ناسینی جیاوازیی نێوان گرفتنی لووت و ئینفلۆنزا یارمەتیت دەدات چاودێریی گونجاو هەڵبژێریت، چونکە ڤایرۆسەکانیان و توندی کاریگەرییان لەسەر جەستە جیاوازن.
جیاوازیی نێوان گرفتنی لووت و ئینفلۆنزا
هەردوو دۆخەکە لە هەندێک نیشانەدا وەک کۆکە و ئازاری قوڕگ هاوبەشن، بەڵام لە چەند خاڵێکی سەرەکیدا جیاوازن:
- هۆکارەکان: نزیکەی ٢٠٠ جۆری ڤایرۆس (وەک ڤایرۆسی ڕاینا و ڤایرۆسە کۆرۆنا وەرزییەکان) دەبنە هۆی گرفتنی لووت، لە کاتێکدا تەنها سێ جۆری ڤایرۆس ئینفلۆنزا دروست دەکەن، لەوانە ئینفلۆنزای B.
- خێرایی دەرکەوتن: نیشانەکانی گرفتنی لووت بە هێواشی لە ماوەی یەک یان دوو ڕۆژدا پەرە دەسەنن، بەڵام نیشانەکانی ئینفلۆنزا لەناکاو و خێرا، لە ماوەی یەک تا سێ ڕۆژ دوای تووشبوون دەردەکەون.
- توندی: گرفتنی لووت زۆرجار کەمتر توندە، بەڵام ئینفلۆنزا بە تاوی لەناکاو لە نێوان ٣٨ و ٤٠ پلەی سیلیزی، ماندووبوونی زۆر و ئازاری توندی ماسولکەکان دەناسرێتەوە.
- کاریگەری: گرفتنی لووت زیاتر کاریگەری لەسەر سیستەمی هەناسەدانی سەرەوە (لووت و کەڤتی سینۆسەکان) دەکات، بەڵام ئینفلۆنزا بە شێوەیەکی سەرەکی سیستەمی هەناسەدانی خوارەوە دەگرێتەوە.
نیشانەکانی هەر یەک لە دۆخەکان
نیشانەکانی گرفتنی لووت:
- لووت‌ڕژان کە بە موخاتی ڕوون دەست پێدەکات و دواتر ئەستوور و سەوز دەبێت.
- گیربوونی لووت و پژمین.
- ئازاری قوڕگ و کۆکە.
- ڕەنگە تاوی سووک، سەرئێشە یان ماندووبوونیش هەبێت.
نیشانەکانی ئینفلۆنزا:
- بەرزبوونەوەی توندی پلەی گەرمیی جەستە و لەرز.
- کۆکەی وشکی سنگ (کە ڕەنگە لە سەرەتاوە تەڕ بێت).
- ئارەق‌کردن و هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر کە پێویستی بە پاڵکەوتن دروست دەکات.
- سەرئێشەی توند و ئازاری جەستە.
- ڕەنگە دڵتێکچوون یان سکچوون ڕووبدات.
پێشگیری لە تووشبوون و بڵاوبوونەوە
ئەم ڤایرۆسانە لە ڕێگەی وردەئاوی دەرچوو لە کۆکە یان پژمین، یان بە دەست‌لێدان بە ڕووی پیسبوو وەک دەستگێرەی دەرگا دەگوازنەوە. بۆ کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەیان پێشنیار دەکرێت:
- لە کاتی پژمین دەستمال بەکاربهێنە و دەستبەجێ فڕێی بدە.
- بەردەوام دەستەکانت بشۆ، یان ماددەی پاککەرەوەی دەستی کە لانیکەم ٦٠% ئەلکۆڵی تێدایە بەکاربهێنە.
- لە شوێنە گشتییەکاندا خۆت لە دەست‌لێدان بە چاو، لووت و دەم بپارێزە.
- ئەو ڕووانە پاک بکەرەوە کە زۆرجار دەستیان لێدەدرێت.
- بۆ ئەو گرووپانەی پێیان پێشنیار کراوە، ڤاکسینی ساڵانەی ئینفلۆنزا وەربگرە.
چۆن لە ماڵەوە مامەڵە لەگەڵ گرفتنی لووت بکەیت
کەسانی تەندروست دەتوانن نیشانەکانی گرفتنی لووت بەبێ سەردانی پزیشک کۆنترۆڵ بکەن بە:
١. پشوودانی تەواو و خۆپاراستن لە ماندووبوونی جەستەییی قورس.
٢. خواردنەوەی بڕێکی زۆر شلە (وەک ئاو و شۆربای مریشک) بۆ خۆپاراستن لە وشکبوونەوە و کەمکردنەوەی ئەستووری موخات.
٣. بەکارهێنانی دەرمانی ئازارشکێن وەک پاراسیتامۆڵ یان ئیبۆپرۆفین بۆ کەمکردنەوەی ئازار.
٤. خەوی بەشی (٨ کاتژمێر یان زیاتر) بۆ بەهێزکردنی بەرگریی جەستە.
ئەو گرووپانەی زیاتر مەترسیی ئاڵۆزییان هەیە
مەترسیی تووشبوون بە ئاڵۆزییەکانی سنگ، وەک سییەڵە یان هەوکردنی برۆنشی، لەم کەسانەدا زیاترە:
- بەساڵاچووانی تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ زیاترە.
- ژنانی دووگیان.
- ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، وەک شەکرە، هەناسەتەنگی، نەخۆشیی دڵ، یان کەم‌کاریی گورچیلە و جگەر.
- ئەو کەسانەی کەمبەرگرن یان پێشتر تووشی سکته‌ی مێشک بوون.
پرسیارە باوەکان
بۆچی گرنگە جیاوازیی نێوان ئەم نەخۆشییانە بزانین؟
چونکە ئاڵۆزییەکانی ئینفلۆنزا ڕەنگە زۆر مەترسیدار بن و ببنە هۆی سییەڵەیەک کە پێویستی بە مانەوە لە نەخۆشخانە هەیە، یان تەنانەت ببنە هۆی مردن؛ لە کاتێکدا ئاڵۆزییەکانی گرفتنی لووت زۆرجار سووکن، وەک هەوکردنی کەڤتی سینۆسەکان.
ڤایرۆسەکان بۆ چەند ماوەیەک لە دەرەوەی جەستە زیندوو دەمێننەوە؟
ماوەکە لە چەند کاتژمێرێکەوە تا چەند ڕۆژ دەخایەنێت و بە جۆری ڤایرۆس، سروشتی ڕووی شتەکە (ڤایرۆسەکان لەسەر ڕووی ڕەق زیاتر لەسەر قوماش دەمێننەوە) و بارودۆخی ژینگە وەک شێ و پلەی گەرما پەیوەستە.
ئایا دەرمانی دژەباکتریا ئەم دۆخانە چارەسەر دەکات؟
نەخێر، چونکە گرفتنی لووت و ئینفلۆنزا بە ڤایرۆس دروست دەبن، و دەرمانی دژەباکتریا تەنها تووشبوونی بەکتریایی چارەسەر دەکات. بەکارهێنانی بێ‌پێویستی ئەم دەرمانانە ڕەنگە ببێتە هۆی دەرکەوتنی جۆرە بەکتریای بەرگری‌دار.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکە:
- هەناسەتەنگی یان ئازاری توندی سنگ.
- تاوی زۆر بەرز کە لەگەڵ سەرئێشەیەکی نائاسایی یان ئازاری سکدا بێت.
- کۆکەیەک کە موخاتی سەوز دەردەخات.
- سەختی لە خواردن و خواردنەوە.
- ئەگەر نەخۆشییەکی درێژخایەنت هەیە (وەک شەکرە یان هەناسەتەنگی) و نیشانەکانت دەرکەوتوون.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ یان دەستنیشانکردنی پزیشکی ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤیتامین D و ئەنفلۆنزا و سەرماخواردن: پەیوەندییەکە
- نیشانە ئاگادارکەرەوەکان لە ئەمبولی سییەکان
- هۆکار و چارەسەری برۆنکایت؛ ڕێنمایی تەندروستی
- هۆکاری خەفەبوون لە خەودا و چارەسەرەکان
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team