پاراستنی تەندروستی چاو پێویستی بە پابەندبوون بە ڕێنماییە پێشگیرییەکان لە چالاکییە ڕۆژانەکاندا هەیە، بۆ دوورکەوتنەوە لە برینداربوون و زیانی بینین.
چۆن لە بارودۆخی جۆراوجۆردا تەندروستی چاو بپارێزین؟
چاو ئەندامێکی زۆر هەستیارە؛ ئەستووری قەڵەوی چاو، کە پارێزەری چاوە، تەنها نیو میلیمەترە و ئەمەش وای کردووە بە خێرایی کاریگەری لەسەر دروست بێت.
پاراستنی چاو لە ماڵەوە و باخچەدا
برینداربوونی چاو لە باخچەدا زۆر ڕوودەدات؛ بۆیە پێویستە ئاگاداری لقەکانی دار بیت کە لە ئاستی چاون، و لە وردەپارچەکانی خاک کە بە با دەبەسترێنەوە دوور بکەویتەوە. هەروەها ئاگاداری ئاوی گۆڵەئاو و خاک بە، چونکە ئەگەری ئەوە هەیە میکرۆبی «ئەکانتامۆیبا»یان تێدا بێت کە برینی قەڵەفی چاو دروست دەکات. لەبەرچاوکردنی هەر جۆرە چاویلکەیەک، لەوانە چاویلکەی خۆر، ڕێگایەکی کاریگەرە بۆ پاراستن.
مامەڵەکردن لەگەڵ ماددە کیمیاییەکان و کاری دەستی
ماددە کیمیاییەکانی ماڵ، وەک پاککەرەوەکان و دەرمانی لەناوبردنی گیا و گیاوەڵە، سووتانی مەترسیدار دروست دەکەن. ماددە قەڵەوییەکان زیانبارترن لە ترشەکان، چونکە بە خێرایی زیاتر دەچنە ناو چاو. ئەگەر چاو بەرکەوتی، دەستبەجێ بە بڕێکی زۆر لە شلە بشۆرە؛ وەک شۆردەری چاو، محلولی شۆردنی لێنز یان ئاوی پاکی شێر.
لە کاتی ئەنجامدانی کاری دەستیشدا، پەرتبوونی پارچەی گەرم و وردی کانزایی دەتوانێت ببێتە هۆی دۆخی «پارچەی ئاسنی» کە کاریگەری لەسەر بینین دادەنێت؛ بۆیە پێویستە چاویلکەی ئاسایشی بەرگەری لێکدان لەبەر بکەیت.
پاراستن لە خۆر و کاتی چالاکییە کاتی بەسەربردن
ڕوانینی ڕاستەوخۆ لە خۆر، بە تایبەتی لە کاتی مانگگرتن، دەتوانێت تۆڕەچاو تێک بدات و برین یان سووتانی هەمیشەیی دروست بکات. پێشنیار دەکرێت چاویلکەی خۆری کوالێتی بەرز بەکاربهێنرێت کە پاراستن لە تیشکی سەرووی مۆر دابین دەکات.
لە چالاکییە وەرزشییەکاندا، تۆپی سکواش و ڕاکێت مەترسی بۆ چاو دروست دەکەن؛ بۆیە باشترە چاویلکەی ئاسایشی وەرزشی لەبەر بکرێت. هەروەها لە کاتی مەلەکردندا لە لەبەرکردنی لێنزی پەیوەندی خۆپارێزە و لەبری ئەوە چاویلکەی پارێزەر بەکاربهێنە.
سەلامەتی چاو لە شوێنی کار و لە کاتی لێخوڕین
کاتژمێرانی زۆری کارکردن لەبەردەم کۆمپیوتەر کاریگەری لەسەر چاو دادەنێت و دەتوانێت ببێتە هۆی سەرئێشە، خوران و قورسایی لە سەرنجگرتن. بۆ خۆپاراستن لەمە:
- بە شێوەیەکی ڕێکوپێک پشووی کورت بدە.
- سەیری شتە دوورەکان بکە، وەک ئەوەی لە پەنجەرەوە تەماشا بکەیت.
- ڕووناکییەکی گونجاو دابین بکە کە ڕەنگدانەوەی ڕووناکی لەسەر شاشە ڕێگری لێ بکات.
لە کاتی لێخوڕیندا، دڵنیابە لەوەی دەتوانیت لە دووری ٢٠ مەترەوە ژمارەکانی پەلاکەی ئۆتۆمبێلەکان بخوێنیتەوە. شۆفێران دەتوانن لە شەودا چاویلکەیەک بە پۆششی دژە ڕەنگدانەوە بەکاربهێنن بۆ کەمکردنەوەی بریسکە.
فشاری چاو و نیشانەکانی تەندروستی
پێوانەکردنی فشاری شلەی ئاوی ناو چاو نیشانەیەکی سەرەکیی تەندروستیی چاوە و یارمەتی دەدات نەخۆشییەکانی وەک گلوکۆما دەستنیشان بکرێن.
مەودای فشاری چاو
لەسەر ژمارەیەکی دیاریکراو و سەلامەت بۆ هەمووان، بۆچوون جیاوازە؛ بەڵام زۆربەی توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە مەودای ئاسایی لە نێوان ١٠ و٢١ ملم زێویدایە. ئەم نرخە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر دەگۆڕێت، یان لە ماوەی ڕۆژێکدا کەمێک دەگۆڕێت؛ بەڵام گۆڕانی زۆر مەترسیدارە.
بەرزبوونەوە و نزمبوونەوەی فشار
- بەرزبوونەوە: کاتێک فشار لە ٢١ ملم زێویدا زیاتر دەبێت؛ ئەمە دەتوانێت نیشانەی ئەگەری گلوکۆما بێت کە عەصەبی بینین زیانبار دەکات.
- نزمبوونەوە: کاتێک فشار لە ٦.٥ ملم زێویدا کەمتر دەبێت؛ ئەمە دەتوانێت لە جیاکەوتنەوەی تۆڕەچاو یان هەندێک دەرمان وەک بلۆکەرەکانی بێتاوە سەرچاوە بگرێت.
ئەو هۆکارانەی کاریگەری لەسەر فشار دادەنێن
چەندین هۆکار کاریگەری لەسەر ئاستی فشار دادەنێن؛ لەوانە تەمەن (بەتایبەتی دوای چل ساڵی)، مێژووی خێزانی، ڕەچەڵەک (کە بەرزبوونەوەی فشار لە کەسانی ڕەچەڵەکی ئەفریقی زیاترە، بەهۆی ئەستووری کەمی قەڵەفی چاو)، هەروەها بەکارهێنانی دەرمانی ستێرۆید بۆ ماوەیەکی درێژ یان تووشبوون بە نەخۆشی شەکرە.
ڕێنمایی گشتی بۆ بەهێزکردنی تەندروستی چاو
- خواردن: خواردنی ئەو خۆراکانەی ئۆمێگا ٣، ڤیتامین C، ڤیتامین E و ماددە دژە ئۆکسیدبوونەکانیان زۆرە؛ ئەم ماددانە لە سەوزە پەڕەقوڵە تاریکەکاندا هەن.
- خوونەریتە تەندروستییەکان: وازهێنان لە جگەرەکێشان بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی تاریکبوونی لەوحەی چاو، و کەمکردنەوەی بەکارهێنانی کافەین؛ چونکە یەک فنجان قاوە دەتوانێت بۆ ماوەی ٩٠ خولەک فشار بەرز بکاتەوە.
- شێوازی ژیان: خواردنەوەی شلەکان بە درێژایی ڕۆژ دابەش بکە، لەبری ئەوەی بڕێکی زۆر لە یەک جاردا بخۆیتەوە؛ هەروەها لە کاتی خەوتندا بالیفێکی ئیسفەنجی بەکاربهێنە بۆ ئەوەی سەرت کەمێک بەرز بێت و فشار دابەزێت.
پرسیارە باوەکان
فشاری چاو چییە؟
پێوانەی فشاری شلەی ئاوی ڕوونە کە لە بەشی پێشەوەی چاو هەیە؛ ئەم شلەیە لەلایەن جەستەی مژوولەییەوە دروست دەکرێت و لە ڕێگەی گۆشەی دەرچوونەوە دەڕژێتە دەرەوە.
فشاری ئاسایی چاو چەندە؟
خوێندنەوە ئاساییەکان بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان ١٠ و٢١ ملم زێویدان؛ بەڵام تەنها پزیشکی پسپۆڕ دەتوانێت دیاری بکات کە ئەو نرخە بۆ کەسێک ئاساییە یان نا.
بەرزبوونەوەی فشاری چاو چ پەیوەندییەکی بە گلوکۆماوە هەیە؟
بەرزبوونەوەی بەردەوامی فشار دەتوانێت عەصەبی بینین زیانبار بکات؛ ئەو عەصابە بەرپرسی بینینە و ئەم نەخۆشییە بە گلوکۆما ناسراوە.
بەرزبوونەوە یان نزمبوونەوەی فشاری چاو واتای چییە؟
بەرزبوونەوە واتە خوێندنەوەکە لە ٢١ ملم زێویدا زیاترە و نیشانەی مەترسیی گلوکۆمایە؛ نزمبوونەوەش واتە خوێندنەوەکە لە ٦.٥ ملم زێویدا کەمترە.
ئایا فشاری چاو لە ماوەی ڕۆژدا دەگۆڕێت؟
بەڵێ، گۆڕانی کەم لە پێوانەکاندا بە درێژایی ڕۆژ یان هەفتە ئاساییە؛ بەڵام گۆڕانە توندەکان ئەوانەن کە دەبێتە هۆی نیگەرانی.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەدا دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکەیت:
- تووشبوون بە برینێکی ڕاستەوخۆ یان برینی قەڵەفی چاو.
- چوونەناوەوەی ماددەی کیمیایی یان وردەپارچەی کانزایی بۆ چاو.
- هەستکردن بە ئازاری زۆر یان لەدەستدانی لەناکاوی بینین.
- تێبینی گۆڕانی توند لە ئاستی بینین یان دەرکەوتنی نیشانەکانی ماندووبوونی بەردەوامی چاو.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری لاوازی چاو لە منداڵان
- نەشتەرگەری بەرزکردنەوەی پلک: هۆکار و ئەنجام
- ئاوی سپی چاو: نیشانە و چارەسەر
- نەخۆشییەکانی چاو و لاوازی بینین
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی چاو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team