سپی کردنی ددان بە لەیزەر ڕێکارێکی جوانکارییە کە بە تەکنیکی ڕووناکیی وزەبەرز مادەی سپی‌کەرەوە چالاک دەکات، پیسییەکان لادەبات و ددان سپیتر دەکات.
سپی کردنی ددان بە لەیزەر چییە و چۆن کار دەکات؟
ئەم ڕێکارە پشت بە دانانی مادەیەکی سپی‌کەرەوە دەبەستێت، کە زۆرجار پرۆکسیدی هایدرۆجینە، لەسەر ڕووی ددان؛ پاشان تیشکی لەیزەر (وەک لەیزەری دایۆد یان لەیزەری ئارگۆن) ئاراستەی دەکرێت بۆ چالاککردنی ئەو مادەیە. مادەی سپی‌کەرەوە بە ناو چینەکانی مینا و عاجدا تێدەپەڕێت و وردەپارچەکانی دروستکەری ڕەنگگۆڕان دەشکێنێت.
دانیشتنەکە لە کلینیکدا لەنێوان یەک تا یەک کاتژمێر و نیو دەخایەنێت. پزیشک سەرەتا چینێکی پارێزەر دادەنێت بۆ پاراستنی لثە لە هەوکردن، پاشان جێلی سپی‌کەرەوە بەکار دەهێنێت و بە ڕووناکی چالاکی دەکات. ئەم شێوازە وردە، چونکە پزیشک دەتوانێت تەنها لەسەر ددانە دیاریکراوەکان کار بکات.
جیاوازیی ئەم تەکنیکە لەگەڵ ڕێگاکانی تر
ئەم تەکنیکە لە چەند خاڵێکدا لەگەڵ جێگرەوە بەردەستەکان جیاوازە:
- سپی‌کردنەوە لە ماڵەوە: بریتییە لە بەکارهێنانی ئامێری سپی کردنی ددان لە ماڵەوە، کە پشت بە قالبی پلاستیکی و مادەی سپی‌کەرەوە بە ڕێژەی کەم دەبەستێت (وەک پرۆکسیدی کارباماید بە ڕێژەیەک کە لە ١٠% زیاتر نابێت). گەیشتن بە ئەنجامی داواکراو کاتی زیاتر دەخایەنێت.
- خەمێر و تۆزەکان: تەنها لەسەر ڕووەکە کاری کیمیایی دەکەن و زۆرجار ئەنجامەکانیان سنووردارە (تەنها یەک پلە)؛ هەروەها ڕەنگە ببنە هۆی خشنی مینا و کۆبوونەوەی کەلسیفیکەیشن.
- تەکنیکی زووم: تیشکی سەرەوەی مۆر (UV) بەکاردەهێنێت بۆ چالاککردنی جێل، زۆر خێرایە و ڕەنگە سپییی ددان تا دە هێندە زیاد بکات.
- ڕێگاکانی سروشتی: وەک بەکارهێنانی بیکەربۆناتی سۆدیم، زەردەچۆلە یان دەم‌شۆردن بە ڕۆن؛ ئەمانە جێگرەوەن بۆ دوورکەوتنەوە لە مادە کیمیاییەکان.
کاریگەری لاوەکی سپی کردنی ددان و لاوەکییەکانی
سەرەڕای ئەنجامی خێرا، ڕەنگە هەندێک کاریگەری لاوەکی دەرکەون، لەوانە:
- هەستکردن بە هەستیاریی ددان لە بەرامبەر خواردنەوە سارد و گەرمەکان.
- ئەگەری هەوکردن یان سووتانی لثە، ئەگەر پارێزەرەکان بە وردی بەکارنەهێنرێن.
- زیانگەیشتن بە چینی مینا یان زیادبوونی شەفافیی ددان، ئەگەر ڕێکارەکە بە شێوەیەکی زۆر دووبارە بکرێتەوە.
- ئەگەری هەوکردنی قوڕگ یان گەدە، ئەگەر مادەکانی سپی‌کەرەوە قووت بدرێن.
سپی کردنی ددان بە لەیزەر چەند دەخایەنێت؟
ماوەکە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە و پەیوەندی بە سروشتی ددان و پابەندبوون بە ڕێنماییەکانەوە هەیە؛ بەڵام بە گشتی ئەنجامەکان لە ماوەی دوو تا سێ ساڵدا دەمێننەوە.
ڕاسپاردە دوای سپی کردنی ددان
بۆ پاراستنی ڕەنگی سپی بۆ درێژترین ماوەی گونجاو، ئەمانە ڕاسپاردە دەکرێن:
- بۆ لانیکەم ٢٤ کاتژمێر دوای دانیشتن، لە خواردن و خواردنەوە ڕەنگدارە تۆخەکان (وەک قاوە، چا و خواردنەوەی گازدار) دوور بکەوە.
- لە دوو کاتژمێری یەکەمی دوای ڕێکارەکەدا، تەنها خواردنەوەی ڕوون بەکاربهێنە.
- بەردەوام بە ددانەکان بە فڵچە و خەمێری ددان پاک بکەوە و خواردنی شیرینی کەم بکەرەوە.
پرسیارە باوەکان
سوودی سپی کردنی ددان بە لەیزەر چییە؟
لە یەک دانیشتندا ئەنجامی خێرا و دەستبەجێ دەدات، پێویستی بە هەنگاوی زیاتر لە ماڵەوە کەم دەکاتەوە، هەروەها بۆ ئەوانەش هەڵبژاردەیەکی باشە کە بەرامبەر بە شێوازە کۆنە باوەکانی سپی‌کردنەوە هەستیارییان هەیە.
ئایا سپی کردنی ددان بە لەیزەر بۆ هەمووان گونجاوە؟
نەخێر، بۆ ژنانی دووگیان، منداڵان و هەرزەکاران (کەمتر لە تەمەنی ١٥ یان ١٦ ساڵ)، ئەوانەی تووشی هەوکردنی دووبارەی لثە دەبن، ئەوانەی لثەیان کشاوەتەوە، یان ئەوانەی ڕەنگگۆڕانی ناوخۆیی قووڵیان هەیە کە لە دەرمانەکانی وەک تتراسایکلینەوە سەرچاوەی گرتووە، گونجاو نییە.
جیاوازیی سپی کردنی ددان بە لەیزەر و زووم چییە؟
هەردووکیان ڕێکاری کلینیکین، بەڵام لەیزەر تیشکی دیاریکراوی لەیزەر بەکاردەهێنێت بۆ چالاککردنی مادەکە، لە کاتێکدا تەکنیکی زووم پشت بە تیشکی سەرەوەی مۆر (UV) دەبەستێت بۆ بەدەستهێنانی سپییەکی توند لە ماوەیەکی کورتدا.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەدا پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- ئەگەر دوای دانیشتن سووتان یان هەوکردنی توندی لثە دەرکەوێت.
- ئەگەر هەستیاریی زۆری ددان زیاتر لە دوو هەفتە بەردەوام بێت.
- ئەگەر بتەوێت دوای لابردنی ئارتۆدۆنسی ددانەکانت سپی بکەیتەوە (ڕاسپاردە دەکرێت ٦ مانگ چاوەڕێ بکەیت).
- ئەگەر پێش دەستپێکردنی سپی‌کردنەوە، کەڵکی ددان یان پڕکردنەوەی جوانکاری لە ددانە پێشەوەکانت هەبێت.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕی ددان نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- جوانکاری ددان بە سیستەمی ون تو سمایل
- دانانی ددانی زیرکۆنیا؛ سوود و خەرجی
- سووتانی زمان و ڕێگاکانی چارەسەری
- خواردن بۆ بەهێزکردنی ددان و سپی‌کردنەوە
- زیاتر دەربارەی چارەسەری و نەشتەرگەری ددان
Photo: Dr.Kh.Qalam, PDM 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team