زۆربەی گەورەساڵان لە ٧ تا ١٠ ڕۆژدا لە سەرماخۆردن چاک دەبنەوە؛ بەڵام ماوەی سەرماخۆردن بە پێی تەندروستی و شێوازی ژیان دەگۆڕێت.
ماوەی سەرماخۆردن و ماوەی ئاسایی و هۆکارە کاریگەرەکان
ماوەی نەخۆشی لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر دەگۆڕێت. بەهێزیی سیستەمی بەرگریی جەستە، خووی جگەرەکێشان و شێوازی ژیان کاریگەرییان لەسەر دیاریکردنی ئەو ماوەیە هەیە. ماوەی سەرماخۆردن لە منداڵاندا زۆرجار کەمێک درێژترە و دەگاتە دوو هەفتە؛ هەروەها لەوانەیە نیشانەی تریشیان هەبێت، وەک زوو تووڕەبوون، قورسایی خەوتن و نەخۆاردن.
هۆکارەکانی درێژبوونەوەی ماوەی نەخۆشی
چەندین ڕەفتار یان بارودۆخ هەن کە لەوانەیە ببنە هۆی بەردەوامبوونی نیشانەکان بۆ زیاتر لە دوو هەفتە، لەوانە:
- پشتگوێخستنی پشوودان: کەمخەوی و پشوونەدان توانای سیستەمی بەرگریی جەستە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆس لاواز دەکات.
- وشکبوونەوەی جەستە: لەدەستدانی شلە بەهۆی موخات یان تاوەوە، نەخۆشی درێژ دەکاتەوە؛ بۆیە پێویستە ئاو، ئاوی میوە و شۆربا بخۆیتەوە و لە کافایین دوور بکەویتەوە بۆ جێگرتنەوەی شلەکان.
- فشاری دەروونی: سترێس کارایی جەستە لە بەرەنگاربوونەوەی تووشبوون بە نەخۆشی کەم دەکاتەوە.
- بەکارهێنانی هەڵەی دەرمان: خواردنی دژەزیندەوەکان بۆ چارەسەری ڤایرۆس سوودی نییە، بەڵکو تەنها باکتریا چارەسەر دەکەن. بەکارهێنانی هەڵەی ئەوان یان هەندێک تێکەڵەی گیاھی لەوانەیە کاریگەریی پێچەوانەی هەبێت.
- تێکەڵکردنی دوو نەخۆشییەکە: لەوانەیە هەستیارییە، نەک سەرماخۆردن؛ نیشانەکانی هەستیاری بە خێرایی دەردەکەون و لە کاتی بەرکەوتن بە هۆکارەکەدا بەردەوام دەبن، بەڵام سەرماخۆردن بە هێواشی دەست پێدەکات و لەگەڵ تاو و ئازاری جەستەدایە.
ڕێگاکانی کەمکردنەوەی ماوەی سەرماخۆردن
دەتوانیت هەندێک ڕێکار بەکاربهێنیت بۆ سووککردنەوەی نیشانەکان و خێراکردنی چاکبوونەوە:
- چاودێریی ماڵەوە: دەغرغرەکردن بە ئاو و خوێ، بەکارهێنانی حەبی مەمک‌مژین و خواردنی حەبی زینک بۆ پشتگیریی بەرگریی جەستە، لەگەڵ دوورکەوتنەوە لە جگەرەکێشان و پابەندبوون بە پشوودان.
- چارەسەریی دەرمانی: هەندێک دەرمان بۆ کەمکردنەوەی سەرئێشە، تاو، کۆکە و گرتنی لووت بەکاردەهێنرێن، وەک:
- ئەسیتامینۆفین و ئایبۆپرۆفین.
- دژەهەستیارییەکان، دەرمانی گرتنی لووت و دەرمانی بەڵغەم‌هێنەر.
ڕێگاکانی پاراستن لە تووشبوون
ڤایرۆسەکان زۆرجار لە ڕێگەی نزیکبوونەوەی کەسی دەگوازنەوە، وەک دەستدانی یان هەناسەدانی وردەئاوی دەرچوو لە کاتی پژمین. هەروەها، بە پێی جۆری ڕووەکە و کەشوهەوا، ڤایرۆسەکان دەتوانن بۆ چەند کاتژمێر یان چەند ڕۆژێک لەسەر ڕووەکان بمێننەوە. بۆ پاراستن، پێشنیار دەکرێت:
- دەستەکانت بە ئاو و سابون بۆ ماوەی ٢٠ چرکە بشۆیت، یان پاککەرەوەی دەستی ئەلکۆلی بە تێکڕای ٦٠٪ یان زیاتر بەکاربهێنیت.
- کاتی پژمین، دەم و لووتت بە دەستمال یان بەشی ناوەوەی ئەژنۆ بپۆشە.
- ڕووە باوەکان پاک بکەرەوە، وەک دەستەی دەرگا و دوگمەکانی چرای کارەبا.
- لە دەستدان بە ڕووخسارت دووربکەوە و لە کەسانی نەخۆش دوور بمێنەوە.
پرسیارە باوەکان
دوای کۆکەکردن یان پژمینی کەسانی تووشبوو، ڤایرۆسی سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا تا چەند ماوە زیندوو دەمێننەوە؟
ئەم ڤایرۆسانە دەتوانن لە چەند کاتژمێرێکەوە تا چەند ڕۆژێک چالاک بمێننەوە. ئەمەش بە پێی پێکهاتەی ڤایرۆس، جۆری ڕووەکە (ڕەق یان قوماش) و بارودۆخی ژینگەیی، وەک شێداری، پلەی گەرمی و ڕەوتی هەوا، دەگۆڕێت.
چۆن بزانم هەستیارییە یان سەرماخۆردن؟
نیشانەکانی هەستیاری بە خێرایی دەردەکەون و نابنە هۆی تاو یان ئازاری جەستە؛ بەڵام سەرماخۆردن بە هێواشی پەرەدەسێنێت و لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و ئازاری جەستەدایە.
ئایا دژەزیندەوەکان سەرماخۆردن چارەسەر دەکەن؟
نەخێر، چونکە دژەزیندەوەکان تەنها بۆ چارەسەری تووشبوونی باکتریایی بەکاردەهێنرێن و کاریگەرییان لەسەر ڤایرۆسەکانی سەرماخۆردن نییە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، پێشنیار دەکرێت داوای ڕاوێژی پزیشکی بکەیت، وەک:
- بەردەوامبوونی نیشانەکان بۆ زیاتر لە دوو هەفتە، سەرەڕای پشوودان.
- قورسایی زۆر لە هەناسەدان.
- تاوی زۆر بەرز کە بە دەرمانی دابەزێنەری تاو کەم نابێتەوە.
- دەرکەوتنی نیشانەی توند و لەناکاو کە پێویستی بە دەستنیشانکردنی ورد هەیە.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشی کۆرۆنا: نیشانە و ڕێگاکانی پاراستن
- جیاوازی نێوان سەرماخۆردن و ئەنفلوەنزا
- ڕێنمایی بۆ تووشبوون بە سەرماخۆردن
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا: سوود و سەلامەتی
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team