خواردنەوەی گازدار نزیک کاتی خەوتن دەتوانێت ئارامگرتنت تێکبدات. کاریگەری خواردنەوەی گازدار لەسەر خەو بە کافئین، شەکر و کێشەی هەرسکردنەوە پەیوەندیدارە.
بۆچی کاریگەری خواردنەوەی گازدار لەسەر خەو گرنگە؟
خواردنەوە گازدارە شیرینکراوەکان (SSBs) دەتوانن کۆی ماوەی خەوی گەورەساڵان و منداڵان کەم بکەنەوە. ئەم خواردنەوانە بە چەند شێوازێک دەتوانن توانای خەوتن و بەردەوامبوون لە خەوتنت تێکبدەن:
- کافئین: زۆرێک لە خواردنەوە شیرینەکان کافئینیان تێدایە، کە وریایی زیاد دەکات. چونکە چەندین کاتژمێر دەخایەنێت تا کاریگەرییەکانی کەم ببنەوە، خواردنەوەیان لە درەنگانی ڕۆژدا خەوتنت قورس‌تر دەکات. توێژینەوەکان دەریان خستوە کە گەورەساڵانی کە شەوانە پێنج کاتژمێر یان کەمتر دەخەون، بە بەراورد بەوانەی لانیکەم حەوت کاتژمێر دەخەون، ٣٣% زیاتر خواردنەوەی شیرینکراوی کافئین‌داریان خواردووە.
- زیادبوونی کێش: بڕی زۆری شەکر ــ لە پێوانەیەکی ١٢ ئۆنسی‌دا ١٠ تا ١٣.٥ کەوچکی چای شەکر ــ دەتوانێت ببێتە هۆی قەڵەوی. کێشی زیادە هۆکارێکی سەرەکی مەترسیی وەستانی هەناسەی خەوی ڕێگری‌کارە، کە تێیدا کەسەکە بە هەناسەهەڵکێشان لە خەو هەڵدەستێتەوە، هەروەها هۆکاری خورەخورەیە. جگە لەوە، ئەو کەسانەی کێشی جەستەیان بە پێی بەرزی (BMI) ٣٠ کیلۆگرام لەسەر مەترێکی چوارگۆشە یان زیاترە، ڕەنگە تووشی نەخۆشیی کەم‌هەناسەیی قەڵەویی ببن؛ ئەمەش هەناسەدانیان کەم‌قووڵ دەکات و لە ڕۆژدا خەواڵوویی دروست دەکات.
- ناڕەحەتیی هەرسکردن: خواردنەوە گازدارەکان دەتوانن مەترسیی نیشانەکانی سووتانی دڵ کە خەو تێکدەدەن بە ٢٤% زیاد بکەن. ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە ترشیی گەدە دەچێتە ناو مری.
- پیشابکردنی شەوانە: خواردنەوەی ئەم خواردنەوانە، بە تایبەتی ئەوانەی کافئینیان تێدایە، دەتوانێت ببێتە هۆی پێویستی بە هەستان لە شەودا بۆ پیشابکردن.
هەروەها پەیوەندییەکی دوولایەنە هەیە: کەمی خەو دەتوانێت کاریگەری لەسەر هۆرمۆنەکانی وەک لیپتین و گرێلین دابنێت و وای لێبکات زیاتر هەست بە برسێتی بکەیت و حەزت بۆ خواردنەوە شیرینەکان زیاتر بێت.
جێگرەوەکانی ئاوە گازدار و خواردنەوە شیرینەکان
ئەگەر حەزت لە خواردنەوەی گازدارە، ئەم هەڵبژاردانە لەبەرچاو بگرە:
- ئاوە کانییە گازدارەکان: دەتوانن مەگنیزیۆم، سۆدیۆم و پۆتاسیۆم دابین بکەن.
- ئاوی تێکەڵکراو بە میوە و سەوزە: زیادکردنی خیار یان تووت بۆ ئاو، بێ زیادکردنی شەکر تامی پێ دەبەخشێت.
- ئاوە گازدارەکان و سێلتزەر: ئەمانە کالۆرییان نییە، بەڵام لە ئاوە گازداردا خوێی سۆدیۆم زیادکراوە. هەردووکیان بەهۆی گازی زۆرەوە دەتوانن کاتێک پاڵدەکەویت ببنە هۆی پڕبوونی سک یان گەڕانەوەی ترشی.
خواردنەوەی خواردنەوە گازدارەکان چۆن خەویان باشتر بکەن؟
بۆ باشترکردنی خەوتنت، هەوڵ بدە خواردنەوە شیرینکراوەکان کەم بکەیتەوە. دەتوانیت:
- خواردنەوە شیرینەکان بگۆڕیت بە ئاوی سارد یان ئاوی ١٠٠% میوە.
- بۆ کافئینی بەیانی، چا یان قاوەی بێ‌شەکر هەڵبژێریت و لە خواردنەوە کافئین‌دارەکان لە دوای نیوەڕۆ و ئێوارە خۆت بپارێزیت.
- ناونیشانی خۆراکییەکان بخوێنیتەوە بۆ چاودێریکردنی بڕی شەکر و کافئین.
پرسیارە باوەکان
کاریگەری خواردنەوەی گازدار لەسەر خەو چییە؟
دەتوانێت ماوەی خەو کەم بکاتەوە و بەهۆی وریایی دروستکراو لەلایەن کافئین، زیادبوونی کێش بەهۆی شەکر و کێشەی هەرسکردن وەک سووتانی دڵ، شێوازی خەو تێکبدات.
ئایا خواردنەوەی گازدار دەتوانێت ببێتە هۆی وەستانی هەناسەی خەو؟
خواردنەوەی گازدار بە ڕاستەوخۆیی هۆکاری ئەمە نییە، بەڵام بڕی زۆری شەکری دەتوانێت ببێتە هۆی قەڵەوی، کە هۆکاری سەرەکیی ئامادەکەر بۆ وەستانی هەناسەی خەوی ڕێگری‌کارە.
جیاوازی نێوان سۆدا، سێلتزەر و ئاوە گازدارەکان چییە؟
سۆدا شیرینکراوە؛ سێلتزەر و ئاوە گازدارەکان بە دەست گازدار دەکرێن (ئاوە گازدارەکەش خوێی سۆدیۆمی تێدایە)؛ ئاوە گازدارەکانیش ڕەنگە بە سروشتی گازدار بن و کانزایان تێدا بێت.
ئایا خواردنەوەی ڕژیمی دەتوانێت کاریگەری لەسەر خەو دابنێت؟
دەقی پێشکەشکراو بە تایبەتی باسی خواردنەوەی ڕژیمی ناکات، بەڵام ئاماژە بەوە دەکات کە کافئین و گازی ناو خواردنەوە گازدارەکان دەتوانن خەو تێکبدەن.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەت هەبوو، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە:
- لە شەودا بە خنکان یان هەناسەهەڵکێشان لە خەو هەڵدەستیتەوە.
- سووتانی دڵت زۆر دووبارە دەبێتەوە و ڕەنگە ئاماژە بێت بە نەخۆشیی گەڕانەوەی ترشیی گەدە و مری (GERD).
- لە ڕۆژدا زۆر خەواڵوو دەبیت.
- بێخەوی بەردەوام یان تێکچوونی توندی شێوازی خەوتنت هەیە.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە ئەگەر پرسیارت لەبارەی دۆخێکی پزیشکییەوە هەیە، ڕاوێژ بە پزیشک یان دابینکەرێکی تری چاودێریی تەندروستیی شایستە بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوتن لە هاوایی: هۆکار و ڕەوتەکان
- ئاوی گەرم شەوانە بۆ لاغری: سوود و ڕێنمایی
- ڤیتامین بۆ خەوتن؛ ڕێنمایی تەندروستی
- تروما و خەو: کێشەکان و ڕێگاکانی باشترخەوتن
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team