نیشانەکانی ئەسمە لە منداڵان زۆرجار درێژخایەنن؛ هەوکردنی ڕێگاکانی هەوا کۆکە، هەناسەتەنگی و فیشەی سنگ دروست دەکات.
هۆکاری ئەسمەی منداڵان چین؟
هۆکارێکی ورد و دیاریکراو بۆ تووشبوون بە ئەسمە نییە، بەڵام هەندێک فاکتەر لە دەرکەوتنی نەخۆشییەکەدا ڕۆڵ دەبینن، لەوانە:
- فاکتەرە بۆماوەییەکان: ئەگەر یەکێک لە دایک‌وباوک یان هەردووکیان تووشی ئەسمە بن، ئەگەری تووشبوون زیاد دەبێت.
- ژینگە و دەوروبەر: پیسبوونی هەوا، هەڵمژینی دووکەڵی جگەرە و بەرکەوتن بە ماددە کیمیاییەکانی ماڵ.
- تووشبوون: تووشبوون بە هەندێک هەوکردنی سیستەمی هەناسەدان لە تەمەنی زوودا.
- هۆکارە هەڵچێنەرەکان: هەوای سارد، سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا.
جۆرەکانی ئەسمە و هۆکارە هەڵچێنەرەکانی
بەپێی هۆکاری دروستبوونی، ئەسمە بە دوو جۆری سەرەکی دابەش دەبێت:
١. ئەسمەی ئەلێرژی: لە ئەنجامی ماددەی هەستیارکەر وەک پەشم و پەڕی ئاژەڵە ماڵییەکان، کەڕووکی تۆز، گەردی گوڵ و پاشماوەی سوسک یان مشک دروست دەبێت.
٢. ئەسمەی نائەلێرژی: لە ئەنجامی هۆکارە هەڵچێنەرەکان کە هەستیارکردن دروست ناکەن، وەک هەندێک دەرمان یان پیسبوونی ژینگە.
نیشانەکانی ئەسمە لە منداڵان
نیشانەکان لە منداڵێکەوە بۆ منداڵێکی تر جیاوازن و لەوانەیە شەوان، بەرەبەیان یان لە کاتی چاڵاکیی جەستەییدا خراپتر بن. نیشانەکان ئەمانەن:
- نیشانەکانی هەناسەدان: فیشە لە کاتی دەرکردنی هەوا، کۆکەی وشک و درێژخایەن، هەناسەتەنگی و هەناسەدانی خێرا کە دەبێتە هۆی کێشانەوەی پێست دەوروبەری مل و پەراسووەکان.
- ئازاری جەستەیی: تەنگی یان فشار لە سنگ؛ منداڵانی بچووک لەوانەیە ئازارەکە بە ئازاری گەدە یان سک وەسف بکەن.
- کاریگەرییە گشتییەکان: ماندووبوون، تێکچوونی خەو، گۆڕانی دۆخی دەروونی، دەرکەوتنی بازنەی ڕەش لەژێر چاوەکان و کێشە لە شیرخواردن یان خواردن بۆ منداڵانی شیرخۆر.
تشخیص و چارەسەری ئەسمە لە منداڵان
پزیشک بۆ تشخیص پشت بە مێژووی پزیشکی و پشکنینی نیشانەکان دەبەستێت. لەوانەیە پشکنینی پێوانەکردنی هەناسە یان پشکنینی ئۆکسیدی نایتڕۆجین لە هەوای دەرکراو بەکاربهێنێت؛ پشکنینی پێستیش هۆکارەکانی ئەسمەی ئەلێرژی دیاری دەکات.
پلانی چارەسەر بە شێوەیەکی ئاسایی دوو جۆر دەرمان لەخۆدەگرێت:
- دەرمانی یارمەتیی خێرا: لە کاتی هێرشدا نیشانەکان بە خێرایی کەم دەکاتەوە و ڕێگای هەوا دەکاتەوە.
- دەرمانی کۆنترۆڵی درێژخایەن: ئامانجی کەمکردنەوەی هەوکردن و ڕێگریکردن لە تەسکبوونی لقەکانی هەناسەیە؛ لەوانەیە کۆرتیکۆستێرۆیدی هەڵمژراو یان دەستکاریکەرەکانی لێکۆتریین لەخۆ بگرێت.
باوەڕە هەڵەکان دەربارەی ئەسمەی مزمن
- بخێنەرەکان: هەندێک کەس وا دەزانن بەکارهێنانیان دەبێتە هۆی وابەستەبوون، بەڵام بۆ بەکارهێنانی ڕۆژانەی درێژخایەن سەلامەتن، ئەوانەش کە کەمێک کۆرتیزۆنیان تێدایە.
- چاڵاکیی جەستەیی: ڕێگریکردن لە وەرزشکردنی منداڵ هەڵەیە، چونکە کەم‌جووڵەیی لەوانەیە ببێتە هۆی قەڵەوی کە بارودۆخەکە خراپتر دەکات؛ چارەسەرەکە گۆڕینی چارەسەرەکەیە بۆ ئەوەی منداڵ بتوانێت وەرزش بکات.
- وەستاندنی دەرمان: وەستاندنی دەرمانە پارێزەرەکان هەرکە بارودۆخەکە باش بووەوە، دەبێتە هۆی گەڕانەوەی هێرشە توندەکان.
پرسیارە باوەکان
چۆن نیشانەکانی ئەسمە لە نیشانەکانی دیکە جیا بکەمەوە؟
ئەگەر نیشانەکان بەردەوام دووبارە ببنەوە، شەوان و بەرەبەیان خراپتر بن، یان وەک وەڵامێک بەرامبەر هۆکارە هەڵچێنەرە دیاریکراوەکان وەک وەرزش یان ماددە هەستیارکەرەکان دەربکەون، زۆرجار پەیوەندییان بە ئەسمەوە هەیە.
ئایا ئەسمە لە منداڵاندا لەناو دەچێت؟
لەم بارەیەوە بۆچوونەکان جیاوازن؛ هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە نیشانەکان لە ڕێژەیەکی زۆری منداڵاندا لەگەڵ گەورەبوونیان کەم دەبنەوە یان ون دەبن، چونکە لقەکانی هەناسە فراوانتر دەبن. سەرچاوەکانی دیکە دەڵێن ئەسمە بە تەواوی لەناو ناچێت، بەڵام دەتوانرێت کۆنترۆڵ بکرێت و دوای چەند ساڵێکیش بگەڕێتەوە.
لە پزیشکی منداڵەکەت چیت چاوەڕوان دەبێت؟
پزیشک بەپێی تەمەنی منداڵ و توندی بارودۆخەکە پلانی چارەسەری تایبەت دادەنێت و بەدواداچوونی بەردەوام دەکات بۆ هەڵسەنگاندنی وەڵامدانەوە و گۆڕینی دۆزەکان، تا کۆنترۆڵی تەواو بە کەمترین بڕی دەرمانی پێویست بەدەست بێت.
کەی پێویستە دەستبەجێ یارمەتی پزیشکی وەربگیرێت؟
ئەگەر نیشانەکانی هێرشی توند دەرکەوتن، پێویستە دەستبەجێ یارمەتی پزیشکی وەربگیرێت. لە نیشانەکاندا ئەمانە هەن:
- شینیی لێو یان ناخن.
- هەناسەتەنگیی زۆر لە قسەکردن یان نەتوانینی قسەکردن.
- کاڵبوونەوەی ڕوو لەگەڵ ئارەقی زۆر.
- کۆکەی بەردەوامی نەوەستاو یان فیشەی زۆر توند.
- هەستی سەرلێشێواوی، سەرگێژە یان خەواڵوویی زۆر.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خرافەکان دەربارەی شێرپەنجەی سییەکان
- تاقیکردنەوەی بلغم: پشکنین و نەخۆشییەکان
- پاراستن لە ڤایرۆسی سەرماخۆردن
- نەخۆشی سارس: نیشانە و ڕێگاکانی پاراستن
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team