هەوکردنی گوێ دۆخێکی باوی هەوکردنی گوێیە کە زۆرجار منداڵان تووشی دەبن و دەتوانێت ببێتە هۆی ئازار و کەمبوونەوەی کاتی بیستن.
هۆکارەکانی هەوکردنی گوێ
ئەم دۆخانە کاتێک ڕوودەدەن کە میکرۆب، وەک بەکتریا یان ڤایرۆس، گوێ تووشی هەوکردن دەکات. هەوکردنی گوێی ناوەڕاست ڕوودەدات کاتێک لولەی یوستاشی ــ کە گوێی ناوەڕاست بە قوڕگ دەبەستێتەوە ــ دەبەسترێت یان ئاوساو دەبێت. ئەمە ژینگەیەکی گەرم و تەڕ دروست دەکات کە میکرۆبەکان تێیدا گەشە دەکەن.
هۆکارە باوەکان بریتین لە:
- هەوکردنی ڕێگاکانی هەناسەی سەرەوە، وەک ئەنفلۆنزا یان سەرماخۆردن، کە لە نەخۆشییە گوازراوەکانن.
- هەستیاری بە خواردن، تۆز، پەڵەوی ئاژەڵان یان گەردی گوڵ.
- هۆکارە هەستیاردروستکەرە ژینگەییەکان، وەک بۆنی ماددەکان یان دووکەڵی توتن.
- کۆبوونەوەی شلە بەهۆی هەوکردنی سینوس یان ڕژانی شلە بۆ دواوەی لووت.
منداڵان زیاتر لەم هەوکردنانە تووش دەبن، چونکە لولەکانی یوستاشی بچووکتر و نەرمترن و پاراستنی کراوەبوونیان قورسترە.
نیشانەکانی هەوکردنی گوێ
نیشانەکان بەپێی شوێنی هەوکردن جیاوازن. هەوکردنی گوێی ناوەڕاست (ئۆتایتیسی ناوەڕاستی توند) زۆرجار ئازاری لەناکاو، تا لەنێوان ١٠٠° F و ١٠٤° F و ئازاری قوڕگ دروست دەکات. هەروەها لەوانەیە هەستی پڕبوون یان بیستنی تەمومژاوی هەبێت.
لە منداڵی شیرخۆر و منداڵی بچووکدا، نیشانەکان لەوانەیە ئەمانە بگرنەوە:
- ڕاکێشان یان مالینی گوێ.
- گریان یان ئازار لە کاتی مەمک‌مژین.
- کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن یان تێکچوونی خەو.
- دەرچوونی شلە لە گوێ.
هەوکردنی گوێی دەرەوە، کە زۆرجار بە «گوێی مەلەوان» ناسراوە، بە شێوەیەکی باو خارش، سووربوونەوە و ئاوسانی کەناڵی گوێ دروست دەکات. ئاوی گیراو، گازگرتنی مێروو یان خراش دەتوانن ببنە هۆی ئەمە.
دەستنیشانکردن و چارەسەر
پزیشک ئوتۆسکۆپ بەکاردەهێنێت بۆ پشکنینی ئەوەی پەردەی گوێ سوور، بەرزبووەوە یان ڕەق بووە. هەروەها لەوانەیە تیمپانۆمەتەر بەکاربهێنێت بۆ دۆزینەوەی شلە لە پشت پەردەکە.
دەستێوەردانی پزیشکی
بەپێی هۆکارەکە، پزیشک لەوانەیە ئەمانە پێشنیار بکات:
- دژەبەکتریا: بۆ چارەسەری هەوکردنی بەکتریایی بەکاردێن. تەواوکردنی ماوەی تەواوی دەرمانەکە گرنگە بۆ ئەوەی هەوکردنەکە دووبارە نەبێتەوە.
- دڵۆپی گوێ: لەوانەیە ستێرۆیدی، دژەفەنگسی یان کەمکەرەوەی ئازار بن.
- میرینگۆتۆمی: نەشتەرگەرییەکە بۆ دروستکردنی کونێکی بچووک لە پەردەی گوێ، بۆ دەرکردنی شلە. لە هەندێک حاڵەتدا، بۆری بچووک دادەنرێن بۆ ئەوەی هەوا بگاتە ناو گوێ.
چارەسەری ئازاری گوێ
بۆ ئارامکردنەوە لە ماڵەوە، دەتوانیت قوماشێکی گەرم و تەڕ یان پادێکی گەرمکەرەوە لە پلەی گەرمیی نزم بەکاربهێنیت. دەرمانی بێ‌پێویستی ڕەچەتەی پزیشکی بریتییە لە ئەسیتامینۆفین یان ئیبۆپرۆفین. تێبینی: بەهۆی مەترسیی سندرۆمی ڕای، نابێت ئاسپرین بە منداڵانی خوار ١٦ ساڵ بدرێت.
ڕێگریکردن و ڕێنمایی بۆ هەوکردنی گوێ لە منداڵی بچووک
بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی دووبارەبوونەوەی هەوکردن لە منداڵان:
- ڤاکسینەکان: ڤاکسینی ئەنفلۆنزا و ڤاکسینی کۆنجوگەیتی پەنیومۆکۆک بە نوێیی بەردەوام بکەن.
- عادتەکانی خۆراکدان: ئەگەر دەکرێت، بۆ ساڵێک یان زیاتر شیری دایک بدەن. ئەگەر بە بوتڵ شیر دەدەن، سەری منداڵەکە لە سکەکەی بەرزتر بگرن.
- پاکوخاوێنی: ڕێوڕەسمێکی بەردەوام بۆ شۆردنی دەست دابمەزرێنن.
- ژینگە: منداڵان لە دووکەڵی جگەرە و پاککەرەوە کیمیاییە توندەکان دوور بگرن.
- چاودێری منداڵ: ئەگەر دەکرێت، لە ساڵی یەکەمی ژیانی منداڵدا لە چاودێریی گرووپی منداڵان دووری بکەنەوە.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی هەوکردنی گوێ چین؟
نیشانە باوەکان بریتین لە ئازاری گوێ، هەستی گیران، تا و دەرچوونی شلە. منداڵان لەوانەیە گوێیان ڕابکێشن یان تووڕەبن و خەویان کەم بێت.
ئایا ئاوەجۆشەی هایدرۆجین بۆ هەوکردنی گوێ سوودمەندە؟
بەڵێ، هەندێک جار دەتوانێت یارمەتیدەر بێت. بە دڵۆپەکێش ١-٣ میلیلیتر ئاوەجۆشەی هایدرۆجین بخەنە ناو گوێ، لە کاتێکدا کە کەسەکە لەسەر لایەک پاڵکەوتووە. با بۆ ماوەی خولەکێک فوو بکات، پاشان ڕێگە بدەن دەرچێت.
چەند جار هەوکردنی گوێ بۆ منداڵێکی بچووک زۆرە؟
ئەگەر منداڵێک لە ماوەی ساڵێکدا چوار جار، یان لە ماوەی شەش مانگدا زیاتر لە سێ جار هەوکردنی گوێی هەبێت، پێویستە بۆ ئۆتایتیسی ناوەڕاستی توندی دووبارەبووەوە هەڵبسەنگێندرێت.
چۆن دەتوانرێت لە کاتی دووگیانیدا ئازاری گوێ کەم بکرێتەوە؟
کەسانی دووگیان دەتوانن چارەسەری ماڵەوە، وەک پارچە قوماشی گەرم یان ئاوەجۆشەی هایدرۆجین، تاقی بکەنەوە؛ بەڵام دەبێت لەبارەی هەڵبژاردە سەلامەتەکانەوە ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
کەی پێویستە پزیشک ببینن؟
ئەگەر منداڵێک ئەمانەی هەبوو، دەستبەجێ پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەن:
- تا لە ١٠٤° F بەرزتر.
- ملی ڕەق یان لاوازیی ماسولکەکانی ڕووخسار (وەک لاربوونی پێکەنین).
- گریانێکی نەوەستاو یان ئازاری توند کە بە ئیبۆپرۆفین باش نابێت.
- قورسایی لە ڕۆیشتن.
ئەگەر زیاتر لە دوو بۆ سێ ڕۆژ دژەبەکتریا بەکارهاتبێت، بەڵام تا یان دەرچوونی شلە بەردەوام بێت، پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەن. بۆ منداڵانی شیرخۆری خوار ٦ مانگ کە نیشانەیان هەیە، یان منداڵانی خوار ٣ مانگ کە تاییان ١٠٠.٤° F یان زیاترە، دەستبەجێ پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکیی پیشەیی نییە. هەمیشە بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەر ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سەرماخواردن: نیشانە، چارەسەر و ڕێگریکردن
- چارەسەری گریپ بە شەش ڕێگای کاریگەر
- کۆکەی شەوانە: هۆکار و چارەسەر
- ئەنفلۆنزای بەراز و مەترسییەکانی
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Photo: adarrell37, CC0 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team