وەستانی هەناسە لە خەودا ڕەنگە مەترسیی کۆڤیدی توند زیاد بکات؛ پشکنینی وەستانی هەناسە لە خەودا یارمەتی ناسینەوە و بەڕێوەبردنی مەترسییەکان دەدات.
چۆن نەخۆشی وەستانی هەناسە لە خەودا توندیی کۆڤید-١٩ کاریگەر دەکات
توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە وەستانی هەناسەی بەربەستکارانە لە خەودا (OSA) ڕەنگە پەیوەندی بە ئەنجامی توندتری کۆڤید-١٩ هەبێت. توێژینەوەیەک لەسەر زیاتر لە ٤٥٠٠ گەورەساڵدا دۆزییەوە کە ئەوانەی OSAیان هەبوو، دوو هێندە زیاتر لەوانی تر ئەگەری ئەوەیان هەبوو تووشی حاڵەتی توند ببن کە ببێتە هۆی مردن یان نەخۆشخانەخستن.
چەند هۆکارێک ڕەنگە ڕوون بکەنەوە بۆچی ئەم نەخۆشییەی هەناسەدان مەترسی زیاد دەکات:
- هەوکردن: OSAی چارەسەرنەکراو دەتوانێت ببێتە هۆی هەوکردنی کەم‌ئاست و بەردەوام، کە ڕەنگە وەڵامی بەرگریی جەستە بەرامبەر ڤایرۆسەکە توندتر بکات.
- ئاستی ئۆکسجین: هەردوو دۆخەکە دەتوانن ببنە هۆی کەم‌ئۆکسجینی خوێن. بۆ ئەوانەی OSAیان هەیە، وەستانەکانی هەناسەدان لە کاتی خەودا ڕەنگە کەمبوونەوەی ئۆکسجینی دروستکراو بە ڤایرۆسەکە خراپتر بکەن.
- دۆخە تەندروستییە هاوبەشەکان: ئەوانەی OSAی چارەسەرنەکراویان هەیە، ئەگەری زیاترە کێشەی تەندروستیی دیکەیان هەبێت، وەک قەڵەوی، کەمیی کارکردنی دڵ و شەکرە، کە هەموویان هۆکاری مەترسیدارن بۆ کۆڤیدی توند.
ڕۆڵی سی‌پاپ (CPAP) و پشکنینی وەستانی هەناسە لە خەودا
ناسینەوەی نەخۆشییەکە بە پشکنینی وەستانی هەناسە لە خەودا ڕێگە بە نەخۆشان دەدات سوود لە چارەسەری سی‌پاپ (CPAP) وەربگرن. ئەم چارەسەرییە هەوای پرفشار بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی ڕێگای هەناسەدان کراوە بهێڵێتەوە. هەندێک بەڵگە ئاماژە بەوە دەکەن کە بەکارهێنانی سی‌پاپ بە شێوەی پێشنیارکراو ڕەنگە مەترسیی کۆڤیدی توند کەم بکاتەوە و تەنانەت پەیوەندی بە ڕێژەی کەمتر تووشبوونیشەوە هەبێت.
لە نەخۆشخانەدا، سی‌پاپ وەک ڕێگایەکی ناپێچانە بەکارهاتووە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ئۆکسجین لە هەندێک نەخۆشی تووشبوو بە لەکارکەوتنی هەناسەدان، و ڕەنگە پێویستی بە چوونەناوکردنی بۆڕی هەناسەدان ڕێگری لێ بکات. بەڵام کاریگەرییەکەی جیاوازە؛ ڕەنگە لە گەورەساڵانی تەمەن‌زیاتر یان ئەوانەی لەکارکەوتنی هەناسەدانی توندیان هەیە، کەمتر سەرکەوتوو بێت.
بەڕێوەبردنی تەندروستیی خۆت
بەڵگەکان لەبارەی ئەوەی OSA ئەگەری تووشبوون بە ڤایرۆسەکە زیاد دەکات یان نا، جیاوازن. هەندێک سەرچاوە دەڵێن مەترسیی تووشبوون زیاد ناکات، لە کاتێکدا سەرچاوەکانی دیکە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە زیاد دەکات. بەڵام زۆربەیان هاوڕان کە OSAی چارەسەرنەکراو دەتوانێت مەترسیی نیشانە توندەکان زیاد بکات.
ئەگەر کۆڤید-١٩ت هەیە و ئامێری سی‌پاپ بەکاردەهێنیت، بە گشتی بەردەوامبوون لە چارەسەرییەکە سەلامەتە بۆ پاراستنی کوالێتیی خەو و لێدانی دڵ. پێویستە لەگەڵ پزیشکەکەت ڕاوێژ بکەیت و هەنگاو بنێیت بۆ پاک‌ڕاگرتنی کەرەستەکان، تاکو ڕێگری لە گواستنەوەی ڤایرۆسەکە بۆ کەسانی دیکەی ماڵەکەت بکەیت.
پرسیارە باوەکان
ئایا وەستانی هەناسە لە خەودا مەترسیی کۆڤید-١٩ زیاد دەکات؟
بەڵگەکان لەم بارەیەوە جیاوازن. هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم دۆخە ئەگەری تووشبوون بە ڤایرۆسەکە زیاد ناکات، لە کاتێکدا داتای دیکە نیشانی مەترسیی زیاتر دەدات. بەڵام بە گشتی هاوڕایی هەیە کە OSAی چارەسەرنەکراو دەتوانێت ببێتە هۆی نەخۆشییەکی توندتر.
ئایا کۆڤید-١٩ دەتوانێت ببێتە هۆی وەستانی هەناسە لە خەودا؟
نەزانراوە کە ڤایرۆسەکە ببێتە هۆی وەستانی هەناسەی بەربەستکارانە لە خەودا. هەرچەندە گیراوی لووت بەهۆی نەخۆشییەکەوە دەتوانێت هەناسەدان قورستر بکات، بەڵام ئەو تەسکبوونەی ڕێگای هەناسەدان دروست ناکات کە پێناسەی OSA دەکات.
ئایا بەکارهێنانی ئامێری سی‌پاپ لەگەڵ کۆڤید-١٩ سەلامەتە؟
بەڵێ، بە گشتی بەردەوامبوون لە چارەسەریی سی‌پاپ سەلامەتە و یارمەتی پاراستنی هەناسەدانی جێگیر دەدات. نەخۆشان پێویستە لەبارەی دۆخی تایبەتی خۆیانەوە لەگەڵ پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستی گفتوگۆ بکەن.
ئایا سی‌پاپ دەتوانرێت بۆ چارەسەرکردنی کۆڤید-١٩ بەکاربهێنرێت؟
سی‌پاپ چارەسەرێک نییە بۆ ڤایرۆسەکە، بەڵام لە هەندێک حاڵەتی نەخۆشخانەدا بۆ باشترکردنی ئاستی ئۆکسجینی خوێن و چارەسەرکردنی لەکارکەوتنی هەناسەدان بەکاردەهێنرێت.
کەی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەیت
ئەگەر ئەمانەی خوارەوەت هەبوو، پەیوەندی بە پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستییەوە بکە:
- زەحمەتیی توندی هەناسەدان یان هەناسەتەنگی.
- نیشانەکانی لەکارکەوتنی هەناسەدان یان ئاستی مەترسیداری نزم لە ئۆکسجینی خوێن.
- بەئاگاهاتنەوەی زۆر لە شەودا یان هەناسەهەڵکێشان لە کاتی خەودا.
- پێویستی بە دیاریکردنی جۆری وەستانی هەناسە لە خەودا لەلایەن پسپۆڕەوە، بۆ دەستپێکردنی چارەسەر.
ئاگادارکردنەوە: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە ئەگەر پرسیارت لەبارەی دۆخێکی پزیشکی هەیە، ڕاوێژ بە پزیشک یان پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستیی شیاو بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئازاری فیبرۆمیالژیا و کێشەکانی خەوتن
- نویزی سپی و خەوتنی باش
- خەوی کەم و پیریی مێشک
- سوودەکانی CPAP بۆ خەوی باشتر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team