوسانی پەڵکی چاو و نیشانەی تاریک لە ژێر چاو دەناسرێتەوە و بە دەگمەن تا یان هەوکردنی قوڕگ دروست دەکات.
ئامۆژگاری بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ سەرماخۆردن لە منداڵاندا
تووشبوونی منداڵان نزیکەی دوو هەفتە دەخایەنێت؛ دەتوانرێت نیشانەکان بەمانە کەم بکرێنەوە:
- بەکارهێنانی سپرەی ئاوی خوێدار بۆ تەڕکردنەوەی لووت و هەڵمژینی هەڵمی لووت بۆ منداڵی شیرخۆر.
- زیادکردنی شیردان یان پێدانی شلەی گەرم بە منداڵانی تەمەن‌زیاتر.
- بەکارهێنانی ئەسیتامینۆفین یان ئیبۆپڕۆفین بۆ کەمکردنەوەی تا (بۆ منداڵانی گەورەتر لە ٦ مانگ)، و بەکارهێنانی نەکردنی ئەسپیرین بۆ کەسانی خوار تەمەنی ١٦ ساڵ.
- پێدانی هەنگوین بۆ کەمکردنەوەی کۆکە بە منداڵانی تەمەنیان لە ساڵێک زیاترە.
پرسیارە باوەکان
ئایا چارەسەری سروشتی هەیە کە چاکبوونەوە خێراتر بکات؟
بەڵێ، لەوانەیە زینک ماوەی تووشبوون بە ڕێژەی ٣٣% (بە ناوەندی دوو ڕۆژ) کەم بکاتەوە، ئەگەر ڕۆژانە بە بڕی ٨٠ بۆ ٩٠ ملغ بخورێت. هەندێک کەس هەروەها ئاماژە بە سوودی ئاوی شەمەندەفەر و بێریی ڕەشی ئەلدر لە کەمکردنەوەی ماوەی نەخۆشی و پاراستنی سیستەمی هەناسەدان دەکەن.
چۆن ڕێگری لە گواستنەوەی تووشبوون بۆ کەسانی تر بکەین؟
کاتێک کۆکە یان پژمین دەکەیت، دەم و لووتت دابپۆشە و بەردەوام دەستەکانت بە ئاو و سابون بشۆ؛ بە تایبەتی لەبەر ئەوەی ڤایرۆسەکە لەوانەیە پێش دەرکەوتنی نیشانەکان تا سێ ڕۆژ لە قۆناغی حەضانەدا بێت.
ئایا دۆخی دەروونی کاریگەری لەسەر بەرگریی جەستە هەیە؟
بەڵێ، توێژینەوەیەک دەرخستی کە پشتگیریی کۆمەڵایەتی و سوودە دەروونییەکان لەوانەیە بەرگریی جەستە بەهێز بکەن؛ توێژینەوەکە دۆزییەوە کە ڕەنگە باوکان بە نیوەی ئەگەریی باوانی تر تووشی هەندێک ڤایرۆسی سەرماخۆردن ببن.
کەی پێویستە پزیشک ببینرێت؟
لەو دۆخانەدا، بە تایبەتی بۆ منداڵان، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- قورسایی لە هەناسەدان یان هەناسەدانی نائاسایی.
- هەبوونی تایی بەردەوام یان ئازاری گوێ.
- ئەگەر تەمەنی منداڵ کەمتر لە ٣ مانگ بێت.
- تێبینیی کەمبوونەوەی ژمارەی جارەکانی میزکردن یان هەبوونی کۆکەیەکی توند و بەردەوام.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری کۆرۆنا و دەستنیشانکردنی ڤایرۆس
- کۆکەی وشک: هۆکار و ڕێگاکانی چارەسەر
- ڕێنمایی کۆرۆنا بۆ کارمەندانی قوتابخانە
- ئازاری قوڕگ لە وەرزی سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team