ڤیتامین D و ئەنفلۆنزا و سەرماخواردن پەیوەندییان هەیە؛ ئەم ڤیتامینە مەترسی تووشبوونیان کەم دەکات، بە تایبەتی لە کەسانی کە ئاستی خوێنیان کەمە.
پەیوەندیی ڤیتامین D و ئەنفلۆنزا و سەرماخواردن لە پاراستندا
پاراستنی ئاستی ئاسایی ئەم ڤیتامینە لە خوێن، دەرفەتی تووشبوون بە سەرماخواردن و ئەنفلۆنزا کەم دەکات. لە کەسانی کە ئاستی ڤیتامینەکەیان کەمە، بەکارهێنانی پاشکۆکانی بەردەوام، جا ڕۆژانە بێت یان هەفتانە، مەترسی تووشبوون بە نیوە کەم دەکات. هەروەها ئەم پاشکۆیانە یارمەتی پاراستنی منداڵانی تەمەنی قوتابخانە دەدەن لە تووشبوون بە سەرماخواردن و ئەنفلۆنزای وەرزی لە زستاندا.
ڤیتامینەکە بەو شێوەیە پشتگیری جەستە دەکات:
- خانە بەرگرییەکان چالاک دەکات بۆ بەرزکردنەوەی کارایی وەڵامدانەوە لە دژی ڤایرۆسەکان و لەناوبردنیان.
- بڕی پەپتایدە دژە میکرۆبەکان زیاد دەکات؛ ئەمانە ماددەیەکن کە وەک دژەزیندەی سروشتی کار دەکەن و توانای سییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تووشبوون بەهێز دەکەن.
لە بەرامبەردا، کەمی ئەم ڤیتامینە پەیوەندی بە لاوازیی کارکردنی سییەکان و دابەزینی بەرگریی جەستەوە هەیە. ئەمە لە زستاندا باوە، چونکە کەمتر بەرکەوتنی تیشکی خۆر هەیە.
بۆیە، پەیوەندیی نێوان ڤیتامین D و ئەنفلۆنزا و سەرماخواردن لە ڕووی پاراستنەوە گرنگە.
ڤیتامین D و ڤاکسینی ئەنفلۆنزا
زانیارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڤیتامین D لە ڕووی پاراستن لە هەوکردنی توندی ڕێگای هەناسەداندا لەوانەیە کاریگەرییەکی وەک کاریگەریی ڤاکسینی ئەنفلۆنزای پێدراو بە دەرزی هەبێت؛ لەگەڵ ئەوەی پاشکۆکان هەڵبژاردەیەکی کەم‌تێچووتر و سەلامەتترن.
سەرچاوەکانی ڤیتامینەکە و دۆزی پێشنیارکراو
دەتوانرێت ڤیتامینەکە بە بەرکەوتنی ڕوو و بازوو و لاقەکان بە تیشکی خۆر بۆ ماوەی ٥-١٠ خولەک، ٢-٣ جار لە هەفتەیەکدا، بەدەست بهێنرێت. هەروەها لە خواردنی جۆراوجۆردا هەیە، لەوانە:
- ماسیی چەور (تونا، سامۆن، مەکریل و بەڕبوون).
- زەردەی هێلکە و قارچ.
- شیر، دانەوێڵە و ئاوی پرتەقاڵی دەوڵەمەندکراو.
دۆزی ڕۆژانەی پێشنیارکراو بۆ پاشکۆکان ئەمانەن:
- لە کاتی لەدایکبوونەوە تا تەمەنی یەک ساڵ: ٤٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی.
- لە تەمەنی یەک ساڵ تا ١٨ ساڵ: ٦٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی.
- گەورەساڵان تا تەمەنی ٧٠ ساڵ: ٦٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی.
- ئەوانەی تەمەنیان لە ٧٠ ساڵ زیاترە: ٨٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی.
- ژنان لە ماوەی دووگیانی یان شیرداندا: ٦٠٠ یەکەی نێودەوڵەتی.
جیاوازیی نێوان سەرماخواردن و ئەنفلۆنزا
تووشبوون بە سەرماخواردن لە چەند ڕووێکەوە لە ئەنفلۆنزا جیاوازە:
- سەرماخواردن: بە هێواشی دەست پێدەکات و ڕێگای سەرەوەی هەناسەدان (لووت و قوڕگ) دەگرێتەوە؛ لەگەڵ پڕژان و ڕژانی لووت و هەندێک جار تاوێکی سووک (کەمتر لە ١٠٠ پلەی فەڕەنهایت) دەبێت.
- ئەنفلۆنزا: نیشانەکانی لەناکاو دەردەکەون و توندترن؛ وەک بەرزبوونەوەی توندی پلەی گەرمی (١٠١-١٠٢ پلەی فەڕەنهایت)، ئازاری توندی ماسولکەکان و ماندووبوونی گشتی کە ڕێگری لە چالاکییە ڕۆژانەکان دەکات.
چۆن دەتوانرێت بەرگریی جەستە باشتر بکرێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە ئەنفلۆنزا و سەرماخواردن؟
دەتوانرێت بەرگریی جەستە بە شوێنکەوتنی شێوازێکی تەندروستی ژیان بەهێز بکرێت، کە ئەمانە دەگرێتەوە:
- خەوی پێویست بۆ ماوەی ٧-٨ کاتژمێر.
- خواردنەوەی ٨-١٠ پەرداخ ئاو لە ڕۆژێکدا.
- وەرزشکردنی بەردەوام و کەمکردنەوەی فشاری دەروونی.
- خواردنی خۆراکی دەوڵەمەند بە ئۆمێگا ٣ و دژە ئۆکسیدانەکان، لەگەڵ کەمکردنەوەی شەکر.
- بەکارهێنانی پاشکۆی ڤیتامین D ئەگەر کەمییەکە لە خوێندا پشتڕاست کرابێتەوە.
پرسیارە باوەکان
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
ئەگەر هەناسەدان قورس بوو، ئازار یان فشار لە سنگدا هەبوو، تاو بەردەوام بوو و بە دەرمان دابەزی نەکرد، یان وشکبوونەوەی توند ڕوویدا، دەبێت دەستبەجێ یارمەتی پزیشکی داوا بکرێت. هەروەها ئەگەر نیشانەکان زیاتر لە ٧-١٠ ڕۆژ بەردەوام بوون و باش نەبوون، یان نیشانەی خراپتربوون لە کەسانی بەساڵاچوو، منداڵان یان ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە دەرکەوت، پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
چۆن جیاوازیی نێوان سەرماخواردن و سەرماخواردنی هەستیاری بناسمەوە؟
سەرماخواردن بە گشتی کەمتر لە دوو هەفتە دەخایەنێت و توندیی نیشانەکانی دەگۆڕێت؛ ترشۆکی لووتیشی ئەستوورە (زەرد یان سەوز). بەڵام سەرماخواردنی هەستیاری زیاتر لە دوو هەفتە دەخایەنێت، توندیی نیشانەکانی جێگیرە و هەموویان لە یەک کاتدا دەردەکەون؛ ترشۆکی لووتیشی ڕوون و شلە.
چارەسەری سەرماخواردن و ئەنفلۆنزا چییە؟
چاکبوونەوە پشت بە پشووی تەواو، خواردنەوەی شلەی گەرم و ئاو، و خواردنی دژەئازار و دابەزێنەری تاو لە کاتی پێویستدا دەبەستێت. پێشنیار دەکرێت لە دژەزیندەکان دوور بکرێتەوە، چونکە ڤایرۆس چارەسەر ناکەن و لەوانەیە بارودۆخەکە خراپتر بکەن.
بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی ئیمفیزێمی سییەکان و چارەسەر
- ڕۆژی جیهانی سینه‌په‌لو و ڕێگاکانی پاراستن
- چارەسەری کۆکەی وشک: ڕێگای ماڵەوە و دەرمان
- چارەسەری جۆرەکانی کۆکە و ڕێگاکانی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team