منداڵ کەی واز لە خەوی نیوەڕۆ دەهێنێت گرنگە بۆ دایک‌وباوک؛ زۆربەی منداڵان تا تەمەنی ٥ ساڵی خەوی ڕۆژانە وەلا دەنێن.
منداڵ کەی واز لە خەوی نیوەڕۆ دەهێنێت: تەمەنی گونجاو
کاتی وازهێنانی منداڵان لە خەوی نیوەڕۆ بە پێی پێگەیشتنیان، عادەتی خەوی شەوانەیان و ئەوەی دەچنە پێش‌قوتابخانە یان نا، جیاوازە. لە کاتێکدا نزیکەی هەموو منداڵانی ٣ ساڵە هەموو ڕۆژێک خەوی نیوەڕۆ دەکەن، تەنها ٦٠٪ی منداڵانی ٤ ساڵە ئەوە دەکەن. لە تەمەنی ٥ ساڵیدا، کەمتر لە ٣٠٪ی منداڵان هێشتا خەوی نیوەڕۆ دەکەن؛ لە تەمەنی ٦ ساڵیدا ئەو ڕێژەیە دەگاتە خوار ١٠٪. تا تەمەنی ٧ ساڵی، نزیکەی هەموو منداڵان خەوی نیوەڕۆیان وەلا هێشتووە.
نیشانەکانی ئامادەبوونی منداڵەکەت بۆ وازهێنان لە خەوی نیوەڕۆ
دایک‌وباوکان دەبێت چاودێری نیشانەکانی ڕەفتاری منداڵەکەیان بکەن بۆ ئەوەی بزانن ئایا چیتر پێویستی بە خەوی ڕۆژانە نییە بۆ ئەوەی وزەی هەبێت. نیشانەکان بریتین لە:
- خۆبواردن لە خەوی نیوەڕۆ: منداڵەکە لە جیاتی خەوتن لە جێگاکەی، گۆرانی دەڵێت یان یاری دەکات.
- کێشەی خەوی شەوانە: خەوی نیوەڕۆ ڕەنگە خەوتنیان لە کاتی ئاسایی چوونە جێگای خەو قورستر بکات.
- زۆر زوو لە خەو هەڵسانەوە: ئەگەر منداڵەکە دوای خەوی نیوەڕۆ پشووی تەواوی وەرگرتبێت، ڕەنگە بەیانی زۆر زوو لە خەو هەڵبستێتەوە.
- وزەی بەردەوام: لەو ڕۆژانەی خەوی نیوەڕۆ ناکەن، ئێواران خەواڵوو نابن، بۆ بەئاگا مانەوە هەوڵ نادەن، یان بێزار نابن.
گۆڕینی خەوی نیوەڕۆ
ئەگەر ئەم نیشانانەت بینی، دەتوانیت بە هێواشی ژمارە و ماوەی خەوی نیوەڕۆی منداڵەکەت کەم بکەیتەوە. لە جیاتی ئەوەی بە تەواوی ئەم عادەتە لاببەیت، بیر لەوە بکەرەوە کاتی خەوی نیوەڕۆ بگۆڕیت بۆ «کاتی ئارام». بەم شێوەیە منداڵەکە دەتوانێت هەڵبژێرێت بخەوێت یان چاڵاکییەکی ئارام بکات، وەک ڕەنگکردن، خوێندنەوە یان چارەسەرکردنی پازڵ.
بۆ دڵنیابوون لەوەی هێشتا شەوانە خەوی باش دەکەن، لە کاتی ئارامدا خۆتان لە چاڵاکییە هۆکارەکانی خەواڵوویی بپارێزن؛ وەک تەماشاکردنی تەلەڤیزیۆن یان سواری ئۆتۆمبێل بوون.
خەو چۆن بەبێ خەوی نیوەڕۆ دەگۆڕێت؟
کاتێک منداڵان واز لە خەوی نیوەڕۆ دەهێنن، زۆرجار پێویستیان بە خەوی زیاتر لە شەودا دەبێت. لەبەر ئەوەی منداڵانی تەمەنی پێش‌قوتابخانە ڕەنگە بە گشتی تا ١٣ کاتژمێر خەویان پێویست بێت، لەوانەیە پێویست بێت کاتی چوونە جێگای خەویان زووتر بکەیتەوە، هەندێک جار بۆ ٦:٠٠ ئێوارە یان ٦:٣٠ ئێوارە.
دامەزراندنی ڕێوڕەسمێکی بەردەوامی شەوانە ــ کە دەتوانێت لە خۆشووشتن، مسواک‌کردنی ددان، خواردنی خواردنەوەیەک یان گۆرانی‌گوتنی لالایی پێک بێت ــ دەتوانێت یارمەتیان بدات خۆیان بگونجێنن. لەبیرت بێت کە ڕەنگە لە کاتی گەشەی خێرا یان گۆڕانی ڕێکخستنی ڕۆژانەدا، هێشتا پێویستیان بە خەوی نیوەڕۆیی هەندەکی هەبێت.
پرسیارە باوەکان
منداڵان لە چ تەمەنێکدا واز لە خەوی نیوەڕۆ دەهێنن؟
هەرچەندە جیاوازە، زۆربەی منداڵان تا تەمەنی ٥ ساڵی واز دەهێنن. لە تەمەنی ٦ ساڵیدا ژمارەیەکی زۆر کەم هێشتا خەوی نیوەڕۆ دەکەن و تا تەمەنی ٧ ساڵی نزیکەی هەموویان وازی لێ دەهێنن.
خەوی نیوەڕۆ دەبێت چەندە بێت؟
بۆ منداڵانی کە هێشتا پێویستیان پێیەتی، خەوی نیوەڕۆی کەمتر لە ٦٠ خولەک لە سەرەتای دوای نیوەڕۆدا، پەیوەندی بە خەوی باشتر لە شەودا هەیە.
ئایا خەوی نیوەڕۆ لە کۆی کاتژمێرەکانی خەو هەژمار دەکرێت؟
دەقی پێشکەشکراو دیاری ناکات ئایا خەوی نیوەڕۆ لە کۆی کاتژمێرەکانی خەودا هەژمار دەکرێت یان نا؛ بەڵام ئاماژەی پێ دەکات کە منداڵانی تەمەنی پێش‌قوتابخانە ڕەنگە بە گشتی تا ١٣ کاتژمێر خەویان پێویست بێت.
کەی پزیشک ببینن
ئەگەر ئەمانە ڕوویان دا، ڕاوێژ بە پزیشکی منداڵان بکە:
- منداڵەکەت لە تەمەنی ٧ ساڵیدا هێشتا بە بەردەوامی خەوی نیوەڕۆ دەکات.
- گۆڕانکارییەکی لەناکاو و جدی لە بڕی خەوی منداڵەکەتدا ڕوودەدات.
- نیگەرانی گشتی دەربارەی عادەتەکانی خەوی منداڵەکەتت هەیە.
بەرپرسیارێتی‌نەگرتن: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لەبارەی هەر پرسیارێک سەبارەت بە دۆخێکی پزیشکی، ڕێنمایی لە پسپۆڕێکی تەندروستیی شایستە وەربگرە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- شێرپەنجە و خەو: کاریگەرییەکان و چارەسەر
- هۆکاری وەستانی هەناسە لە خەودا و چارەسەر
- چارەسەری «هیچ ناخەوم» بە ڕێگاکانی خەوتنی باش
- چارەسەری ئازاری خوارەوەی پشت لە خەودا
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team