پەیوەندیی دوولایەنەی نێوان خواردن و پشوودان بناسە؛ کاریگەری خواردنی زۆر لەسەر خەو و ڕێکخستنی ئارەزووی خواردن، و ڕێگاکانی پشووی باشتر فێربە.
پەیوەندیی نێوان خەو و خواردنی زۆر
پەیوەندییەکی بەهێز هەیە لە نێوان ئەوەی دەیخۆین و ئەوەی چۆن دەخەوین. کاتێک پشووی پێویست وەرناگریت، مێشک و هۆرمۆنەکانت دەگۆڕێن بە شێوەیەک کە ئەگەری خواردنی خۆراکی ناسالم و پڕکالۆری زیاتر دەکات. ئەمە زۆرجار بەهۆی ئەوەوە ڕوودەدات کە کەمی خەو ئاستی دوو هۆرمۆنی گرنگ دەگۆڕێت: گرێلین، کە نیشانەی برسێتییە، و لێپتین، کە نیشانەی تێربوونە. بە تایبەتی، کەمی خەو دەتوانێت ئاستی گرێلین بەرز بکاتەوە و ئاستی لێپتین دابەزێنێت، کە ئارەزووی خواردن زیاد دەکات.
هەروەها، کەمی خەو کاریگەری لەسەر ئەو ناوچە مێشکییانە دەکات کە پەیوەندییان بە خۆشی و پاداشتەوە هەیە. ئەمە خۆراکە پڕکالۆرییەکان لەبەرچاو خۆشتر دەکات و مەترسی قەڵەوی زیاد دەکات؛ ئەم ئاراستەیە لە گەورەساڵان، هەرزەکاران و منداڵانی بچووکیشدا بینراوە.
کاریگەری خواردنی زۆر لەسەر کوالێتی خەو
خواردنی کالۆریی زۆر، بە تایبەتی ئەو خۆراکانەی چەوریی تێری و شەکری زۆر و ڕیشاڵی کەمیان هەیە، پەیوەندی بە بێداربوونەوەی زۆرتری شەوانەوە هەیە. چەند هۆکارێک ڕوون دەکەنەوە بۆچی خواردنی زۆر کاریگەری لەسەر خەو دادەنێت:
- پێویستیی هەرسکردن: جەستە بۆ هەرسکردنی ژەمێکی گەورە پێویستی بە وزەیەکی بەرچاو هەیە. لەبەر ئەوەی هەرسکردن بە شێوەی ئاسایی لە کاتی پشووداندا خاو دەبێتەوە، ژەمێکی قورس دەتوانێت لەگەڵ پرۆسە سروشتییەکانی خەوی جەستە ناکۆک بێت.
- پلەی گەرمیی جەستە: هەندێک ژەمی گەورە دەتوانن پلەی گەرمیی ناوەوەی جەستەت بەرز بکەنەوە، ئەمەش ڕێگری دەکات لەوەی جەستەکە بۆ خەوی قووڵ بەو شێوەیەی پێویستە سارد ببێتەوە.
- ناڕەحەتیی جەستەیی: خواردنی زۆر دەتوانێت هەست بە پڕبوونی زۆر دروست بکات یان ببێتە هۆی گەڕانەوەی ترشەڵۆکەی گەدە. سوتانی دڵ، کە زۆرجار بەهۆی خۆراکی چەور، توند یان چۆکلێتەوە دەست پێدەکات، دەتوانێت خەوتنی باش قورس بکات.
ئەمە بازنەیەک دروست دەکات کە تێیدا خەوی خراپ خواردنی زیاتر بەدوای خۆیدا دەهێنێت و زیادبوونی کێشی جەستە لەوانەیە مەترسی وەستانی هەناسە لە خەودا بەهۆی گیرانی ڕێگای هەناسە زیاد بکات و پشوودان زیاتر تێک بدات.
ڕێنمایی بۆ پشوودان دوای ژەمێکی گەورە
ئەگەر زۆرت خواردووە، دەتوانیت ئەم هەنگاوانە بنێیت بۆ باشترکردنی شەوت:
- چاوەڕێ بکە پێش ئەوەی پاڵ بکەویت: هەوڵ بدە ٣ بۆ ٤ کاتژمێر بۆ هەرسکردن تەرخان بکەیت پێش چوونە جێگا.
- ئاوت بخۆرەوە: ئاو بخۆرەوە، بەڵام لە خواردنەوەی گازدار دووربکەوە چونکە گاز دروست دەکەن.
- لە ماددە هاندەرەکان دووربکەوە: کافایین و ئەلکۆل بەکارمەهێنە.
- بە نەرمی بجوڵێ: کشانەوەی سووک بکە یان بە خاوێنی پیاسە بکە.
- گەڕانەوەی ترشەڵۆکە کۆنترۆڵ بکە: بە لای چەپدا پاڵ بکەوە یان سەری جێگاکەت بە ٦ ئینچ بەرز بکەرەوە بۆ ڕێگریکردن لە سوتانی دڵ.
- ژینگەکەت ڕێک بخە: ژوورەکەت تاریک و بێدەنگ بهێڵەوە بۆ ئەوەی ئەگەر لە خەو هەستایت، بتوانیت دووبارە بخەویتەوە.
خواردن پێش خەو و مێتابۆلیزم
کاتی خواردن هەمان گرنگییەکی بڕی خواردن هەیە. خواردن لە ماوەی سێ کاتژمێر پێش کاتی خەوتن دەتوانێت ئەگەری تێکچوونی خەو و گەڕانەوەی ترشەڵۆکە زیاد بکات. لەبەر ئەوەی ڕیتمی خولیی ڕۆژانەی جەستە بۆ ڕێکخستنی شەکری خوێن و هەرسکردن لە ڕۆژدا دانراوە، خواردنی درەنگ دەتوانێت کاریگەریی نەرێنی لەسەر مێتابۆلیزم دابنێت و چەوریی جەستە زیاد بکات. زۆربەی بەڵگەکان پێشنیار دەکەن کە زۆربەی کالۆرییەکانت لە کاتژمێرەکانی ڕۆژدا بخۆیت.
پرسیارە باوەکان
ئایا کەمی خەو و خواردنی زۆر پەیوەندییان هەیە؟
بەڵێ. پشووی نەبوون بە ئەندازەی پێویست هۆرمۆنەکانی وەک گرێلین و لێپتین تێک دەدات و چالاکیی مێشک دەگۆڕێت؛ ئەمە خۆراکە پڕکالۆرییەکان خۆشتر دەکات و برسێتیی گشتی زیاد دەکات.
خواردنی زۆر چۆن کاریگەری لەسەر خەو دادەنێت؟
ژەمی گەورە دەتوانێت پرۆسەی ساردبوونەوەی جەستە تێک بدات، جەستە ناچار بکات لەبری پشوودان سەرنج بخاتە سەر هەرسکردن، و ببێتە هۆی سوتانی دڵ یان گەڕانەوەی ترشەڵۆکە؛ هەموو ئەمانە خەو تێک دەدەن.
واتای خواردنی زۆر لە شەودا چییە؟
خواردنی ژەمێکی قورس لە درەنگانی ئێوارەدا دەتوانێت مێتابۆلیزم تێک بدات و بەهۆی ناکۆکیی نێوان هەرسکردن و کاتی ناوەکیی جەستە، مەترسی قەڵەوی و تێکچوونی خەو زیاد بکات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر لەبارەی خۆراک یان شێوازی خەوتنت نیگەرانیت هەیە، لەگەڵ پسپۆڕێکی تەندروستی یان خۆراکناس قسە بکە. ئەگەر ئەمانە ئەزموون دەکەیت، داوای ڕاوێژی پزیشکی بکە:
- بەردەوام لە خەو هەڵدەستیت.
- گەڕانەوەی ترشەڵۆکەی درێژخایەن یان سوتانی دڵی توندت هەیە.
- کۆنترۆڵکردنی ئارەزووی خواردن یان زیادبوونی چاوەڕواننەکراوی کێشت بۆ قورسە.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ، دەستنیشانکردن یان چارەسەری پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ژێلی بیلدر بۆ عادەتی خەوی باشتر
- دۆزی مێلاتۆنین بۆ خەوتن: ڕێنمایی بەکارهێنان
- ئامێری BiPAP چییە و چۆن کار دەکات؟
- کاریگەریی ماسکی خەونی ئاگایانە
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team