کاریگەری شێرپەنجەی مەمک لەسەر جەستە جۆراوجۆرە؛ لە مەمکەوە دەست پێدەکات و ڕەنگە بگاتە ئەندامانی تر، بۆیە دۆزینەوەی زوو ئاڵۆزییەکان کەم دەکاتەوە.
کاریگەری شێرپەنجەی مەمک لەسەر جەستە چۆن دەردەکەوێت؟
نەخۆشییەکە لە خانەکانی مەمک دەست پێدەکات، بەڵام ڕەنگە بڵاوبێتەوە بۆ ناوچەکانی تری جەستە. ئەم کاریگەرییانە بەم شێوەیە دەردەکەون:
گۆڕانکاری لە مەمک و پێست
نیشانەکانی شێرپەنجەی مەمک زۆرجار لە یەک مەمکدا دەردەکەون. لە گرنگترینیان:
- دەرکەوتنی گرێیەکی ناریگولەرشێوە کە زۆرجار ئازاری نییە، هەرچەندە هەندێکیان ڕەنگە خڕ و ئازاربەخش بن.
- گۆڕانی قەبارە یان ڕەنگی مەمک، یان تێبینیی ئاوسان و سووربوونەوە.
- چوونەوەی نووکی مەمک بۆ ناوەوە، یان دەرچوونی شلەیەک کە ڕەنگە خوێنی تێدا بێت.
- هەستکردن بە ئازار کاتێک فشار دەخرێتە سەر مەمک، بەهۆی ئاوسانەوە.
- گۆڕانی پێست، لەوانە خارشێکی توند، وشکبوون و کونەکون‌بوونی پێست، یان دەرکەوتنی دەمڵ و ئەستووربوونی پێست.
کاریگەری لەسەر گرێکانی لەمفاوی و ژێرباڵ
لە قۆناغە پێشکەوتووەکاندا، ڕەنگە تومۆرەکان بگەنە گرێکانی لەمفاوی. ژێرباڵ بەهۆی نزیکیی لە مەمکەوە یەکێکە لە یەکەم ناوچەکان کە تووش دەبێت؛ ئەمەش دەبێتە هۆی دەرکەوتنی گرێ، ئاوسان و هەستکردن بە نەرمبوون لە ژێر باڵەکاندا.
بڵاوبوونەوە بۆ ئەندامە گرنگەکان
کاتێک نەخۆشییەکە لە ڕێگەی سیستەمی لەمفاوییەوە بڵاودەبێتەوە، ڕەنگە کێشە لە ئەندامە جیاوازەکان دروست بکات:
- سییەکان: بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە ڕەنگە ببێتە هۆی تەنگەنەفەسی و کۆکەی درێژخایەن.
- جگەر: ڕەنگە نیشانەکانی وەک زەردبوون، ئیۆدێما (کۆبوونەوەی شلە لە جەستەدا) و هەوکردنی زۆری سک دەرکەون.
- ئێسک و ماسولکەکان: دەبێتە هۆی ئازاری ماسولکە و ئێسک، ڕەقیی جومگەکان لە کاتی بەخەبوهاتندا، لەگەڵ زیادبوونی مەترسیی شکان و سنوورداربوونی جووڵە.
- سیستەمی دەمار: ئەگەر بگاتە مێشک، ڕەنگە ئاڵۆزی، سەرئێشە، لەدەستدانی بیرەوەری، تشەنج، و کێشەی قسەکردن یان لاوازیی بینین دروست ببێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری هۆرمۆنیی شێرپەنجەی مەمک
ئەم جۆرە چارەسەرییە بۆ شێرپەنجەی هەستیار بە هۆرمۆنەکانی ئیسترۆجین یان پرۆجێستیرۆن بەکاردێت، و ئامانجی ئەوەیە ڕێگری لە گەشەی خانە شێرپەنجەییەکان بکات یان پێش نەشتەرگەری قەبارەی تومۆر بچووک بکاتەوە.
ڕێکارەکانی چارەسەری هۆرمۆنی
ڕێگاکانی چارەسەری شێرپەنجەی مەمک بە هۆرمۆن پشت بە چەند میکانیزمێک دەبەستن:
- ڕێگریکردن لە بەستنەوەی هۆرمۆنەکان: بەکارهێنانی دەرمانەکانی وەک تامۆکسیفین، تۆریمفین و فۆڵڤێسترانت بۆ ڕێگریکردن لە گەیشتنی هۆرمۆنەکان بە وەرگرەکانی سەر خانە شێرپەنجەییەکان.
- کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی ئیسترۆجین: بەکارهێنانی دەرمانەکانی ڕاگرتنی ئەرۆماتاز (وەک ئاناسترۆزۆل، لێترۆزۆل و ئەگزمێستان) بۆ ئەو ژنانەی مانگانەیان وەستاوە.
- ڕێگریکردن لە کارکردنی هێلکەدان: بە لابردنی نەشتەرگەریی، یان بەکارهێنانی دەرمانی وەستاندنی کاری هێلکەدان، وەک لێوپرۆلاید و گۆسێرێلین.
کاریگەرییە لاوەکییەکان و مەترسییەکان
کاریگەرییە لاوەکییەکان بەپێی دەرمانەکە جیاوازن. هەڵچوونی گەرما، ئارەقی شەوانە، ماندووبوون، وشکیی ڤاژین و ئازاری جومگەکان لەوانەیە باو بن. مەترسییە کەمتر باوەکان بریتین لە پەڵەی خوێن لە ڕەگەکان، پووکانەوەی ئێسک، نەخۆشیی دڵ و کاتاراکت.
ئەگەری گەڕانەوەی نەخۆشی و نیشانەکانی
شێرپەنجەکە ڕەنگە زۆرجار لە ماوەی ٣ تا ٥ ساڵ دوای چارەسەری سەرەتایی بگەڕێتەوە؛ یان لە شوێنی نیشانەی برینەکە، یان لە ئەندامەکانی تر وەک جگەر یان سییەکان. نیشانەکانی گەڕانەوە بریتین لە:
- دۆزینەوەی گرێیەکی بچووک بە قەبارەی دانەی بازلیا، یان ناوچەیەک لە ژێر پێست کە وەک مەرمەری سپی وایە.
- گۆڕانی لەناکاوی شێوە یان قەبارەی مەمک.
- دەرکەوتنی کەندەڵەی بچووک، پەڕینەوەی پێست، یان هەوکردنی سوور و گەرم لە پێست یان نووکی مەمک.
پرسیارە باوەکان
کام گۆڕانکارییەکانی مەمک جێی نیگەرانییە؟
پێویستە سەرنج بدرێت بە دەرکەوتنی هەر گرێیەکی ناریگولەر، گۆڕانی ڕەنگ و قەبارەی مەمک، دەرچوونی شلەی خوێناوی لە نووکی مەمک، یان گۆڕانی دەست‌لێدانەکەی پێست کە ئەستوورتر یان پەڕیو دەبێت.
چۆن جۆری گونجاوی چارەسەری هۆرمۆنی هەڵدەبژێردرێت؟
پزیشکان لە هەڵبژاردنی چارەسەریدا پشت بە چەند فاکتەرێک دەبەستن؛ گرنگترینیان باری سووڕی مانگانەیە (وەستاوە یان نا)، ئاستی مەترسیی گەڕانەوەی شێرپەنجەکە، و کاریگەرییە لاوەکییە چاوەڕوانکراوەکانی هەر دەرمانێک.
ئایا فشارە کۆمەڵایەتییەکان کاریگەری لەسەر سەرکەوتنی چارەسەرییەکە هەیە؟
هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە فشارە کۆمەڵایەتییە کۆبووەکان و هەژاری ڕەنگە کاریگەریی نەرێنییان لەسەر ئەگەری تەواوکردنی چارەسەریی کیمیایی هەبێت و مەترسیی مردن زیاد بکەن.
کەی پێویستە دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر هەر یەکێک لەم نیشانانەی خوارەوە تێبینی کرد، پێویستە سەردانی پسپۆڕ بکەیت:
- دەرکەوتنی گرێیەکی نوێ لە مەمک یان ژێرباڵ کە بۆ ماوەی زیاتر لە یەک سووڕی مانگانە بەردەوام بێت.
- گۆڕانی لەناکاوی پێست، وەک سووربوونەوە یان ئاوسانی توند.
- تەنگەنەفەسی یان کۆکەی بەردەوام و بێ هۆکار.
- سەرئێشەی توند یان ئاڵۆزیی لەناکاو لە بیرەوەری و قسەکردندا.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- شێرپەنجەی لوبیولی لە شوێنی خۆیدا چییە؟
- کارسینۆمای لوبۆلی تهاجمی: نیشانە و چارەسەر
- کاریگەری چارەسەری شێرپەنجەی مەمک لەسەر دەرکەوتن
- شێرپەنجەی مەمکی بڵاوبووەوە: قۆناغی چوارەم
- زیاتر دەربارەی شێرپەنجەی مەمک
Photo: MTAPhotos, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team