توێژینەوە زانستییەکان نەبوونی پەیوەندی ڤاکسین و هەستیاری لە منداڵاندا پشتڕاست دەکەنەوە. ئەمە گریمانەی زیادبوونی وەڵامی هەستیاری بەهۆی ڤاکسین ڕەت دەکاتەوە.
بەڵگەی نەبوونی پەیوەندی ڤاکسین و هەستیاری
توێژەران ٤٢ توێژینەوەی بڵاوکراوەیان شیکردەوە بۆ لێکۆڵینەوە لە پەیوەندییە ئەگەرییەکان لەنێوان ڤاکسینە باوەکان و نەخۆشییە هەستیارییەکان. ئەنجامەکان ئەمانەیان دەرخست:
- هیچ بەڵگەیەک نییە کە وەرگرتنی ڤاکسین بە مەترسیی زیاتر بۆ تووشبوون بە هەستیاری لە قۆناغەکانی دواتری تەمەنەوە پەیوەندی بکات.
- منداڵانی وەرگری ڤاکسینی توبرکلۆز (BCG) بەراورد بە منداڵانی دیکە، کەمتر تووشی ئێگزیما دەبوون.
- بەپێی دۆخی ڤاکسین‌وەرگرتن، هیچ جیاوازییەک لە ڕێژەی تووشبوون بە ئەسم یان هەستیاری تۆمار نەکرا.
ئەم ئەنجامانە لەگەڵ توێژینەوەکانی دیکە دەگونجێن؛ لەوانە توێژینەوەیەکی سویدی کە ٦٦٩ منداڵی لەخۆگرتبوو و هیچ جیاوازییەکی لە تووشبوون بە هەستیاری لەنێوان وەرگرانی ڤاکسینی کۆکەی دیق و ئەوانەی وەریان نەگرتبوو دەرنەخست. هەروەها ئەنجامەکان لەگەڵ ئەنجامەکانی توێژینەوەی نێودەوڵەتیی ئەسم و هەستیاری لە منداڵیدا (ISAAC) یەکدەگرنەوە.
گریمانەی بەرگریی جەستە و نەخۆشییەکانی ئەسمی منداڵان
هەندێک تیۆری بانگەشە دەکەن کە ڤاکسین‌کردنی منداڵان دژ بە دەیان نەخۆشی، وەڵامی بەرگریی جەستە لاواز دەکات و ئەگەری وەڵامە هەستیارییەکان زیاد دەکات. بەڵام، توێژینەوە ئاپیدیمیۆلۆجییە فراوانەکان پشتگیریی ئەم بانگەشەیە ناکەن و پشتڕاستی دەکەنەوە کە بڵاوبوونەوەی زیاترەوەی هەستیاری لە جیهاندا لە چەند دەیەی ڕابردوودا پەیوەندی بە بەرنامەکانی ڤاکسینەوە نییە.
ئەم نەخۆشییانە بە ڕوونی کاریگەرییان لەسەر کوالێتیی ژیان هەیە؛ ئامارەکان ئەمانە دەردەخەن:
- ٣٣٤ ملیۆن کەس لە جیهاندا ئەسمیان هەیە.
- لەنێوان ٢% و ١٠%ی گەورەساڵان تووشی ئێگزیما‌ی ئاتۆپیک دەبن.
- زیاتر لە ٢٥٠ هەزار کەس هەستیاریی خواردنیان هەیە.
ڤاکسینەکانی منداڵان و ڕووبەڕووبوونەوەی گومانەکان
پسپۆڕانی پزیشکیی منداڵان جەخت لەوە دەکەنەوە کە ئامانجی سەرەکیی ڤاکسینەکان پاراستن لە نەخۆشییە گوازراوەکانە؛ بۆیە نابێت دایک و باوکان بەهۆی ترسێکەوە کە بە بەڵگەی زانستی پشتگیری نەکراوە، دەست لە ڤاکسین‌کردنی منداڵەکانیان هەڵبگرن. ئەم بنەمایە بۆ دەرزی کۆرۆنا و ڤاکسینەکانی دیکەش دەگونجێت کە ئامانجیان پاراستنی تەندروستیی گشتی لە بەڵاوەکانە.
پرسیارە باوەکان
ئایا ڤاکسینەکان دەبنە هۆی ئەسم لە منداڵاندا؟
نەخێر، توێژینەوە زانستییەکان و شیکارییە توێژینەوەییەکان هیچ پەیوەندییەکیان لەنێوان وەرگرتنی ڤاکسین و زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە ئەسم نەدۆزیوەتەوە.
ئایا ڤاکسینێک هەیە کە ئەگەری تووشبوون بە ئێگزیما کەم بکاتەوە؟
شیکارییەکی توێژینەوەیی ئاماژەی بەوە کردووە کە منداڵانی وەرگری ڤاکسینی توبرکلۆز (BCG) کەمتر لەوانی دیکە تووشی ئێگزیما دەبوون.
ئەگەر هەستیاری بەهۆی ڤاکسینەوە نەبێت، بۆچی حاڵەتەکانی زیاد دەبن؟
ڕێژەی هەستیاری لە جیهاندا لە وڵاتە پێشکەوتوو و گەشەسەندووەکاندا لە ماوەی ٥٠ ساڵی ڕابردوودا بەرز بووەتەوە، بەڵام توێژینەوەکان هیچ بەڵگەیەکیان نەدۆزیوەتەوە کە ئەم زیادبوونە بە ڤاکسین‌کردنەوە ببەستنەوە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر دوای هەر ڤاکسینێک نیشانەی هەستیاریی توند دەرکەوت، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت؛ وەک:
- سەختیی توند لە هەناسەدان.
- ئاوسانی لەناکاوی ڕوو یان لێوەکان.
- پەڵەی پێستیی لەناکاو و بەرفراوان.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری جێگرەوە بۆ ئەسمە و ڕاهێنانی هەناسەدان
- پەیوەندی ئەسم و ریفلاکس و ڕێگاکانی چارەسەر
- ئەسمای مزمن و تەندروستی دڵ
- دەرمانی ئەسمە: هەڵبژاردە و شێوازەکانی چارەسەر
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team