بزانە میرتازاپین بۆ خەو چۆن وەک چارەسەری دەرەوەی ڕێنمایی بۆ بێخەوی بەکاردێت و چ کاریگەرییەکی لەسەر کوالێتی خەو و خەمۆکی هەیە.
میرتازاپین چییە؟
میرتازاپین دەرمانێکی دژەخەمۆکیی نائاساییە کە لەلایەن FDA لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ چارەسەری خەمۆکیی گەورە پەسەند کرا. ئەم دەرمانە بە زیادکردنی ئازادبوونی ماددە کیمیاییەکانی مێشک، وەک سێرۆتۆنین، یارمەتی ڕێکخستنی دۆخی دەروونی دەدات. لەبەر ئەوەی دژەخەمۆکییەکی نائاساییە، پزیشکان زۆرجار کاتێک دەینووسن کە دەرمانە دژەخەمۆکییە باوەکان کاریگەرییان نەبووە.
جگە لە خەمۆکی، هەندێک جار ئەم دەرمانە بە شێوەی دەرەوەی ڕێنمایی بۆ دۆخی تریش بەکاردێت، لەوانە:
- نەخۆشیی پەنیک
- نەخۆشیی سترێسی دوای ڕووداوێکی ترسناک
- نەخۆشیی نیگەرانیی گشتی
- فایبرۆمایالژیا
- سەرئێشەی جۆری تەنگی
- بێخەوی
کاریگەری میرتازاپین لەسەر خەو
ئەم دەرمانە کاریگەرییەکی ئارامکەرەوەی هەیە و تا ٥٣%ی بەکارهێنەران دەڵێن خەواڵووییان زیاد بووە. ئەمە بەهۆی کاریگەریی دەرمانەکە لەسەر وەرگرەکانی هیستامین و سێرۆتۆنین لە مێشکدا ڕوودەدات.
بۆ ئەوانەی هەردووکی خەمۆکی و بێخەوییان هەیە، دەرمانەکە لەوانەیە ماوەی گشتیی خەوتن و کوالێتی پشوودان باشتر بکات. سوودێکی ئەم دەرمانە بە بەراورد بە هەندێک دەرمانی دژەخەمۆکیی تر ئەوەیە کە خەوی REM سنووردار ناکات؛ ئەو جۆرە خەوە پەیوەندی بە بیرەوەری و توانای بیرکردنەوەوە هەیە. بەڵام هەندێک بەکارهێنەر باس لە بینینی خەونی ناخۆش کردووە.
کاتێک میرتازاپین بۆ بێخەوی لە کەسانی بێ خەمۆکی بەکاردێت، بەڵگەکان سنووردارن. توێژینەوەیەکی بچووک ئاماژەی بەوە کرد کە بەکارهێنەران خەوی قووڵتریان هەبوو و کەمتر لە خەویاندا پچڕان ڕوویدا. بەهۆی سنوورداربوونی داتاکان، ئەکادیمیای ئەمریکیی پزیشکیی خەو لە ڕاسپاردە گشتییەکانی بۆ بێخەویدا ناوی ناهێنێت.
دۆزی میرتازاپین بۆ خەو و کاتی خواردنی
کاتێک بۆ کێشەی خەوتن بەبێ خەمۆکی بەکاردێت، دۆزی باوی میرتازاپین بۆ خەو ٧.٥ یان ١٥ میلیگرامە. دۆزی کەمتری دەرمانەکە زۆرجار خەواڵوویی زیاتر لە دۆزی بەرزتر دروست دەکات.
دەرمانەکە زۆرجار ڕۆژانە جارێک، پێش خەوتن، بە شێوەی حەب دەخورێت؛ حەبەکە یان دەبلعێندرێت یان لە دەمدا دەتوێتەوە. هەرچەندە کاریگەرییە ئارامکەرەوەکە لە ماوەی یەک یان دوو ڕۆژدا دەست پێدەکات، سوودە دژەخەمۆکییەکان لەوانەیە چەند هەفتە بخایەنێت تا دەربکەون. بۆ زانیاریی دۆزی میرتازاپین بۆ خەمۆکی و خەوتن، لەگەڵ پزیشک قسە بکە.
کاریگەرییە لاوەکییەکانی میرتازاپین
کاردانەوە باوەکان بریتین لە سەرگێژی، وشکبوونی دەم، زیادبوونی ئیشتها و زیادبوونی کێش. هەندێک کەس لەوانەیە دڵتێکچوون، ڕشانەوە، قەبزی، یان هەستی نیگەرانی و سەرلێشێواویشیان هەبێت.
ڕاگرتنی لەناکاوی دەرمانەکە لەوانەیە ببێتە هۆی نیشانەکانی وازهێنان، وەک:
- ناڕەحەتیی گەدە و ڕیخۆڵە
- بێخەوی
- هێرشی پەنیک
- خەمۆکی
جێگرەوەکانی دەرمان
باشترکردنی ڕەفتاری خەوتن دەتوانێت یارمەتی کەسانی تووشی بێخەوی بدات. ئەمە ئەمانە دەگرێتەوە:
- ڕەفتاری ڕۆژانە: ٣٠ خولەک لە تیشکی سروشتیی خۆر وەرگرتن، وەرزشکردن، و خۆپاراستن لە خەوتنی کورت لە درەنگیی ڕۆژدا یان کافایین لە دوای نیوەڕۆ.
- ڕێوڕەسمی پێش خەوتن: پابەندبوون بە خشتەیەکی جێگیری خەوتن، کەمکردنەوەی خواردنی قورس و کحول لە ئێواراندا، و دوورکەوتنەوە لە شاشە بۆ یەک کاتژمێر پێش خەوتن.
- ژینگە: هێشتنەوەی ژووری خەوتن بە فێنکی و تاریکی و بە دووری لە سەرنجڕاکێشە ئەلیکترۆنییەکان.
هەندێک کەس لەوانەیە سوود لە چارەسەریی ڕەفتاریی مەعریفی بۆ بێخەوی (CBT-I) وەربگرن.
کەی پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەمانەی خوارەوەت هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە:
- تەشنەج
- ئازاری سنگ یان لێدانی خێرای دڵ
- تا، لەرز، یان نیشانەکانی هاوشێوەی زکام
- بیرکردنەوەی خۆکوژی (FDA ئاگاداری دەدات کە کەسانی خوار تەمەنی ٢٤ ساڵ لەوانەیە مەترسیی زیاتر لەسەر بن)
پرسیارە باوەکان
میرتازاپین بۆ خەوتن بۆ چی بەکاردێت؟
ئەمە دەرمانێکی دژەخەمۆکییە و تایبەتمەندیی ئارامکەرەوەی هەیە؛ هەندێک جار پزیشکان بە شێوەی دەرەوەی ڕێنمایی بۆ یارمەتیدانی خەوتن و بەردەوامبوون لە خەو دەینووسن.
ئایا میرتازاپین کاریگەری لەسەر خەو هەیە؟
بەڵێ، دەتوانێت خەواڵوویی زیاد بکات و ماوەی گشتیی خەوتن و کوالێتیی خەو باشتر بکات، بە تایبەتی لە کەسانی تووشی خەمۆکی.
میرتازاپین چەند کات دەخایەنێت تا کاریگەری بکات؟
کاریگەریی خەوهێنەری لەوانەیە لە ماوەی یەک یان دوو ڕۆژدا دەست پێبکات، بەڵام باشبوونی دۆخی دەروونی کاتی زیاتر دەخایەنێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە پێش دەستپێکردن یان گۆڕینی هەر دەرمانێک، ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تیشکی ئێکس بۆ پشکنین و چارەسەری نەخۆشی
- چارەسەری تێکچوونی خەو؛ ڕێنمایی گشتگیر
- خەو و تێکچوونەکانی خەو: ڕێنمایی تەندروستی
- خەوتنی درەنگ: زیانەکان و کاریگەرییەکانی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team