لەبارەی جۆرە جیاوازەکانی دەرمانی خەو بەبێ ڕەچەتە، بەکارهێنان، مەترسییەکانیان و جیاوازییان لەگەڵ دەرمانی ڕەچەتەییەوە بزانە.
تێگەیشتن لە دەرمانی خەو بەبێ ڕەچەتە
زۆر کەس بۆ چارەسەرکردنی بێخەوی، هەڵبژاردەی بێ ڕەچەتە بەکاردەهێنن. ئەم بەرهەمانە بە گشتی کاریگەریی ئارامکەرەوە دروست دەکەن و وای لە بەکارهێنەر دەکەن خەواڵوو ببێت. لە کاتێکدا دەتوانن بۆ کێشەی کورتخایەن، وەک جێت‌لاگ یان ماوەیەکی کورت لە بێخەویدا یارمەتیدەر بن، بە شێوەیەکی ئاسایی بۆ بەکارهێنانی درێژخایەنی بەردەوام دانەمەزراون.
ئەم بەرهەمانە بە پێی ماددەی چالاک و شێوازی ڕێکخستنیان پۆلێن دەکرێن:
- دژەهیستامینەکان: زۆرجار بۆ هەستیاری بەکاردەهێنرێن، بەڵام خەواڵوویی دروست دەکەن.
- پاشکۆ خۆراکییەکان: ئەمانە دەرهێنراوی گیا و هۆرمۆنی دەستکرد لەخۆدەگرن.
جۆرە باوەکانی دەرمانی بێخەوی
دژەهیستامینەکان
هەندێک دەرمانی خەوی بێ ڕەچەتە دژەهیستامینی نەوەی یەکەم بەکاردەهێنن بۆ دروستکردنی خەو.
- دیفێنهایدرامین: لە هەندێک دەرمانی جۆراوجۆری ئازار و هەستیارییدا هەیە. دەتوانێت یارمەتی کەس بدات بخەوێت، بەڵام لەوانەیە ڕۆژی دواتر هەست بە ماندوویی و خەواڵوویی بکات و خەوەکەشی کەمتر پشووبەخش بێت.
- دۆکسێلامین سەکسینات: زۆرجار لە دەرمانی سەرماخۆردندا بۆ چارەسەرکردنی پشوو و گیربوونی لووت بەکاردەهێنرێت؛ هەروەها دەتوانێت وەک چارەسەرێکی کورتخایەن بۆ بێخەوی بەکاربهێنرێت.
پاشکۆ خۆراکییەکان
ئەم بەرهەمانە وەک دەرمانەکان بە توندی لەلایەن FDA ڕێکناخرێن؛ واتە ناوەڕۆکی ڕاستەقینەیان لە براندێکەوە بۆ براندێکی تر دەگۆڕێت.
- مێلاتۆنین: وەشانی دەستکردی هۆرمۆنێکە کە مێشک بە شێوەی سروشتی بەرهەمی دەهێنێت. زۆرجار بۆ تێکچوونی خەوی شەفتی کار، جێت‌لاگ یان تێکچوونی دواخستنی قۆناغی خەو و بەئاگا هاتن بەکاردەهێنرێت.
- ڤالێریان: ڕیشەیەکی گیايیە کە بۆ نیگەرانی و خەو بەکاردەهێنرێت. بەڵگەکانی کاریگەرییەکەی بۆ بێخەوی یەکلاکەرەوە نین.
- CBD (کانابیدیۆڵ): بەرهەمێکە لە چەرس دروست دەکرێت و لەوانەیە نیگەرانی کەم بکاتەوە. ئێستا کاریگەرییەکەی بۆ بێخەوی لە ژێر توێژینەوەدایە، بەڵام هێشتا داتای یەکلاکەرەوە بەردەست نییە.
سەلامەتی و کاریگەرییە لاوەکییەکان
هەرچەندە بە گشتی بۆ بەکارهێنانی کورتخایەن سەلامەتن، ئەم بەرهەمانە مەترسییان هەیە. هەموو جۆرەکانیان دەتوانن ڕۆژانە خەواڵوویی دروست بکەن. دژەهیستامینەکان لەوانەیە ببنە هۆی قەبزی، تەمبوونی بینین یان سەختی لە میزکردن. مێلاتۆنین لەوانەیە ببێتە هۆی دڵتێکچوون، سەرئێشە یان سەرگێژی. ڤالێریان دەتوانێت وشکیی دەم یان ناڕەحەتیی گەدە دروست بکات.
هەندێک گرووپ پێویستیان بە وریایی تایبەت هەیە:
- بەساڵاچووان: بە تێپەڕبوونی تەمەن، سووتاندنی ماددەکان لە جەستەدا هێواشتر دەبێت؛ ئەمە دەتوانێت کاریگەریی خەواڵووکەری دژەهیستامینەکان درێژتر بکاتەوە و ببێتە هۆی سەرلێشێواوی.
- ئافرەتانی دووگیان یان شیردەر: ڤالێریان تەنها دەبێت بە چاودێریی پزیشکی بەکاربهێنرێت.
- بارودۆخی تەندروستیی دیاریکراو: ئەوانەی نەخۆشیی سەرعەیان هەیە یان دەرمانی ڕیقکەرەوەی خوێن بەکاردەهێنن، پێش بەکارهێنانی مێلاتۆنین دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
- دۆزی بەرز: بڕی زۆری دیفێنهایدرامین دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی توند، لەوانەش جەڵتەی دڵ یان هەڵچوونی مێشک.
پرسیارە باوەکان
چ دەرمانی خەوێک بەبێ ڕەچەتە هەیە؟
هەڵبژاردە باوەکان دژەهیستامینەکان وەک دۆکسێلامین و دیفێنهایدرامین، هەروەها پاشکۆکانی وەک مێلاتۆنین، ڕیشەی ڤالێریان و CBD لەخۆدەگرن.
ئایا دەرمان تەنها چارەسەری کێشەکانی خەوە؟
نەخێر. باشترکردنی ڕەفتاری تەندروستیی خەو، گۆڕینی شێوازی ژیان و وەرگرتنی ڕاوێژ، وەک چارەسەری ڕەفتاریی مەعریفی بۆ بێخەوی (CBT-I)، هەڵبژاردەیەکی کاریگەرن کە دەتوانن جێگرەوە یان تەواوکەری دەرمان بن.
کام دەرمانی خەوی بێ ڕەچەتە سەلامەتە؟
زۆربەیان بۆ بەکارهێنانی کورتخایەن سەلامەتن، بەڵام سەلامەتییان بە تەندروستی، تەمەن و دەرمانەکانی تری تاکەکەس پەیوەستە. هەمیشە لەگەڵ پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستی بپشکنە بۆ ئەوەی لە تێکەڵبوونی مەترسیداری دەرمانەکان خۆت بپارێزیت.
کام دەرمانی خەوی بێ ڕەچەتە باشترە؟
باشترین هەڵبژاردە بە هۆکاری کێشەی خەو و تەندروستیی گشتیی بەکارهێنەرەکەوە پەیوەستە. پزیشک دەتوانێت بە پێی نیشانە تایبەتەکان و مێژووی پزیشکی، یارمەتیت بدات هەڵبژاردەی گونجاو دیاری بکەیت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت
ئەگەر کێشەکانی خەوت زیاتر لە یەک هەفتە بەردەوام بوون، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستی بکە. هەروەها ئەگەر ئەمانە ئەزموون دەکەیت، پێویستە ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- خەواڵوویی توندی ڕۆژانە کە کاری ڕۆژانەت تێکدەدات.
- نیشانەکانی کاردانەوەیەکی توند، وەک سەختی لە هەناسەدان یان ئاوسان.
- سەرلێشێواوی یان سەرگێژیی توند، بە تایبەتی لە بەساڵاچوواندا.
- پێویستی بە زیادکردنی دۆز، چونکە بڕی ئێستا چیتر کاریگەر نییە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. پێش دەستپێکردنی دەرمانێکی نوێ یان گۆڕینی پلانی چارەسەرت، هەمیشە ڕاوێژ بە پزیشکت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کەمتر خەوتن بۆ خەوی باشتر
- خەون بینین کاریگەری لەسەر خەو هەیە؟
- ڕەچەتەی CPAP: ڕێنمایی وەرگرتن و کڕین
- ئەپنیاى خەو و تەندروستی گورچیلەکان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team