پێچەوانەکردنەوەی بەستنەوەی بۆری منداڵدان نەشتەرگەرییەکە بۆ پەیوەستکردنەوەی بۆرییەکانە، بۆ ئەوەی ژنان دوای بەستنەوە بتوانن حامڵ ببن.
پێچەوانەکردنەوەی بەستنەوەی بۆری منداڵدان چییە؟
ئەم نەشتەرگەرییە بۆ ئەو ژنانەیە کە پێشتر بەستنەوەی بۆرییەکانی منداڵدانیان کردووە؛ ئەوەش ڕێکارێکە بۆ داخستنی بۆرییەکانی منداڵدان و ڕێگریکردن لە دووگیانی، بەڵام ئێستا دەیانەوێت منداڵیان ببێت. لە کاتی نەشتەرگەرییەکەدا، نەشتەرگەر بۆرییەکان دەکاتەوە یان پێکەوەیان دەبەستێتەوە، تاکو هێلکە و سپێرم بتوانن دیسان یەک بگرن.
هەرچەندە بەستنەوەی بۆرییەکانی منداڵدان ڕێگریکردنێکی زۆر باوەڕپێکراوە لە دووگیانی، بەڵام کاریگەرییەکەی ١٠٠٪ نییە. لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، بۆرییەکان خۆیان دووبارە پێکەوە دەبەسترێنەوە یان کلیپەکان کار ناکەن. یەک شیکاری ڕێژەی شکستی ١.٨٥٪ لە ماوەی ١٠ ساڵدا نیشان دا، لە کاتێکدا توێژینەوەیەکی تر دۆزییەوە کە ٣٪ تا ٥٪ی ژنانی ئەمریکا دوای ڕێکارەکە تووشی دووگیانییەکی پلاننەکراو بوون.
شایستەبوون و ئامادەکاری
هەموو کەسێک بۆ ئەم نەشتەرگەرییە گونجاو نییە. پزیشک چەند هۆکارێک هەڵدەسەنگێنێت بۆ ئەوەی بزانێت ڕێکارەکە گونجاوە یان نا:
- تەمەن: ڕێژەی سەرکەوتن بە گشتی بۆ ژنانی خوار تەمەنی ٤٠ ساڵ بەرزترە.
- جۆری نەشتەرگەریی سەرەتایی: ئەوانەی بۆرییەکانیان بە کلیپ یان ئەڵقە داخراوە، یان تەنها بەشێکی بچووکی بۆرییەکانیان لابراوە، زۆرجار کاندیدی گونجاوتری ئەم نەشتەرگەرییەن.
- مێژووی تەندروستی: بوونی بافتی چەقبوو لە نەخۆشییەکانی پێشووی ژنان، وەک فیبرۆید، نەخۆشیی هەوکردنی ناوچەی حەوز (PID)، یان ئەندۆمێتریۆز، دەتوانێت کاریگەری لە ئەنجامەکە بکات.
- تەندروستیی ئەندامەکان: درێژی و دۆخی بۆرییە ماوەکان، هەروەها تەندروستیی منداڵدان و هێلکەدانەکان، گرنگن.
پێش ئەوەی نەشتەرگەرییەکە ئەنجام بدرێت، بە گشتی هەردوو هاوبەش پشکنینی جەستەیی دەکەن. ئەمە لەوانەیە تاقیکردنەوەی خوێن، وێنەگرتن لە هێلکەدانەکان و هیستەرۆسالپینگۆگرام (HSG) بگرێتەوە بۆ پشکنینی کارکردنی بۆرییەکان. هەروەها لەوانەیە هاوبەشەکان شیکاریی مەنیش و ژماردنی سپێرم بکەن.
چۆن پێچەوانەکردنەوەی بەستنەوەی بۆری منداڵدان ئەنجام دەدرێت
ڕێکارەکە لە ژێر بێهۆشیی گشتی ئەنجام دەدرێت و بە گشتی ٢ تا ٣ کاتژمێر دەخایەنێت. نەشتەرگەر لاپارۆسکۆپ بەکاردەهێنێت؛ ئەوە ئامێرێکی بچووک و ڕووناکە کە لە ڕێگەی ناوەکەی سکەوە دەخرێتە ژوورەوە، بۆ پشکنینی ناوچەی حەوز. ئەگەر بتوانرێت بۆرییەکان بکرێنەوە، بڕینێکی بچووک بە شێوەی «بیکینی» لە نزیک هێڵی مووی خوارەوەی سک دروست دەکرێت. نەشتەرگەر بە ئامێری وردبینییەوە، هەر ئەڵقە یان کلیپێکی داخەر لادەبات و بە دەرزیی زۆر بچووک بۆرییەکان دووبارە بە منداڵدانەوە دەبەستێتەوە.
چاکبوونەوە دوای کردنەوەی بۆری منداڵدان و ڕێژەی سەرکەوتنی کردنەوەی بۆری منداڵدان
پرۆسەی چاکبوونەوە بە شێوازی نەشتەرگەرییەکەوە پەیوەستە. نەشتەرگەریی گەورەی سک لەوانەیە پێویستی بە مانەوەی ١ تا ٣ ڕۆژ لە نەخۆشخانە هەبێت. بەڵام زۆربەی ڕێکارە نوێکان بە شێوازی مایکرۆنەشتەرگەری ئەنجام دەدرێن و ڕێگە بە نەخۆش دەدەن لە ماوەی ٢ تا ٤ کاتژمێردا بگەڕێتەوە ماڵەوە. زۆربەی ژنان لە ماوەی ٢ هەفتەدا دەگەڕێنەوە بۆ چالاکییە ئاساییەکانیان.
ڕێژەی سەرکەوتنی ئەم نەشتەرگەرییە جیاوازە. ڕێژەی گشتیی دووگیانی لە ٤٠٪ تا ٨٥٪ دەگۆڕێت، هەرچەندە هەندێک خەمڵاندن بۆ باشترین دۆخەکان ٧٥٪ تا ٨٠٪یە. ئەگەر بۆرییە ماوەکان تەندروست بن و کێشەی تری نەزۆکی نەبێت، زۆرجار دووگیانی لە یەکەم ساڵدا ڕوودەدات. بە گشتی ٣ تا ٤ مانگ دوای نەشتەرگەرییەکە HSGێکی دووەم ئەنجام دەدرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی بۆرییەکان کراوەن.
مەترسییەکان و تێچووی کردنەوەی بۆرییەکانی منداڵدان
هەموو نەشتەرگەرییەک مەترسیی هەیە، لەوانە تووشبوون بە هەوکردن، خوێنچوون، کاردانەوە بە بێهۆشی، یان زیانگەیاندن بە ئەندامە نزیکەکان. مەترسییەکی تایبەتی ئەم ڕێکارە زیادبوونی ئەگەری حامڵبوونی دەرەوەی منداڵدانە؛ واتە هێلکەی پیتێنراو لە دەرەوەی منداڵدان گەشە دەکات. هەروەها لەوانەیە لە شوێنی نەشتەرگەرییەکەدا بافتی چەقبوو دروست بێت و دیسان بۆرییەکان دابخات.
لەبارەی تێچووی کردنەوەی بۆرییەکانی منداڵدانەوە، ئەم ڕێکارە گرانە و زۆرجار بیمە تێچوویەکەی ناگرێتەوە. خەرجییەکان چەندین هەزار دۆلار بۆ خودی نەشتەرگەرییەکە دەگرنەوە، جگە لە پارەی زیادە بۆ بێهۆشی، مانەوە لە نەخۆشخانە و تاقیکردنەوە پێویستەکانی پیتاندن.
جێگرەوەکانی نەشتەرگەری
پیتاندنی ناو لوولەی تاقیگە (IVF) جێگرەوەیەکی باوە. لە IVFدا، هێلکە و سپێرم لە تاقیگەدا تێکەڵ دەکرێن بۆ دروستکردنی ڕووەکێک، پاشان ئەو ڕووەکە دەخرێتە ناو منداڵدان. زۆرجار پزیشکان IVF لە نەشتەرگەری باشتر دەزانن، و ئەگەر کردنەوەی بۆرییەکان نەبێتە هۆی دووگیانی، هێشتا IVF هەڵبژاردەیەکە.
پرسیارە باوەکان
ئایا دەتوانم نەشتەرگەریی کردنەوەی بۆرییەکان بکەم؟
ئەوە پەیوەستە بە تەمەنت، جۆری عەقیمکردنەوەی پێشووت و تەندروستی و درێژی بۆرییە ماوەکانی منداڵدان. پزیشکەکەت هەروەها لە بافتی چەقبووی ناوچەی حەوز دەکۆڵێتەوە.
بەستنەوەی بۆرییەکان چەندە کاریگەرە؟
ڕێگریکردنێکی زۆر باوەڕپێکراوە لە دووگیانی، بەڵام تەواو نییە. ڕێژەی شکستی کەمە؛ یەک شیکاری ڕێژەی شکستی ١.٨٥٪ لە ماوەی دە ساڵدا نیشان دا.
چۆن بزانم دوای بەستنەوەی بۆرییەکان حامڵم؟
لەوانەیە سووڕی مانگانەت دوا بکەوێت، مەمکەکانت ئازاربار بن یان دڵت تێک بچێت. ئەگەر ئەنجامی تاقیکردنەوەی دووگیانی ئەرێنی بوو، دەبێت دەستبەجێ پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەیت.
بۆرییەکانت تا چەند ماوە دەبەسترێنەوە؟
زۆرجار بۆرییەکان بۆ هەموو ژیان داخراو دەمێننەوە، مەگەر نەشتەرگەریی کردنەوەیان بۆ بکرێت؛ هەرچەندە لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا خۆبەخۆ دووبارە پێکەوە دەبەسترێنەوە.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر گومان دەکەیت دوای بەستنەوەی بۆرییەکان حامڵ بوویت، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە. ئەمە زۆر گرنگە، چونکە مەترسیی حامڵبوونی دەرەوەی منداڵدان هەیە و دەتوانێت ببێتە هۆی خوێنچوونی ناوخۆیی مەترسیدار بۆ ژیان. نیشانە ئاگادارکەرەوەکان ئەمانەن:
- ئازاری توندی ناوچەی حەوز یان سک
- خوێنچوونی ڤاجینا کە وەک سووڕی ئاسایی نییە
- بێهۆشبوون
- سەرگێژیی توند
ئاگادارکردنەوە: ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەر، هەمیشە ڕاوێژ بە دابینکەرێکی شایستەی چاودێریی تەندروستی بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەزۆکی: هۆکار و ڕێگاکانی چارەسەر
- مانگانە لە کاتی شیردان: کات و هۆکارەکان
- پشکنینەکانی سێ مانگی دووەمی دووگیانی
- پلاسێنتای نزم: نیشانە، مەترسی و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی نەزۆکی و منداڵی بۆری
Photo: Candace McDaniel, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team