هۆکارەکانی تووشبوون بە کۆرۆنا و کاریگەرییەکانی لەسەر دایک و منداڵ لە گرنگترین پرسیارەکانن؛ گۆڕانکارییەکانی دووگیانی مەترسی تووشبوونی ڤایرۆسی هەناسەدان زیاد دەکەن.
کۆرۆنا چییە؟ کاریگەرییەکانی لەسەر ژنی دووگیان و منداڵ
ژنانی دووگیان بەهۆی گۆڕانکارییە فیزیۆلۆژی و بەرگرییەکانی جەستە، زیاتر لە مەترسی تووشبوون بە ڤایرۆسەکانی هەناسەدان دان. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆربەی حاڵەتەکان نیشانەی سووک تا مامناوەندییان هەیە کە لە ئەنفلوەنزا دەچن، و لە ئێستادا هیچ بەڵگەیەک نییە کە نیشان بدات ژنانی دووگیان بە بەراورد بە کەسانی تەندروست زیاتر تووشی ئاڵۆزییە توندەکان دەبن.
سەبارەت بە منداڵی ناو سک، بەڵگەی پێویست نییە بۆ سەلماندنی زیادبوونی مەترسی لەبارچوون، بەڵام ئەگەری گواستنەوەی تووشبوون لە دایکەوە بۆ منداڵ لە کاتی دووگیانی یان لەدایکبووندا هەیە. هەندێک حاڵەتی لەدایکبوونی زوو تۆمار کراون، بەڵام ڕوون نییە ئایا ڤایرۆسەکە هۆکاری ڕاستەوخۆی بووە یان ئەوەی ڕێکارە پزیشکییەکان بۆ پاراستنی تەندروستی دایک ئەنجام دراون.
هۆکارەکانی تووشبوون بە کۆرۆنا و ڕێگاکانی پاراستن
ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی وردەئاوەکانی هەناسەدانەوە دەگوازرێتەوە؛ ئەو وردەئاوەیەی لە کاتی کۆکەکردن یان پشکنینەوە دەر دەچێت. هەروەها دەکرێت لە ڕێگەی دەستدان بە ڕووەکانی پیس و پاشان دەستدان بە چاو، لووت یان دەمەوە بگوازرێتەوە. بۆ خۆپاراستن لە تووشبوون، ئەمانە پێشنیار دەکرێن:
- دەست شتن بە ئاو و سابون بۆ ماوەی ٢٠ چرکە، یان بەکارهێنانی ماددەی پاککەرەوەی ئەلکۆلی بە ڕێژەی لانیکەم ٦٠%.
- پاراستنی دوورییەکی کۆمەڵایەتی نزیکەی دوو مەتر لە کەسانی تر.
- خۆپاراستن لە کۆبوونەوە لە شوێنە داخراوەکان و بەکارهێنانی ئامرازە دیجیتاڵییەکانی پەیوەندی.
- لەبەرکردنی کەرەستەکانی پاراستنی کەسی، بە تایبەتی بۆ ئەو ژنانەی لە کەرتی پزیشکیدا کار دەکەن یان لەگەڵ خەڵک پەیوەندییان هەیە.
- کەمکردنەوەی گەشتی ناپێویست.
مامەڵەکردن لەگەڵ نیشانەکانی تووشبوون بە کۆرۆنا و چارەسەر
نیشانەکان جیاوازن و دەکرێت کۆکە، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی، تەنگەنەفە، لەدەستدانی بۆن و تام لەخۆ بگرن. ئەگەر تووشبوون ڕوو بدات، شێوازی چارەسەرکردن بە پێی دۆخی نەخۆش جیاوازە:
چارەسەری ماڵەوە (بۆ حاڵەتە سووکەکان):
- پشوودانی تەواو و خواردنەوەی شلە بە بڕی زۆر.
- بەکارهێنانی پاراسیتامۆڵ بە دۆزی ٥٠٠-١٠٠٠ ملگ هەر ٦ تا ٨ کاتژمێر جارێک، کاتێک پلەی گەرمی دەگاتە ٣٨ پلە یان زیاتر.
- خواردنی ڤیتامینە پشتگیریکەرەکانی بەرگریی جەستە، وەک ڤیتامینی D و C و B12 و زینک، دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک.
چارەسەری نەخۆشخانە (بۆ حاڵەتە توندەکان):
- دابینکردنی ئۆکسجین یان بەکارهێنانی ئامێری هەناسەدانی دەستکرد لە کاتی پێویستدا.
- بەکارهێنانی دەرمانە ستێرۆیدییەکان، وەک دێکسامێتازۆن (٦ ملگ ڕۆژانە بە ڕێگەی وریدی بۆ ماوەی ١٠ ڕۆژ) یان پرێدنیزۆلۆن (٤٠ ملگ بە دەم جارێک)، بە مەرجێک تەنگەنەفە هەبێت.
- دانی دەرمانی دژەڤایرۆس، وەک ڕیمدێسیڤیر، لە حاڵەتە توندەکاندا، یان دەرمانی دژەباکتریا بۆ پێشگیری لە هەوکردنی لاوەکیی باکتریایی.
- بەکارهێنانی دۆزی نزم لە ئاسپرین یان دەرزیی هیپارین بۆ پێشگیری لە خوێنبەستن، دوای هەفتەی ١٢ی دووگیانی.
شیردان دوای تووشبوون
دایکی تووشبوو دەتوانێت شیری منداڵەکەی بدات، چونکە هیچ بەڵگەیەک نییە کە ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی شیری مەمکەوە بگوازرێتەوە، و سوودەکانی شیردان لە مەترسییەکانی زیاترە. تەنها پێشنیار دەکرێت ڕێوشوێنی پێویست بگیرێتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی تووشبوون بە وردەئاوەکان، وەک شۆردنی باشی دەستەکان و لەبەرکردنی ماسک لە کاتی شیرداندا.
پرسیارە باوەکان
تووشبوون بە کۆرۆنا چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
دەستنیشانکردن بە سوابێک ئەنجام دەدرێت کە لە دەم و لووت وەردەگیرێت؛ ئەم تاقیکردنەوانە بە شێوەیەکی ئاسایی بۆ ئەو کەسانە ئەنجام دەدرێن کە نیشانەی توندیان هەیە و پێویستیان بە مانەوە لە نەخۆشخانەیە.
ئەگەر پێم بگوترێت خۆم جیا بکەمەوە، چی بکەم؟
ژنانی دووگیان دەبێت لە ماڵەوە بمێننەوە و بۆ ماوەی ٧ ڕۆژ لە تێکەڵبوون لەگەڵ کەسانی تر خۆ بپارێزن. ئەندامانی خێزانەکەشیان دەبێت لانیکەم بۆ ماوەی ١٤ ڕۆژ خۆیان جیا بکەنەوە؛ هەروەها ژوورەکان هەوا بدرێن و کەرەستەی کەسیی جیاواز بەکاربهێنرێت.
ئەگەر لە کەرتی پزیشکیدا کار بکەم و دووگیان بم، چی پێشنیار دەکرێت؟
ئەو ژنانەی لە سێیەکی یەکەم یان دووەمی دووگیانیدان (کەمتر لە ٢٨ هەفتە) و دۆخی تەندروستییان جێگیرە، دەتوانن بە بەدواداچوونی دووری و بەکارهێنانی کەرەستەی پاراستنی کەسی بەردەوام بن بە کارکردن. بەڵام بە توندی پێشنیار دەکرێت ئەو ژنانەی لە سێیەکی سێیەمی دووگیانیدان یان نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، لە پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لەگەڵ نەخۆشان خۆ بپارێزن و لە ماڵەوە کار بکەن.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەی خوارەوەدا، دەبێت داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- سەختیی توند لە هەناسەدان یان تەنگەنەفە.
- بەرزبوونەوەی بەردەوامی پلەی گەرمی لەگەڵ لەرز.
- سەرئێشەی توند یان ئازاری تیژی ماسولکەکان.
- دەرکەوتنی دەرچووی نامۆی ڤاجینا یان ئازار لە کاتی میزکردندا (بۆ دڵنیابوونەوە لە نەبوونی هەوکردنی ڕێگەکانی میز).
- تێبینیی بێحاڵی یان خراپی خۆراکخواردنی منداڵی تازە لەدایکبوو.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە. پێش خواردنی هەر دەرمانێک یان وەرگرتنی هەر پەتایەک، دەبێت ڕاوێژ بە پزیشکی بەدواداچوونی دۆخەکە بکرێت.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خواردن لە ناو فڕۆکەدا سەلامەتە؟
- تاقیکردنەوەی خێرای کرۆنا بە ئینگلیزی
- خۆشی چۆن دەگوازرێتەوە؟ بۆنی هەیە؟
- نیشانەکانی بوونی پەراسیت لە جەستە و کاریگەرییەکانی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team