لە ماڵەوە دەتوانرێت بە چەند هەنگاوێک چارەسەری سروشتی سەرماخۆردن بکرێت، بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکان و خێراترکردنی چاکبوونەوە.
ڕێگاکانی چارەسەری سروشتی سەرماخۆردن لە ماڵەوە
چاودێریی ماڵەوە پشت بە باشترکردنی ژینگەی نەخۆش و پشتیوانیکردنی کارکردی گرنگی جەستە دەبەستێت، لەوانە:
- پشوودان و خەوتن: خەوی بەئەندازە یارمەتی بەهێزکردنی سیستەمی بەرگریی جەستە دەدات؛ ئەو کەسانەی لە شەودا کەمتر لە ٧ کاتژمێر دەخەون، ٣ هێندە زیاتر لەوانەیە تووشی سەرماخۆردن ببن، بە بەراورد بەوانەی ٨ کاتژمێر یان زیاتر دەخەون.
- شێدارکردنی ناوەوەی جەستە: زۆر ئاودانەوە و خواردنەوەی شلەی گەرم، وەک شۆربای مریشک یان چا، ڕێگری لە وشکبوونەوە دەکات و یارمەتی شلکردنی بەڵغەم و کەمکردنەوەی گرتنی لووت دەدات.
- پاککردنەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان:
- بەکارهێنانی ئاوی خوێ (٩ گرام خوێ لە یەک لیتر ئاوی گەرمدا) بۆ پاککردنەوەی لووت، بە بەکارهێنانی سپرەی لووت یان ئامێری تایبەت.
- بە نەرمی فوکردنەوەی لووت و داخستنی یەکێک لە کونەکانی لووت، بۆ ئەوەی میکرۆبەکان بەرەو گوێ پاڵنەدرێن.
- هەناسەدانی هەڵمی ئاو: هەناسەدان بە هەڵمی ئاوی گەرم یان بەکارهێنانی ئامێری شێدارکەر یارمەتی کردنەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان و ئارامکردنەوەی پەردە شیناوە ئاوساوەکان دەدات.
- باشترکردنی شێوازی خەوتن: بەرزکردنەوەی سەر بە بەڵێنێکی زیادە، فشار لەسەر کەڤەڵەکانی لووت کەم دەکاتەوە و هەناسەدان لە شەودا ئاسانتر دەکات.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری سەرماخۆردن بە گیا و پاشکۆی خۆراکی
هەندێک جێگرەوەی سروشتی هەن کە یارمەتی کەمکردنەوەی ماوەی نەخۆشی و توندیی نیشانەکانی دەدەن:
- پاشکۆ خۆراکییەکان:
- زینک: لەوانەیە ماوەی تووشبوون بە ڕێژەی ٣٣% کەم بکاتەوە؛ دۆزی ڕۆژانەی پێشنیارکراو لە ٨٠ تا ٩٠ ملغە.
- ڤیتامین C: توندی و ماوەی نیشانەکان کەم دەکاتەوە؛ دۆزی ڕۆژانەی پێشنیارکراو بۆ پیاوان ٩٠ ملغ و بۆ ژنانی دووگیان نەبوو ٧٥ ملغە.
- پرۆبایۆتیک: باکتریای بەسوودە کە بەرگریی جەستە بەهێز دەکات و مەترسیی نەخۆشییەکانی سەرەوەی سیستەمی هەناسەدان کەم دەکاتەوە.
- ڕووەک و گیاکان:
- زەنجەفیل و هەنگوین: خواردنەوەی ئەمانە بۆ ئارامکردنەوەی ئاوسانی قوڕگ و کۆکە کاریگەرە.
- شەفتاڵووی ڕەش و ئیکیناسیا: پاشکۆی خۆراکییەکانی یارمەتی بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەکان و خێراترکردنی چاکبوونەوە دەدەن.
- سیر و پیاز: ئەم خواردنانە یارمەتی شلکردنی موخاط و کردنەوەی ڕێگاکانی لووت دەدەن.
- شەربەتی لەوەندەر: ئۆکسیدی نایتریکی تێدایە کە دەتوانێت پارێزگاری لە تووشبوون بە ئاوسانی سیستەمی هەناسەدان بکات.
جیاوازیی نێوان سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا
بۆ دیاریکردنی شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخەکە، پێویستە جیاوازیی نێوان سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا بزانرێت:
- سەرماخۆردن: نیشانەکانی بە هێواشی دەردەکەون (ئاوی لووت، پشوو، ئازاری قوڕگ)، زۆرجار تا ڕادەیەک تا دەبێت و دۆخەکە لە چەند ڕۆژێکدا باشتر دەبێت.
- ئەنفلۆنزا: بە لەناکاو و خێرایی دەست پێ دەکات، و تایبەتمەندییەکانی بریتین لە تای بەرز (٣٨-٤٠ پلەی سیلیزیۆس)، ئازاری توندی ماسولکەکان و ماندووبوونی زۆر.
چارەسەری سروشتی سەرماخۆردن لە ماڵەوە بۆ منداڵان
لە مامەڵەکردن لەگەڵ منداڵاندا، نابێت بەبێ ڕەچەتە دەرمانی کۆکە و سەرماخۆردن بدرێتە منداڵانی خوار تەمەنی چوار ساڵ. ئەم هەنگاوانە سەلامەتن:
- بەکارهێنانی سپرەی ئاوی خوێ بۆ شێدارکردنی لووت و هەڵمژینی موخاط بۆ منداڵانی شیرخۆر.
- تەنها بۆ منداڵانی گەورەتر لە یەک ساڵ هەنگوین بدرێت بۆ کەمکردنەوەی کۆکەی شەوانە (بە هیچ شێوەیەک نابێت بە منداڵی خوار یەک ساڵ بدرێت).
- بەکارهێنانی ئەسیتامینۆفین یان ئیبۆپرۆفین بۆ کەمکردنەوەی تا، بە پێی تەمەنی منداڵ.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لەو دۆخانەی خوارەوەدا دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- قورسایی لە هەناسەدان یان هەناسەدانی نائاسایی (بەتایبەتی لە منداڵاندا).
- تای زۆر بەرز کە لەگەڵ سەرئێشەی توند یان ئازاری سنگ یان سک بێت.
- بوونی نەخۆشییە درێژخایەنەکان، وەک شەکرە، ئەستەم یان نەخۆشیی دڵ.
- دەرکەوتنی بەڵغەمی تێکەڵ بە خوێن یان گۆڕانی ڕەنگی بۆ زەردی سەوزباو (لەوانەیە ئاماژە بێت بە تووشبوونی بەکتریایی).
- بەردەوامبوونی تا یان بوونی ئازاری توندی گوێ لە منداڵاندا.
پرسیارە باوەکان
ئایا دژەبەکتریاکان سەرماخۆردن چارەسەر دەکەن؟
نەخێر، چونکە سەرماخۆردن بەهۆی ڤایرۆسەوە دروست دەبێت و دژەبەکتریاکان تەنها تووشبوونی بەکتریایی چارەسەر دەکەن.
سەرماخۆردن چەند ماوەیەک بەردەوام دەبێت؟
زۆربەی دۆخەکان چەند ڕۆژێک بەردەوام دەبن و بە گشتی لە ١٠ ڕۆژ زیاتر نابن؛ بەڵام هەندێک دۆخ لەوانەیە تا دوو هەفتە درێژە بکێشن.
چۆن دەتوانرێت ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکان بکرێت؟
بە شۆردنی بەردەوامی دەستەکان، بەکارهێنانی دەسمال لە کاتی پشوو یان کۆکەدا و فڕێدانی دەسمالەکە دەستبەجێ.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕۆژی جیهانی سل؛ هۆشیاری و پێشگیری
- سەرما و نەخۆشی هەناسەتەنگی و کۆنترۆڵی ئاستما
- مردنی پاشای سعودی و هەوکردنی سییەکان
- هۆکار و چارەسەری برۆنکایت؛ ڕێنمایی تەندروستی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team