کەمبوونەوەی هەندێک گۆڕانی هۆرمۆنی خەو تێک دەدات؛ زانیاری لەبارەی پرۆجێسترۆن بۆ خەو دەتوانێت یارمەتی ئارامی شەوانە بدات.
پرۆجێسترۆن چییە؟
پرۆجێسترۆن هۆرمۆنێکی سێکسییە کە بە شێوەی سروشتی لەلایەن جەستەوە بەرهەم دەهێنرێت. بۆ ڕێکخستنی سووڕی مانگانە و پشتگیریکردن لە منداڵدان لە ماوەی دووگیانیدا گرنگە. لە کەسانی دووگیاندا، ئەم هۆرمۆنە هەروەها بەرهەمهێنانی شیر لە مەمکەکاندا دەست پێ دەکات.
جگە لە ڕۆڵە سروشتییەکەی، پزیشکان لە هەندێک بارودۆخدا ڕەگەزی دەستکرد یان سروشتیی ئەم هۆرمۆنە دەنوسن:
- چارەسەری یائسایی: بۆ کەمکردنەوەی عەرەقی شەوانە و گەرماوەشە.
- ڕێگری لە دووگیانی: لە ئامێری ناو منداڵدان، ئەڵقە، دەرزی و حەبدا بەکاردێت بۆ ڕێگری لە هێلکەدان.
- پیتاندن: بۆ یارمەتیدانی گەڕانەوەی سووڕی مانگانە لە کەسانی تەمەنی منداڵبووندا، یان وەک بەشێک لە چارەسەرەکانی پیتاندن.
- چاودێری پشتڕاستکەرەوەی ڕەگەز: هەندێک جار بۆ کەمکردنەوەی تێستۆستێرۆن لە ژنانی تێڕەگەزدا بەکاردێت، هەرچەندە لەوانەیە سەلامەتترین هەڵبژاردە نەبێت.
کاریگەری پرۆجێسترۆن لەسەر خەو
توێژینەوەکان نیشان دەدەن کە پرۆجێسترۆن دەتوانێت کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر خەو هەبێت بۆ هەندێک گرووپ، لەوانە کەسانی تووشی وەستانی هەناسە لە خەودا یان ئەوانەی دوای یائسایی. چەند هۆکارێک هەن کە ئەم هۆرمۆنە لەوانەیە خەو باشتر بکات:
- دەتوانێت نیگەرانی کەم بکاتەوە و خەواڵوویی زیاد بکات.
- لەوانەیە نیشانە باوەکانی یائسایی کەم بکاتەوە کە خەوی شەوانە تێک دەدەن.
- دەتوانێت هەوڵی هەناسەدان زیاد بکات، کە لەوانەیە نیشانەکانی وەستانی هەناسە لە خەودا سووک بکاتەوە.
تێگەیشتن لە ئاستی پرۆجێسترۆن و خەو
کاتێک ئاستی پرۆجێسترۆن دادەبەزێت—کە بە شێوەی سروشتی لە ساڵانی پێش یائسایی و دوای یائساییدا ڕوودەدات—لەوانەیە ببێتە هۆی نیشانەی جۆراوجۆر. ئەمانە بریتین لە سووربوونەوەی پێست، گۆڕانی بارودۆخی دەروونی و کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی.
ئاستی نزم بە شێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەکانی هەناسەدان لە خەودا، وەک وەستانی هەناسە لە خەودا و بێخەوی، کە خەوتن یان بەردەوامبوون لە خەو سەخت دەکات. بۆ پشکنینی ئەم ئاستە، پزیشک لەوانەیە تاقیکردنەوەی پرۆجێسترۆن داوا بکات؛ ئەمە تاقیکردنەوەیەکی خوێنە کە ڕێژەی ئەم هۆرمۆنە پێوانە دەکات. ئەم تاقیکردنەوەیە یارمەتی دەدات بزانرێت کەسێک هێلکەدان دەکات یان کێشەیەک لە کارکردنی هێلکەدان هەیە.
پرۆجێسترۆن بۆ خەو دوای یائسایی: کێ پێویستی پێیە؟
پزیشکان بە شێوەی گشتی ئەم هۆرمۆنە تەنها بۆ چارەسەرکردنی کێشەی خەو نانوسن، بەڵام بۆ ئەو کەسانەی لەگەڵ کێشەی خەودا نیشانەی تری هۆرمۆنیان هەیە، لەوانەیە هەڵبژاردەیەکی یارمەتیدەر بێت. ئەمانە لەخۆدەگرێت:
- ئەو کەسانەی گەیشتوونەتە یائسایی و نەشتەرگەری لابردنی منداڵدانیان نەکردووە.
- ئەوانەی سووڕی مانگانەیان ناڕێکە.
- ئەو کەسانەی کۆنتڕۆڵی لەدایکبوونی هۆرمۆنی بەکاردەهێنن بۆ ڕێگری لە دووگیانی.
قسەکردن لەگەڵ پزیشک
ئەگەر پێت وایە گۆڕانی هۆرمۆن کاریگەری لەسەر خەوت هەیە، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکە. لەوانەیە دەربارەی مێژووی خێزانیی شێرپەنجەی مەمک یان ئەندامە زاوزێییەکان، دەرمانەکانی ئێستات و ئەوەی شیر بە منداڵ دەدەیت یان دووگیانیت، پرسیارت لێ بکەن.
ئاگاداری کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکان بە:
- پفکردن و هەستیاریی مەمک.
- سەرگێژی و ماندووبوون.
- تووڕەیی و بێزاری.
پرسیارە باوەکان
ئایا پرۆجێسترۆن دەتوانێت یارمەتی خەوتنم بدات؟
بەڵێ، بۆ هەندێک کەس، چارەسەرکردنی نیشانەکانی یائسایی بەو هۆرمۆنە دەتوانێت یارمەتیان بدات تا شەو تا بەیانی بخەون.
بۆچی پرۆجێسترۆن خەوت باشتر دەکات؟
لەوانەیە هەستی خەواڵوویی زیاد بکات، نیگەرانی کەم بکاتەوە و هەوڵی هەناسەدان بۆ ئەوانەی تووشی وەستانی هەناسە لە خەودان باشتر بکات.
تاقیکردنەوەی پرۆجێسترۆن چییە؟
تاقیکردنەوەیەکی خوێنە کە بۆ پێوانەکردنی ئاستی هۆرمۆن بەکاردێت، بۆ پشکنینی هێلکەدان، چاودێریکردنی دووگیانییە مەترسیدارەکان، یان دەستنیشانکردنی دووگیانیی دەرەوەی منداڵدان.
نیشانەکانی کەمبوونی پرۆجێسترۆن چین؟
نیشانە باوەکان عەرەقی شەوانە، گەرماوەشە، گۆڕانی بارودۆخی دەروونی و بێخەوی لەخۆدەگرن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت
ئەگەر ئەم نیشانانەی ئاگادارکەرەوەیەت هەبوو، پەیوەندی بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستییەوە بکە:
- بێخەویی بەردەوام یان سەختی لە بەخەوماوەبوون.
- عەرەقی شەوانە و گەرماوەشەی زۆر.
- نیشانەکانی وەستانی هەناسە لە خەودا، وەک وەستانی هەناسە لە شەودا.
- سووڕی مانگانەی ناڕێک یان زۆر ئازارناک و قورس.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە بۆ هەر پرسیارێک کە دەربارەی بارودۆخێکی پزیشکی هەتە، داوای ڕاوێژ لە پزیشک یان پێشکەشکاری تری چاودێری تەندروستیی شایستە بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوی کورت: ڕێنمایی خێرا بۆ پشوودان
- هۆکارەکانی فلجی خەو و نیشانەکان
- کافئین چەند کاتژمێر کاریگەرە؟
- چارەسەری سندرۆمی پێی بێئارام
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team