نیشانەکانی تەب لە سەرەتادا بە هێواشی دەردەکەون و لەوانەیە لەگەڵ نەخۆشییەکانی هەناسەدان تێکەڵ بن، چونکە تووشبوون بە بەکتریا لە چەند قۆناغێکدا پەرە دەسێنێت.
تەب چییە؟
تەب نەخۆشییەکی گوازراوەی بەکتریاییە کە بە بەکتریای «مایکۆباکتریۆم توبرکولۆسیس» دروست دەبێت. زۆرجار سییەکان دەگرێتەوە، بەڵام دەتوانێت بڵاو ببێتەوە بۆ ئەندامەکانی تری وەک مێشک، ستوونی پشت، جگەر، غوددەکانی سەر گورچیلە و گرێ لیمفاویەکان. تووشبوون بە هەوا دەگوازرێتەوە؛ لە ڕێگەی وردە تۆزەکانی دەرچوو لە کەسی تووشبوو کاتێک کۆکە دەکات، پشوو دەدات یان قسە دەکات.
وردەکاریی نیشانەکانی تەب لە سەرەتادا
دوای چوونە ناو جەستە، بەکتریاکە دەست بە قۆناغی تووشبوونی سەرەتایی دەکات. لەم قۆناغەدا، سیستەمی بەرگریی جەستە لەوانەیە میکرۆبەکان لەناو ببات، یان ئەوان لە جەستەدا بە شاراوەیی بمێننەوە.
نیشانەکانی تووشبوونی سەرەتایی
لەوانەیە هیچ نیشانەیەک لە کەسەکەدا دەرنەکەوێت، یان نیشانەیەکی سووک وەک نیشانەکانی ئەنفلۆەنزا هەبێت، لەوانە:
- بەرزبوونەوەی کەم لە پلەی گەرمیی جەستە (تا).
- کۆکەی سووک.
- هەستکردن بە ماندووبوون و بێهێزی.
- لەدەستدانی ئارەزووی خواردن.
- عەرەقی شەوانە.
گۆڕانی دۆخەکە بۆ تەبی چالاک
لە هەندێک حاڵەتدا، تووشبوونی شاراوە دەبێتە چالاک. لەم کاتەدا، نیشانەکانی تەبی چالاک بە هێواشی دەردەکەون:
- تا: بە پلەیەکی نزم دەست پێدەکات، پاشان لەگەڵ پەرەسەندنی نەخۆشییەکە زیاد دەبێت و هەندێک جار دەگاتە ٣٩ پلەی سیلیزی.
- کۆکە: لەوانەیە لە سەرەتادا سووک بێت و خەڵووزی تێدا نەبێت؛ زۆرجار بەیانیان دەردەکەوێت، پاشان بەردەوام دەبێت و خەڵووزێکی زەرد یان سەوزی لەگەڵدایە. (تێبینی: کۆکەکردن بە خوێن نیشانەیەکی پێشکەوتووترە و لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا دەرناکەوێت.)
- ئازاری سنگ: نەخۆش لەوانەیە لە ناوەڕاستی سنگ یان لە پەردەی دەوری سییەکان ئازار هەست پێبکات.
- تەنگەنەفەسی: ئەم نیشانەیە کاتێک ڕوودەدات کە تووشبوونەکە بۆ بەشە فراوانەکانی سییەکان بڵاو دەبێتەوە.
هۆکارەکانی مەترسیی تەب
لە هەندێک گرووپدا ئەگەری تووشبوون یان چالاکبوونەوەی تووشبوونی شاراوە زیاترە، لەوانە:
- ئەو کەسانەی لەگەڵ تووشبوواندا پەیوەندییان هەبووە.
- کارمەندانی بواری تەندروستی.
- ئەو کەسانەی بە ڤایرۆسی کەمئەندامیی بەرگریی مرۆڤ (ئایدز) تووش بوون.
- ئەو کەسانەی بەهۆی شێرپەنجە یان چارەسەری کیمیاییەوە بەرگریی جەستەیان لاوازە.
- بەکارهێنەرانی دەرمانی ستێرۆیدی.
- جگەرەکێشان.
دەستنیشانکردن و چارەسەری تووشبوون
تەب بە چەند ڕێگایەک دەستنیشان دەکرێت؛ لەوانە تاقیکردنەوەی پێستی تۆبەرکولین کە وەڵامی بەرگریی جەستە پێوانە دەکات، یان تاقیکردنەوەی خوێن، یان وێنەی تیشکیی سنگ بۆ دۆزینەوەی خاڵە نائاساییەکان، هەروەها شیکردنەوەی خەڵووز.
چارەسەرەکەش بە جۆری تووشبوونەکەوە پەیوەستە:
- تەبی شاراوە: لەوانەیە پزیشک یەک یان دوو جۆر دەرمان پێشنیار بکات بۆ ڕێگریکردن لە پەرەسەندنی دۆخەکە.
- تەبی چالاک: پێویستی بە خواردنی دژەبەکتریا بۆ چەند مانگێک هەیە (زۆرجار لە نێوان ٦ تا ٩ مانگ)، و تەواوکردنی هەموو ماوەی چارەسەرەکە گرنگە بۆ خۆپاراستن لە بەرگریی بەکتریاکە بەرامبەر دەرمان.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی تەبی سەرەتایی چین؟
لەوانە تا کە بە هێواشی زیاد دەبێت، کۆکەی سووک، ماندووبوون، و هەندێک جار ئازاری سنگ یان لەدەستدانی ئارەزووی خواردن دەگرێتەوە؛ لەوانەیە لە سەرەتا هیچ نیشانەیەک دەرنەکەوێت.
تووشبوونی شاراوە چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
بە دەستنیشانکردنی کلینیکی و تاقیکردنەوەی پێست (تۆبەرکولین) یان تاقیکردنەوەی خوێن دەکرێت، بۆ دەرخستنی وەڵامی بەرگریی جەستە بەرامبەر بەکتریاکە؛ لەگەڵ دڵنیابوون لەوەی تووشبوونی چالاک بوونی نییە.
ئایا تەبی شاراوە گوازراوەیە؟
نەخێر، کەسی تووشبوو بە تەبی شاراوەی سییەکان نیشانەی نییە و ناتوانێت تووشبوونەکە بگوازێتەوە بۆ کەسانی تر.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێویستە بێ‌درەنگ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- ئازاری توندی سنگ.
- کۆکەی بەردەوام بۆ ماوەی زیاتر لە سێ هەفتە.
- کۆکە لەگەڵ خوێن.
- کەمبوونەوەی کێشی جەستە بەبێ هۆکاری ڕوون، لەگەڵ عەرەقی شەوانە و تا.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- برۆنشیت؛ هۆکار، چارەسەر و پاراستنی ڕێگاکانی هەناسە
- چۆنیەتی بەکارهێنانی سپری ئەسم بە دروستی
- ڕێنمایی بۆ ئەنفلۆنزای خوکی
- عوارەکانی دوای کۆرۆنا و نیشانەکانی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team