ڤاکسین لە کاتی دووگیانیدا دەتوانێت کۆرپە لە مەترسییەکانی تووشبوون بە ئەنفلۆنزا بپارێزێت و ئەگەری ئاڵۆزییە توندەکانی دوای لەدایکبوون کەم بکاتەوە.
گرنگیی ڤاکسین لە کاتی دووگیانیدا و گرووپە مەترسیدارەکان
دووگیانان لەو گرووپانەن کە پێشنیار دەکرێت ساڵانە ڤاکسین وەربگرن بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشی و ئاڵۆزییەکانی. توێژینەوەکان نیشان دەدەن مەترسیی تووشبوونی ئەو منداڵانەی دایکەکانیان ڤاکسینیان وەرگرتووە بە ڕێژەی ٤١% کەمتر بووە؛ هەروەها ئەو حاڵەتانەی پێویستیان بە مانەوە لە نەخۆشخانە بووە بە ڕێژەی ٣٩% کەم بوونەتەوە، بەهۆی بەرزبوونەوەی ئاستی دژەتەنەکان لەو منداڵانەدا.
جگە لە دووگیانان، ئەم گرووپانەی دیکەش ڕووبەڕووی مەترسییەکی بەرزن:
- شیرخۆر و منداڵانی بچووک.
- کەسانی بەساڵاچوو.
- ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، وەک شەکرە، ئەسمە، نەخۆشیی گورچیلە و جگەر، فیبڕۆزی کیسەیی، قەڵەوی و شێرپەنجە.
جۆرەکانی ڤاکسینی ئەنفلۆنزا کە بەردەستن
هەڵبژاردەکانی ڤاکسین بەپێی تەندروستی و تەمەن جیاوازن:
- دەرزیی ناو ماسولکە: ڤایرۆسی مردووی تێدایە و بە گشتی بۆ ئەوانەی هەستیارییان بە هێلکە هەیە سەلامەتە.
- ڤاکسینی بێ هێلکە: بۆ ئەوانەی هەستیاریی توندیان بە هێلکە هەیە تایبەتە.
- دۆزی بەهێزکراوی فلوزن (Fluzen): بۆ کەسانی تەمەنی ٦٥ ساڵ و زیاترە، چونکە سیستەمی بەرگریی جەستەیان لاوازە.
- سپڕەی لووت: ڤایرۆسی زیندووی تێدایە و بۆ کەسانی تەندروستی نادووگیان، لە تەمەنی ٢ تا ٤٩ ساڵ بەکاردێت.
کاریگەرییە لاوەکییەکان و چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵیان
دوای ڤاکسینکردن، هەندێک نیشانەی ئاسایی دەردەکەون و بۆ ماوەی یەک یان دوو ڕۆژ دەمێننەوە، وەک:
- ئاوسان، سووربوونەوە یان ئازار لە شوێنی دەرزییەکە.
- سەرئێشە، ماندووبوون یان دڵتێکچوون.
- بەرزبوونەوەیەکی کەمی پلەی گەرمی (کە لە ٣٨ پلەی سیلیزی زیاتر نابێت).
- ئازاری ماسولکە یان جومگە و لەرز.
بۆ کەمکردنەوەی ئەم نیشانانە، دەتوانرێت شلەی زۆر بخۆرێتەوە، بەردەوام باڵ بجوڵێندرێت و دەرمانی کەمکەرەوەی ئازار، وەک ئەسیتامینۆفین، بەکاربهێنرێت. بەڵام دووگیانان نابێت ئیبۆپرۆفین بخۆن، مەگەر بە پێشنیاری پزیشک.
کەی پێویستە پزیشک ببینرێت؟
ئەگەر نیشانەکانی هەستیاریی توند یان نیشانەی نائاسایی دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت. لەوانە:
- سەختیی هەناسەدان، یان دەنگی فیشەفیش و خشەی دەنگ.
- ئاوسانی دەوروبەری لێو یان چاو.
- زەردبوونی ڕووخسار یان خێرابوونی لێدانی دڵ.
- سەرگێژەی توند یان لاوازیی بەردەوامی جەستە.
پرسیارە باوەکان
لە کام کاتی ساڵدا پێشنیار دەکرێت ڤاکسین وەربگیرێت؟
باشترە تا کۆتایی مانگی ئۆکتۆبەر وەربگیرێت، چونکە جەستە دوو هەفتەی پێویستە بۆ دروستکردنی دژەتەنەکان. وەرگرتنی ڤاکسین زۆر زوو (لە مانگی ئاگۆست یان سێپتەمبەر) ڕەنگە ئاستی پاراستن لە دواتردا کەم بکاتەوە؛ بەڵام ڤاکسینکردن لە ماوەی وەرزەکەدا تا مانگی ژانویەردا بەردەوامە.
ئایا ڤاکسین دەتوانێت ببێتە هۆی تووشبوون بە نەخۆشییەکە؟
ڤاکسینی ناچالاک ڤایرۆسی زیندووی تێدا نییە، بۆیە ناتوانێت ببێتە هۆی تووشبوون بە ئەنفلۆنزا.
کێ نابێت ڤاکسین وەربگرێت؟
ئەو کەسانەی هەستیاریی زۆریان بە هەر یەکێک لە پێکهاتەکانی ڤاکسین هەیە، یان پێشتر دوای دۆزێکی ڤاکسینیان کاردانەوەی هەستیاریی توندیان هەبووە، نابێت ڤاکسین وەربگرن.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مەترسیی ئاڵۆزیی ئەنفلۆنزا بۆ کێ زیاترە؟
- کۆکەی وشک: هۆکار و ڕێگاکانی چارەسەر
- ئەگەر کۆرۆنات گرت چی بکەیت؟ ڕێنمایی تەندروستی
- چارەسەری گریپ بە شەش ڕێگای کاریگەر
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team