کرمی سوزنی لە جیهاندا یەکێکە لە باوترین کێرمە ڕوودەییەکان؛ کێرمێکی بچووک و سپییە کە لە ڕوودەی مرۆڤ دەژی و بە ئاسانی دەگوازرێتەوە.
کرمی سوزنی چییە؟
پەراسیتێکی باریک و سپییە کە درێژی کێرمی پێگەیشتووی لە ٦ تا ١٣ میلیمەترە (یان کەمتر لە ١.٥ سانتیمەتر). نەخۆشییەکەی کە دروستی دەکات بە ناوی داء السرمیات یان ئۆکسوریاز ناسراوە.
نیشانەکانی کرمی سوزنی و چۆنیەتی دەستنیشانکردنی
لەوانەیە هیچ نیشانەیەک لە کەسی تووشبوودا دەرنەکەوێت، بەڵام لە هەندێک حاڵەتدا ئەم نیشانانە دەردەکەون:
- خورانی زۆر و بەردەوام لە ناوچەی کۆم یان زێ، کە زۆرجار شەوان توندتر دەبێت.
- بێخەوی و تێکچوونی خەو، نائارامی و ددان‌قرتاندن.
- بینینی کێرمەکان بە چاوی خۆت لە پاشەڕۆ یان دەوروبەری کۆم.
- ڕەشەڵەک یان ئازاری کۆم، لەگەڵ ئەگەری هەستکردن بە دڵتێکچوون و ئازاری کاتیی سک.
بۆ دەستنیشانکردن، ڕەنگە پزیشک «تاقیکردنەوەی تیپ» بەکاربهێنێت؛ بەوەی پەڕەچسبێکی ڕوونی لەسەر پێستی دەوروبەری کۆم دادەنێت، هەر کە لە خەو هەستایت، بۆ کۆکردنەوەی هێلکەکان و پشکنینیان بە مایکرۆسکۆپ.
هۆکاری تووشبوون بە کرمی سوزنی و هۆکارەکانی مەترسی
تووشبوون کاتێک ڕوودەدات کە هێلکە وردەبینەکان کە خواردن، خواردنەوە یان پەنجەکانیان پیس کردووە، دەخورێن یان هەڵدەمیژرێن. هێلکەکان لە ڕوودەدا دەردەکەون و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دەبنە کێرمی پێگەیشتوو. کێرمی مێ لە شەودا دەردەچێت و هەزاران هێلکە لە چینەکانی پێستی دەوروبەری کۆم دادەنێت، کە دەبێتە هۆی خوران. کاتێک کەسەکە ئەو ناوچەیە دەخوارێت، هێلکەکان لە ژێر ناخنەکانیدا دەمێننەوە و دەگوازرێنەوە بۆ سەر ڕووەکان، وەک یارییەکان و کورسییەکانی ئاودەست؛ لەو شوێنانەدا بۆ ماوەی دوو تا سێ هەفتە زیندوو دەمێننەوە.
ئەو گرووپانەی زیاتر لە مەترسیی تووشبوون دان بریتین لە:
- منداڵانی تەمەنی قوتابخانە (بەتایبەتی تەمەنی ٥ تا ١٠ ساڵ) و ئەوانەی دەچنە باخچەی ساوایان.
- ئەوانەی لە شوێنی قەرەباڵغ یان دامەزراوەی کۆمەڵایەتیدا دەژین.
- ئەندامانی خێزانی کەسی تووشبوو.
- ئەوانەی پابەندی ڕێساکانی پاکوخاوێنی گشتی نین، یان عادەتی مەمک‌کردنی پەنجەی گەورە و جوینەوەی ناخنیان هەیە.
چارەسەری کرمی سوزنی و ڕێگریکردن
چارەسەر پێویستی بە خواردنی دەرمانەکانە کە پزیشک دەیاننووسێت، و پێشنیار دەکرێت هەموو ئەندامانی خێزان لە هەمان کاتدا چارەسەر بکرێن بۆ ڕێگریکردن لە دووبارە تووشبوون.
دەرمانە پزیشکییەکان
دەرمانی دژە پەراسیت کە بە دەم دەخورێن بەکاردەهێنرێن، وەک:
- میبێندازۆل.
- ئەلبێندازۆل.
- پیرانتێل.
هەروەها ڕەنگە پزیشک کرێمی موضعی بۆ کەمکردنەوەی خوران بنووسێت.
ڕێکارەکانی پاکوخاوێنی ماڵ
- پێش خواردن و دوای بەکارهێنانی ئاودەست، دەستەکان بە ئاوی گەرم و سابون بشۆ.
- هەموو ڕۆژێک خۆت بشۆ و جلەژێرەوە و ملافەی جێگا بگۆڕە.
- ملافە و جلەکان بە ئاوی گەرم بشۆ و بە گەرمیی بەرز وشکیان بکەرەوە.
- بەردەوام ناخنەکان ببڕە و ڕێگە لە جوینەوەیان یان خواراندنی ناوچەی کۆم بگرە.
- فەرش، ڕووەکان و یارییەکان بە وردی پاک بکەرەوە.
چارەسەری کێرمی سوزنی بە گیا: ئایا دەکرێت؟
بۆچوونەکان لەم بارەیەوە جیاوازن؛ هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە سیرەی خاو، ڕۆنی کۆکۆ، گێزر، تۆوی کەدوو و پاپایا و گریپ‌فرۆت، هەروەها ئەفسەنتین، بەکارهێنرێن (بە مەرجێک ماوەی بەکارهێنانی لە ٤ هەفتە زیاتر نەبێت). بەڵام سەرچاوەکانی تر پشتڕاستی دەکەنەوە کە بەڵگەی زانستیی بەس نییە بۆ پشتگیری لە کاریگەریی ئەم چارەسەرە ماڵییانە لە لەناوبردنی تەواوی کێرمەکاندا، و سوودەکەیان لەوانەیە تەنها سنووردار بێت بە کەمکردنەوەی نیشانەکان.
ئاڵۆزییەکانی تووشبوون
ئەم تووشبوونە بە گشتی کێشەی جددی دروست ناکات، بەڵام لە حاڵەتێکی کەمدا ڕەنگە ببێتە هۆی:
- هەوکردنی ڕێڕەوی میز.
- کەمبوونەوەی کێش.
- هەوکردنی بۆشایی پەردەی ناوەوەی سک.
- لە ژناندا، ڕەنگە کێرمەکان لە کۆمەوە بگوازنەوە بۆ زێ، منداڵدان و بۆرییەکانی هێلکەدان؛ ئەمەش دەبێتە هۆی هەوکردنی زێ و پەردەی ناوەوەی منداڵدان.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- هەستکردن بە خورانی توندی کۆم، بەتایبەتی ئێواران.
- دەرکەوتنی خوێن لە میز یان پاشەڕۆدا.
- هەستکردن بە قولنج و ئازاری توندی سک.
- بەردەوامبوونی نیشانەکان سەرەڕای تاقیکردنەوەی چارەسەرە ماڵییەکان.
پرسیارە باوەکان
کرمی سوزنی لە منداڵان چییە؟
تووشبوونێکی پەراسیتییە کە لە منداڵانی تەمەنی ٥ تا ١٠ ساڵدا زۆر باوە، و بە ئاسانی لە ڕێگەی یارییە پیسەکان یان هاوبەشکردنی خواردنەوە دەگوازرێتەوە.
هۆکاری بوونی کرمی سوزنی چییە؟
چوونە ناو جەستەی هێلکە وردەبینەکان لە ڕێگەی دەم یان هەڵمژینەوە؛ ئەم هێلکانە لەسەر ڕووە پیسەکان یان ناخنەکان دەبن.
چارەسەری کرمی سوزنی لە گەورەکاندا چییە؟
چارەسەرکردن بە دەرمانی دژە پەراسیتە کە پزیشک دەینووسێت (وەک میبێندازۆل یان ئەلبێندازۆل)، لەگەڵ پابەندبوون بە ڕێکارە توندەکانی پاکوخاوێنی ماڵ.
کێرمی سوزنی چ شکڵێکە؟
کێرمێکی زۆر بچووک و باریک و سپییە، کە درێژییەکەی لە ٦ تا ١٣ میلیمەتر دەبێت.
بەرپرسیارێتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پڕکردنەوەی ڕەچەتە بە شێوەی ئەلیکترۆنی
- جۆرەکانی ڤایرۆسەکان و کاریگەرییان
- ڤایرۆسی ئەنفلۆنزا و جۆرەکانی
- هۆکارەکانی تووشبوون بە کۆرۆنا لە دووگیانیدا
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team