هەرس نەبوونی خواردن هەستێکی ناخۆشە لە بەشی سەرەوەی سک، و دۆخێکی باوە کە زیاتر لە ٢٠%ی خەڵکی جیهان تووشی دەبن.
هەرس نەبوونی خواردن چییە و نیشانەکانی چین؟
ئەم زاراوە پزیشکییە کۆمەڵێک نیشانە وەسف دەکات کە لە کاتی خواردن یان کەمێک دوای خواردن دەردەکەون، بەهۆی تێکچوونی کارکردی گەدە. نیشانەکانی هەرس نەبوونی خواردن جۆراوجۆرن، لەوانە:
- هەستکردن بە پڕبوون یان زوو تێربوون، تەنانەت کاتێک بڕێکی کەمی خواردن دەخۆیت.
- ئازار، سووتان یان ناخۆشی لە بەشی سەرەوەی سک، لە ژێر پەراسووەکانەوە تا ناوک.
- زۆر بەکۆکردنەوەی هەوا، ئاوسان و گازی سک.
- دڵتێکچوون و ڕشانەوە، یان هەستکردن بە تاڵی لە دەم و قوڕگدا بەهۆی گەڕانەوەی شلەی ترشەوە.
- کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن، بۆنی ناخۆشی دەم، یان قەبزی و سکچوون.
هۆکارەکانی هەرس نەبوونی خواردن
هۆکارەکانی ئەم دۆخە جۆراوجۆرن و دەتوانرێت دابەش بکرێن بۆ:
خووی ژیان:
- زۆر خێرا خواردن یان زۆر خواردن.
- خواردنی خواردنی چەور، خواردنی سوورکراوە، و خواردنی توند و بەبەهارات.
- زۆر خواردنەوەی کافەین کە لە قاوە، چۆکلاتە و خواردنەوە گازدارەکاندا هەیە.
- جگەرەکێشان، خواردنەوەی کحول، و تووشبوون بە فشار و نیگەرانی.
کێشەی تەندروستی و دەرمان:
- تێکچوونی سیستەمی هەرسکردن، وەک قورحی گەدە، هەوکردنی پانکریاس، بەردی کیسەی زەرداو، گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مری، کۆلۆنی تووڕە، و باکتریای هێلیکۆباکتەر پیلۆری.
- نەخۆشییەکانی تریش وەک شەکرە، لاوازیی دڵ، نەخۆشییە درێژخایەنەکانی گورچیلە، و سەختبوونی شریانەکان.
- بەکارهێنانی هەندێک دەرمان بۆ ماوەیەکی درێژ بەبێ چاودێری، وەک دژەزیندەکان و دەرمانی ئازارشکێن (وەک ئەسپیرین، ئیبۆپرۆفین و ناپرۆکسین).
چارەسەری دیسپێپسیا
ڕێڕەوی چارەسەر بە هۆکاری بنەڕەتی و توندی دۆخەکەوە پەیوەستە و ئەمانە دەگرێتەوە:
گۆڕانکاری لە ماڵەوە و لە ڕەفتاردا:
- خواردنەکە دابەش بکە بۆ ٥ یان ٦ ژەمەی بچووک لە ڕۆژێکدا، لەبری ٣ ژەمەی گەورە.
- خواردن بە هێواشی بجووە و لانیکەم دوو کاتژمێر پێش خەوتن خواردن مەخۆ.
- کێشی زیادە کەم بکەوە و بە هێواشی و بەردەوام وەرزش بکە.
- بۆ کەمکردنەوەی فشار، تەکنیکی ئارامبوونەوە و مێدیتەیشن بەکاربهێنە.
- چاوی زەنجەفیل، پونە، یان عەرقسووس بخۆرەوە، یان محلولی بیکاربۆناتی سۆدیۆم لەگەڵ ئاو بخۆرەوە.
دەستێوەردانی پزیشکی و دەرمانی:
- ڕاگرتنەکانی پەمپی پرۆتۆن و ڕاگرتنەکانی وەرگرەکانی H2: بۆ کەمکردنەوەی دەرچوونی ترشی گەدە.
- جوڵێنەرەکان: بۆ خێراکردنی بەتاڵبوونی گەدە لە ناوەڕۆکەکەی.
- دژەزیندەکان: ئەگەر تووشبوون بە باکتریای هێلیکۆباکتەر پشتڕاست بکرێتەوە.
- دەرمانی تر: وەک دەرمانی دژەنیگەرانی و دژەخەمۆکی بۆ ئازاری درێژخایەن، یان دەرمانی کەمکەرەوەی گاز وەک سایمێتیکۆن.
دۆخەکە چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
دەستنیشانکردن بە پێداچوونەوە بە مێژووی نەخۆشی، خووی خواردن و پشکنینی کلینیکیی سک دەست پێ دەکات. پزیشک لەوانەیە داوای ئەم پشکنینانەی خوارەوە بکات:
١. تاقیکردنەوەی باکتریای هێلیکۆباکتەر بە نموونەی پاشەڕۆ یان تاقیکردنەوەی هەناسە.
٢. تاقیکردنەوەی خوێن بۆ دۆزینەوەی دۆخەکانی هۆکاری نیشانەکان.
٣. ئەندۆسکۆپی (بەتایبەتی بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە ٥٠ ساڵ زیاترە) بۆ بینینی شانە زیان‌لێکەوتووەکان.
٤. تاقیکردنەوەی وێنەگرتن بۆ دۆزینەوەی هەر گیرانێک لە سیستەمی هەرسکردندا.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی هەرس نەبوونی خواردن چەند ماوە بەردەوام دەبن؟
زۆرجار نیشانە سووکەکان لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا (٣-٤ کاتژمێر) نامێنن، بەڵام بەگوێرەی هۆکارەکە لەوانەیە چەند ڕۆژ یان چەند هەفتە بەردەوام بن.
ئایا کۆلۆنی تووڕە هەرس نەبوونی خواردن دروست دەکات؟
بەڵێ، کۆلۆنی تووڕە هۆکارێکی باوە، چونکە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر جووڵەی ڕیخۆڵەکان دادەنێت.
چۆن بزانم تووشی نەهەرسکردنی خواردن بووم؟
بە سەرنجدان لە نیشانەکانی وەک زوو تێربوون، ئازاری سەرەوەی سک و ئاوسان، پاشان سەردانکردنی پزیشک بۆ دەستنیشانکردنی ورد.
ئایا هەرس نەبوونی خواردن مەترسیدارە؟
لە زۆربەی حاڵەتەکاندا مەترسیدار نییە، بەڵام ئەگەر بەهۆی نەخۆشییەکی ترەوە بێت یان لەگەڵ نیشانەی ئاگادارکەرەوەدا بێت، پێویستی بە چاودێری پزیشکی هەیە.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانەی خوارەوە دەرکەوتن، پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- بەردەوامبوونی نیشانەکان بۆ ماوەی دوو هەفتە یان زیاتر.
- قورسایی لە قووتدان، یان کەمبوونەوەی بێ هۆکاری کێش و ئارەزووی خواردن.
- ڕشانەوەی خوێن، یان دەرچوونی پاشەڕۆی ڕەشی وەک قیتران.
- هەستکردن بە لاوازیی زۆر یان ماندووبوون (نیشانەکانی کەمی خوێن).
ئەگەر ئەمانە ڕوویدا، دەستبەجێ بچۆ بۆ بەشی فریاکەوتن:
- تەنگەنەفەسی، ئارەقکردن، یان ئازاری سنگ کە بۆ چەناگە، مل یان باڵ دەگوازرێتەوە.
- دەرکەوتنی ئازاری سنگ لە کاتی ماندووبوون یان فشارە دەروونییەکاندا.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دەرمانی ترشی معدە: جافیسكۆن چۆن بەکاردێت؟
- پێشگیری لە سوتانی گەدە: ڕێنمایی ڕۆژانە
- هەوکردنی گەدە و ڕیخۆڵە: نیشانە و چارەسەر
- سووتانی معدە: هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی گەدە، سورێنچک و گەڕانەوەی ترشی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team